Ο Έλληνας εθισμένος στα αντιβιοτικά, αλλά με κάκιστη υγεία

0
1197

Πρώτοι σε όλοι την Ευρώπη στην κατανάλωση αντιβιοτικών είμαστε οι Έλληνες σύμφωνα με στοιχεία του ΚΕΕΛΠΝΟ, ενώ η Εθνική Μελέτη Νοσηρότητας και Παραγόντων Κινδύνου (ΕΜΕΝΟ) δείχνει ότι η γενική κατάσταση της υγείας στη χώρα μας βρίσκεται σε κάκιστο επίπεδο.

—Πρώτοι στα αντιβιοτικά

Ένας στους δύο ενήλικες έχει λάβει αντιβιοτικό τον τελευταίο χρόνο, όπως και επτά στα δέκα παιδιά, με το 19% να δηλώνουν ότι αγοράζουν αντιβιοτικά χωρίς ιατρική συνταγή. Ένας στους τρεις συνεχίζει να φυλάει αντιβιοτικά στο ντουλάπι του για ώρα ανάγκης.

Η μελανή αυτή «πρωτιά» διατηρείται για έκτη συνεχή χρονιά κι ενώ το ίδιο χρονικό διάστημα καταγράφεται πτώση στην κατανάλωση των αντιβιοτικών στη χώρα μας -πτώση που, πάντως, δεν ήταν αρκετή για να «ρίξει» τη χώρα μας σε άλλη θέση αυτής της κατάταξης.

Ωστόσο, ο φετινός ευρωπαϊκός απολογισμός στην κατανάλωση αντιβιοτικών και στη βασική επίπτωσή τους, τη δημιουργία ισχυρών κι ανθεκτικών στα φάρμακα μικροβίων, αφήνει μια επιπλέον μελανή «διάκριση» στην Ελλάδα: η χώρα κατέχει την πρώτη θέση και στη νοσοκομειακή κατανάλωση των πιο προωθημένων αντιβιοτικών που αποτελούν τις τελευταίες θεραπευτικές επιλογές για την αντιμετώπιση σοβαρών λοιμώξεων από πολυανθεκτικά βακτήρια.

Στη γενική χρήση αντιβιοτικών εντός των νοσοκομείων η Ελλάδα βρίσκεται στη 10η θέση ανάμεσα στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.

Τα στοιχεία αυτά παρουσίασαν την Τετάρτη ο πρόεδρος του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) κ. Αθανάσιος Γιαννόπουλος με τα μέλη της Επιτροπής του Κέντρου για την Προώθηση της Ορθολογικής Χρήσης των Αντιβιοτικών (πρόκειται για την καθηγήτρια κυρία Ελένη Γιαμαρέλλου, τον καθηγητή κ. Γιώργο Δάικο, την αναπληρώτρια καθηγήτρια κυρία Αλεξάνδρα Αντωνιάδου, τον αναπληρωτή καθηγητή κ. Σωτήρη Τσιόδρα, τον επίκουρο καθηγητή, κ. Αντώνη Αλεξάνδρου, την βιοπαθολόγο κυρία Γ. Μαργαρίτη και την ιατρό κυρία Φανή Κοντοπίδου), με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Εβδομάδας (16-22 Νοεμβρίου 2015) για την Ευαισθητοποίησης για τη Χρήση των Αντιβιοτικών που αυτή τη χρονιά συνδιοργανώνεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC).

*Όσο περισσότερα τα αντιβιοτικά, τόσο πιο ισχυρά τα μικρόβια

Η Ελλάδα παραμένει ανάμεσα στις χώρες με τα υψηλότερα επίπεδα μικροβιακής αντοχής εντός των νοσοκομείων -ενδεικτικά αναφέρθηκαν τα Gram αρνητικά παθογόνα τα οποία είναι ανθεκτικά στις καρβαπενέμες.

Σε ό,τι αφορά την εξωνοσοκομειακή χρήση των αντιβιοτικών, ανθεκτικά μικρόβια έχουν χαρακτηριστεί ο πνευμονιόκοκκος και το κολοβακτηρίδιο με τα αντιβιοτικά να μην μπορούν να τα καταπολεμήσουν.

Οι ειδικοί υπογράμμισαν επίσης ότι βασικές κατηγορίες αντιβιοτικών, όπως η πενικιλλίνη και οι μακρολίδες, δεν αρκούν ως μονοθεραπεία σε σοβαρές λοιμώξεις όπως είναι η πνευμονία. Το δε βακτήριο E.coli αποδεικνύεται εξαιρετικά ανθεκτικό στις κινολόνες, για στελέχη του που προκαλούν ανεπίπλεκτη κυστίτιδα και ουρολοίμωξη.

*Σταθερή η «προτίμηση» των Ελλήνων στα αντιβιοτικά

Όπως προκύπτει από δημοσκόπηση (Νοέμβριος 2015) που πραγματοποιήθηκε από το ΚΕΕΛΠΝΟ με τη συμβολή της Kapa Research, ένας στους δυο ενήλικες άνω των 18 ετών έχει πάρει κάποιο αντιβιοτικό τον τελευταίο χρόνο.

Οι κυριότερες αιτίες λήψης αντιβιοτικού είναι σταθερά οι λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού, κυρίως ο πυρετός, ο πονόλαιμος, η ιγμορίτιδα και η παρουσία ακροαστικών.

Το ποσοστό των παιδιών κάτω των 18 που πήρε αντιβιοτικά τον τελευταίο χρόνο, όπως δηλώνεται από την οικογένειά τους, είναι 72,4% (3 στα 4 παιδιά) και είναι αυξημένο σε σχέση με πέρυσι (60%).

Ένας στους τέσσερις που πήρε αντιβιοτικό το 2014 το πήρε χωρίς ιατρική συνταγή, είτε αγοράζοντάς το είτε έχοντας στο σπίτι από πριν. Το ποσοστό αυτό μειώνεται εφέτος στο 19%, μείωση που θεωρείται στατιστικά σημαντική και οφείλεται στη μείωση της αγοράς αντιβιοτικού χωρίς συνταγή (OTC). Συγχρόνως, 35% των ερωτηθέντων έχει στο σπίτι ανά πάσα στιγμή αντιβιοτικό για ώρα ανάγκης. Οι αριθμοί αυτοί είναι σταθεροί σε σχέση με το 2013 και το 2014.

Τέλος, ποσοστό 45% του δείγματος που το 2013 και 2014 δήλωνε ότι δε θα πάρει αντιβιοτικά στο επόμενο επεισόδιο κρυολογήματος ή γρίπης μειώνεται πλέον σε 39%, γεγονός που φαίνεται να συσχετίζεται με την καταγραφείσα αύξηση της συνταγογραφούμενης χρήσης αντιβιοτικών.

*Οι στόχοι του ΚΕΕΛΠΝΟ

Το ΚΕΕΛΠΝΟ προωθώντας δράσεις με στόχο την προώθηση της ορθολογικής χρήσης των αντιβιοτικών έχει συγκροτήσει Επιτροπή από ειδικούς επιστήμονες που ασχολούνται κατά αποκλειστικότητα με το συγκεκριμένο αντικείμενο. Ήδη έχουν εκπονηθεί συγκεκριμένες προτάσεις προς το υπουργείο Υγείας που στοχεύουν στην βελτίωση της συνταγογράφησης στην πρωτοβάθμια περίθαλψη, αλλά και στο νοσοκομειακό χώρο.

Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά την κοινότητα στόχος είναι η ενίσχυση των ιατρών με εργαλεία που βοηθούν την επιλογή της καταλληλότερης εμπειρικής θεραπείας για τις συχνότερες λοιμώξεις. Στην περίπτωση πχ της οξείας φαριγγοαμυγδαλίτιδας θα συστήνεται η χρήση άμεσων διαγνωστικών τεστ όπως το Strep test για την ταχεία εντός πέντε λεπτών διάγνωση της παρουσίας στρεπτοκόκκου και με πολύ χαμηλό κόστος, καθώς και των επικαιροποιημένων κατευθυντήριων οδηγιών.

Στο νοσοκομειακό χώρο στόχος είναι η εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου με την αποτελεσματική λειτουργία της Ομάδας Επιτήρησης και Ορθολογικής Χρήσης των Αντιβιοτικών (ΟΕΚΟΧΑ) και τη διαφύλαξη των τελευταίων θεραπευτικών επιλογών για σοβαρές λοιμώξεις από πολυανθεκτικά μικρόβια.

Επιπλέον, ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί στον περιορισμό της χειρουργικής αντιμικροβιακής προφύλαξης, που αποτελεί ένα σημαντικό πεδίο δράσης για τον έλεγχο της κατανάλωσης των αντιβιοτικών στο νοσοκομειακό χώρο σε διεθνές επίπεδο.

Τέλος, βασικός πυλώνας όλων των δράσεων είναι η ενημέρωση, η ευαισθητοποίηση και η εκπαίδευση των ιατρών που συνταγογραφούν σε όλους τους χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας.

—Σε τραγικό επίπεδο η γενική υγεία

Ένας στους τρεις Έλληνες χαρακτηρίζει μέτρια έως κακή την κατάσταση της υγείας του, ενώ περίπου 2 στους 10 δηλώνουν ότι υποφέρουν από άγχος και καταθλιπτικά συμπτώματα.

Μάλιστα, στην Ελλάδα, εκτιμάται αύξηση της συχνότητας της στεφανιαίας νόσου και των εγκεφαλικών επεισοδίων μέχρι το 2030 κατά 18,6% και 15,4% αντίστοιχα, με σημαντικές επιπτώσεις στο σύστημα υγείας.

Αυτά και πολλά άλλα ενδιαφέροντα στοιχεία για την κατάσταση της Υγείας στην Ελλάδα το 2015 παρουσίασε σήμερα η επιστημονική υπεύθυνη της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, αναπληρώτρια καθηγήτρια Γ. Τουλούμη, η οποία σε συνεργασία με όλες τις Ιατρικές Σχολές των ελληνικών πανεπιστημίων και το Πάντειο Πανεπιστήμιο, οργάνωσε και υλοποίησε την Εθνική Μελέτη Νοσηρότητας και Παραγόντων Κινδύνου (ΕΜΕΝΟ) με συγχρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και εθνικούς πόρους.

Όπως ανακοίνωσαν οι επιστήμονες, η μελέτη στοχεύει στην καταγραφή της νοσηρότητας και των κύριων παραγόντων κινδύνου χρόνιων νοσημάτων εστιάζοντας κυρίως σε καρδιαγγειακά και αναπνευστικά νοσήματα, αλλά και στην αξιολόγηση του βαθμού εφαρμογής των συνιστώμενων μέτρων πρόληψης και των πιθανών φραγμών στην πρόσβαση στο σύστημα υγείας. Επίσης στόχος ήταν να γίνει διερεύνηση των κοινωνικο-οικονομικών παραγόντων που επηρεάζουν την υγεία και τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης.

Σύμφωνα, λοιπόν, με τα αποτελέσματα της μελέτης το 1/3 (28,5%) αυτοαξιολογεί την κατάσταση υγείας του ως μέτρια ή κακή. Τα ποσοστά των ατόμων με συμπτώματα άγχους (24%), ή κατάθλιψης (16%) είναι ανησυχητικά υψηλά και ενδεικτικά μεγάλης και συνεχούς διαχρονικής αύξησης.

Επιβεβαιώνεται, και στη μελέτη αυτή, η συσχέτιση του άγχους και της κατάθλιψης με την ανεργία. Παρατηρείται αυξημένη προσέλευση στις υπηρεσίες υγείας του δημόσιου τομέα, αλλά ταυτόχρονα και μικρή ικανοποίηση από τους χρήστες των υπηρεσιών (μέτρια/κακή/πολύ κακή ικανοποίηση δήλωσε περίπου το 42%). Σημαντικό ποσοστό (22%) δήλωσε ότι είχε πρόβλημα στην πρόσβαση στο δημόσιο σύστημα παροχής υγείας, με κύριο αναφερόμενο φραγμό το οικονομικό κόστος.

*Προσυμπτωματικός έλεγχος/προληπτικές εξετάσεις

Όσον αφορά στον καρκίνο του μαστού, μαστογραφία έχει κάνει κάποια στιγμή το 68% των γυναικών, ενώ για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, 8 στις 10 γυναίκες έχουν κάνει Pap-test. Για την πρόληψη καρκίνου του παχέος εντέρου, μόλις το 20% του πληθυσμού άνω των 50 ετών έχει κάνει κολονοσκόπηση.

Από διάφορες επιμέρους αναλύσεις γίνεται φανερό ότι υπάρχει σύγχυση στον πληθυσμό, και ίσως και στους επαγγελματίες υγείας, σχετικά με τις αρχές του προσυμπτωματικού ελέγχου, καθώς μία από τις βασικές αιτίες που οι συμμετέχοντες δεν έκαναν τις σχετικές εξετάσεις ήταν η έλλειψη συμπτωμάτων.

*Καρδιαγγειακά νοσήματα

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα (κυρίως έμφραγμα της καρδιάς και εγκεφαλικό επεισόδιο) ευθύνονται για περίπου το 40% των θανάτων στην Ευρώπη. Η Ελλάδα θεωρείται χώρα μέσου κινδύνου, με μεγαλύτερη συχνότητα από την Ιταλία, Πορτογαλία και Γαλλία. Η οικονομική κρίση και η ανεργία σχετίζονται με αύξηση των εμφραγμάτων.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ΕΜΕΝΟ η συχνότητα της στεφανιαίας νόσου ήταν 4,6% και των εγκεφαλικών 1,9%. Η στεφανιαία νόσος ήταν 2 φορές συχνότερη στους άνδρες (6,3%) απ” ότι στις γυναίκες (3,1%).

*Παράγοντες Κινδύνου

Τα καρδιαγγειακά νοσήματα οφείλονται σε γονιδιακούς (κληρονομικούς) παράγοντες, αλλά και σε τροποποιήσιμους παράγοντες, όπως υπέρταση, διαβήτης, χοληστερίνη, κάπνισμα και παχυσαρκία. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της ΕΜΕΝΟ, ποσοστό 45% των ανδρών και 30% των γυναικών ήταν υπέρβαροι, και 31% των ανδρών και 34% των γυναικών παχύσαρκοι.

Στην ηλικιακή ομάδα 18-29 ετών, 51% των ανδρών και 31% των γυναικών ήταν υπέρβαροι ή παχύσαρκοι. Ποσοστό 39% των ανδρών και 33% των γυναικών είχαν υπέρταση. Αξίζει να σημειωθεί ότι 40% των υπερτασικών ήταν αδιάγνωστοι, 15% είχαν διαγνωσθεί αλλά δεν έπαιρναν θεραπεία, 27% έπαιρναν θεραπεία αλλά ήταν αρρύθμιστοι και μόνο 18% ήταν ρυθμισμένοι υπό θεραπεία.

Το 12,5% των ανδρών και το 10% των γυναικών είχαν διαβήτη (11% στο σύνολο). Από τους διαβητικούς, 14% ήταν αδιάγνωστοι, 4% είχαν διαγνωσθεί αλλά δεν έπαιρναν θεραπεία, 41% έπαιρνε θεραπεία αλλά ήταν αρρύθμιστοι και 41% ήταν ρυθμισμένοι υπό θεραπεία. Το 37% των ανδρών και το 34% των γυναικών είχαν αυξημένη χοληστερίνη (35% συνολικά) ενώ πάνω από τα 2/3 ατόμων ηλικίας κάτω από 50 ετών με αυξημένη χοληστερίνη είναι αδιάγνωστοι.

*Κάπνισμα

Το 38% του γενικού ενήλικου πληθυσμού της Ελλάδας είναι ενεργοί καπνιστές και 16% πρώην καπνιστές. Η μέση ηλικία έναρξης καπνίσματος είναι τα 18,9 έτη. Σημαντική διαφορά παρατηρείται μεταξύ των ηλικιακών ομάδων με τους νεότερους να αρχίζουν το κάπνισμα σε μικρότερες ηλικίες.

Οι άνδρες, τα άτομα ηλικίας μικρότερης των 50 ετών, άτομα μη πανεπιστημιακής εκπαίδευσης, όσοι καταναλώνουν αλκοόλ και οι άνεργοι έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να είναι καπνιστές.

*Το Δείγμα

Στην ΕΜΕΝΟ συμμετείχαν 5.000 άτομα που επιλέχθηκαν τυχαία από τον μόνιμο ενήλικο (≥ 18 ετών) πληθυσμό της Ελλάδας με βάση την απογραφή του 2011. Σε κάθε συμμετέχοντα πραγματοποιήθηκε ατομική συνέντευξη, έγιναν μετρήσεις βάρους, ύψους, περιφέρειας μέσης και βραχίονα, αρτηριακής πίεσης και σπιρομέτρηση ενώ, κατόπιν συγκατάθεσης, ελήφθη δείγμα αίματος για μέτρηση χοληστερίνης, γλυκόζης και, σε συνεργασία με την Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία, γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (δείκτης για διαβήτη).

Συνολικά το 40% του δείγματος ήταν απασχολούμενοι, εκ των οποίων 12% με μερική απασχόληση. Το ποσοστό ανεργίας στο σύνολο των οικονομικά ενεργών εκτιμάται σε 28.5%, ήταν υψηλότερο σε γυναίκες (34% προς 24%), σε νεώτερους (18-29 ετών: 36,4%, ≥30 ετών περίπου 27%) και στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Πάνω από 1 στους 4 (25,5%) έχει μηνιαίο οικογενειακό εισόδημα <700 ευρώ ενώ μέτρια ή σοβαρή διατροφική ανασφάλεια αντιμετωπίζει το 4%.

Περίπου το 10% είναι ανασφάλιστοι ενώ ένα επιπλέον 3% δεν έχει βιβλιάριο υγείας σε ισχύ.

Για περισσότερες πληροφορίες κάντε κλικ στην ιστοσελίδα: www.emeno.gr.

econews

Σχόλια