Ελλάδα: η χώρα όπου το περιβάλλον γίνεται «περιθωριακό»

0
1396

Οι κυβερνήσεις πέφτουνε, αλλά η αδιαφορία των πολιτών και του πολιτικού προσωπικού απέναντι στο περιβάλλον μένει.

Πώς αλλιώς να εξηγηθεί η παντελής απουσία εκπροσώπου του υπουργείου Περιβάλλοντος από τη συνέντευξη τύπου που πραγματοποίησε σήμερα το πρωί μια από τις μεγαλύτερες και πιο δραστήριες περιβαλλοντικές οργανώσεις της χώρας, το WWF Ελλάς, με αντικείμενο την περιβαλλοντική νομοθεσία στην Ελλάδα;

Το WWF Ελλάς παρουσίασε στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων την ετήσια έκθεση για την εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, η οποία καλύπτει την περίοδο Ιουλίου 2014-Ιουλίου 2015.

Βασικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι η κυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου δεν διαφέρει σε τίποτα από την κυβέρνηση Σαμαρά ως προς την περιβαλλοντική πολιτική. Πρόκειται για δύο κυβερνήσεις με κοινό παρονομαστή την άσκηση μικροπολιτικής και την απουσία ουσιαστικής περιβαλλοντικής πολιτικής.

Και κάτι ακόμα: καιρός είναι η ελληνική κοινωνία και το πολιτικό προσωπικό να «φτύσουν» την «μνημονιακή καραμέλα» τουλάχιστον ως προς τα θέματα που αφορούν στο περιβάλλον: ενδεικτικά, όπως έδειξε η εμπεριστατωμένη έκθεση του WWF Ελλάς, η κυβέρνηση Σαμαρά από τον Ιούλιο του 2014 ως τον Ιανουάριο του 2015 δεν εφάρμοσε καμμία από τις φιλοπεριβαλλοντικές προβλέψεις του δεύτερου Μνημονίου (πχ Χωροταξικός Σχεδιασμός) παρά μόνο προχώρησε σε επιλεκτικές, φωτογραφικές νομοθετήσεις για την εξυπηρέτηση συγκεκριμένων συμφερόντων και κοινωνικών (και ποδοσφαιρικών) ομάδων με αποκορύφωμα τη νομοθεσία για τα δάση.

Η διαδικασία περιβαλλοντικής υποβάθμισης από την κυβέρνηση Σαμαρά «δεν περιβλήθηκε καν με τα τυπικά προσχήματα δημόσιας διαβούλευσης, επιστημονικής αιτιολόγησης και νομικής υποστήριξης» υποστηρίζει το WWF Ελλάς.

Τη σκυτάλη έλαβε μετά τις 25 Ιανουαρίου η κυβέρνηση Τσίπρα-Καμμένου η οποία συνεχίζει το ίδιο «βιολί»: κλείνει το μάτι στους ιδιοκτήτες αυθαιρέτων εις βάρος των πολιτών που δεν έχουν παρανομήσει, σχεδιάζει την επανεξέταση της νομοθεσίας για τη φύση, τη στιγμή που οι πάντες γνωρίζουν ότι το βασικό πρόβλημα είναι η μη τήρηση της υφιστάμενης, παραχωρεί αιγιαλούς χωρίς εκτιμήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων, αγνοεί την εξοικονόμηση ενέργειας και τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας για να προωθήσει –κατ΄απαίτηση των συνδικαλιστών της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ– τη νέα λιγνιτική μονάδα Πτολεμαΐδα 5 και να αναστήσει παλαιότερες (και πολύ «βρώμικες»).

«Το δεύτερο εξάμηνο χαρακτηρίστηκε από την απουσία πολιτικού σχεδιασμού και κεντρικής διοίκησης για το περιβάλλον και την οικολογικά βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, ενώ και σε αυτήν την περίοδο καταγράφονται σημαντικές οπισθοχωρήσεις σε ζητήματα περιβαλλοντικής διακυβέρνησης και πολιτική απραξία σε επείγοντα ζητήματα περιβαλλοντικής πολιτικής» αναφέρει χαρακτηριστικά το WWF Ελλάς.

Παράλληλα, η Ελλάδα πρωταγωνιστεί σε υποθέσεις παραβίασης του περιβαλλοντικού δικαίου της ΕΕ, πληρώνει υπέρογκα πρόστιμα εξαιτίας καταδικαστικών αποφάσεων από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (οι παράνομες «χωματερές της ντροπής» στην ηπειρωτική χώρα και στα νησιά όπως η Ζάκυνθος και η Άνδρος είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα) και υπονομεύει τον σημαντικότερο πόρο της με ευθύνη των πολιτικών και την ανοχή των πολιτών.

—Τα κυριότερα σημεία της έκθεσης του WWF Ελλάς

Η ενδέκατη κατά σειρά, από το 2005, έκθεση του WWF Ελλάς για την περιβαλλοντική νομοθεσία χωρίζεται εκ των πραγμάτων σε δυο πολιτικές περιόδους: πριν και μετά τις εκλογές της 25ης Ιανουαρίου. Κυριότερη διαφορά μεταξύ των δυο περιόδων είναι η επί της ουσίας πολιτική εξαφάνιση του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (ΥΠΕΚΑ), το οποίο συγχωνεύθηκε μαζί με τους τομείς της αγροτικής παραγωγής και της βιομηχανίας σε ένα γιγάντιο νέο Υπουργείο Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΑΠΕΝ).

Συνοπτικά, η χρονιά σηματοδοτείται από:

*Κατακόρυφη αύξηση των ανοιχτών υποθέσεων παραβίασης του περιβαλλοντικού δικαίου της ΕΕ: από 25 το 2013, σε 36 το 2014·

*Νέες καταδικαστικές αποφάσεις από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά της Ελλάδας για σημαντικές υποθέσεις ως προς τις χωματερές (με χρηματική ποινή), την ανεπαρκή προστασία της θαλάσσιας χελώνας, και την προστασία των υδάτων από τη νιτρορύπανση (βλ. πίνακα 2.1)·

*Σχεδόν απόλυτη παράλυση των φορέων διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών, με την παράταση «ζωής» τους να λήγει στο τέλος του 2015, δίχως να έχει ακόμα αναληφθεί καμία σχετική πολιτική πρωτοβουλία για τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας των πυρήνων βιοποικιλότητας της χώρας·

*Περαιτέρω υποβάθμιση του συστήματος περιβαλλοντικής διακυβέρνησης, μέσα κυρίως από τη συγχώνευση του περιβάλλοντος με την αγροτική παραγωγή και τη βιομηχανία υπό το νέο Υπουργείο Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας·

*Συνεχιζόμενη υποβάθμιση της υπηρεσίας επιθεωρητών περιβάλλοντος και γενικότερα του συστήματος περιβαλλοντικών ελέγχων·

*Άλλη μια χρονική και χωρική επέκταση της «κόκκινης γραμμής» νομιμοποίησης παρανομιών, μέσα από τη νομοθεσία για τα αυθαίρετα, ταυτόχρονα με παραγραφές παλαιότερων βεβαιωμένων προστίμων που φθάνουν και τα 480.000 ευρώ σε μια απόφαση·

*Σωρεία από αποφάσεις παραχώρησης χρήσης αιγιαλού και παραλίας σε μπαρ, καντίνες και ξαπλώστρες, εντός περιοχών Natura 2000, παρά τη σχετική απόφαση του ΣτΕ για την ανάγκη προβλέψεων προστασίας, και δίχως μέριμνα για την αποφυγή υποβάθμισης των ευαίσθητων οικοσυστημάτων·

*Ψήφιση και εφαρμογή νέων αντιδασικών νόμων που επιτρέπουν ανάπτυξη οικισμών μέσα σε ευαίσθητες δασικές περιοχές·

*Ολοκλήρωση της αδειοδοτικής διαδικασίας για την οικονομικά και περιβαλλοντικά ζημιογόνο νέα λιγνιτική μονάδα της ΔΕΗ «Πτολεμαΐδα V», καθώς και εκπρόθεσμο αίτημα προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή από τον τότε υπουργό ΠΑΠΕΝ Παναγιώτη Λαφαζάνη για υπαγωγή σε καθεστώς παρέκκλισης περιορισμένης διάρκειας λειτουργίας (άρθρο 33 της οδηγίας για τις βιομηχανικές εκπομπές 2010/75/ΕΚ) της παλιότερης και εξαιρετικά ρυπογόνου μονάδας «Πτολεμαΐδα ΙΙΙ»·

*Αδικαιολόγητη στασιμότητα στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και προκλητική απαξίωση των πολιτικών για την ενεργειακή εξοικονόμηση·

*Ανησυχητικά στοιχεία για την έκταση και τις οικονομικές συνέπειες του περιβαλλοντικού εγκλήματος σε ολόκληρη την ΕΕ, της Ελλάδας συμπεριλαμβανόμενης, από την Interpol και τη Europol·

*Εντεινόμενη αδιαφάνεια στη λειτουργία του Πράσινου Ταμείου·

*Δραματική επιδείνωση της ποιότητας της νομοθέτησης και της διαφάνειας στη νομοθετική διαδικασία, κυρίως λόγω της σωρείας από εμβόλιμες διατάξεις φωτογραφικής εξυπηρέτησης συγκεκριμένων ομάδων συμφερόντων, κρυπτικότητας, αποσπασματικότητας, και διαρκούς προσανατολισμού προς τη νομιμοποίηση βεβαιωμένων παρανομιών·

«Είναι αποκαρδιωτική για τη νομική ομάδα του WWF Ελλάς η καταγραφή στις ετήσιες εκθέσεις κυρίως αρνητικών για το περιβάλλον νομοθετικών και πολιτικών εξελίξεων. Η κρίση δεν μπορεί να συνεχίσει να αντιμετωπίζεται ως δικαιολογία για την περιθωριοποίηση του περιβάλλοντος σαν πολιτικού παρία. Είναι σχήμα οξύμωρο ότι στις μέρες μας μόνος προστάτης του φυσικού πλούτου της Ελλάδας είναι η απουσία επενδυτικού ενδιαφέροντος, που αν υπήρχε θα έθετε σε εφαρμογή το νέο, περιβαλλοντικά καταστροφικό θεσμικό πλαίσιο αδειοδότησης και ελέγχου» δήλωσε σχετικά η επικεφαλής πολιτικής του WWF, Θεοδότα Νάντσου.

«Το φυσικό περιβάλλον αποτελεί το μοναδικό συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας μας και πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο κάθε σοβαρής και βιώσιμης αναπτυξιακής πολιτικής. Η φετινή έκθεση γκρεμίζει τον μύθο του «βάρους» των περιβαλλοντικών περιορισμών για την προσέλκυση επενδύσεων. Όπως προκύπτει και από πρόσφατη μελέτη του ΟΟΣΑ, χώρες με πολύ πιο αυστηρή από την Ελλάδα περιβαλλοντική νομοθεσία αποτελούν ασφαλές έδαφος για την ανάπτυξη επενδυτικής πρωτοβουλίας. Πρέπει επιτέλους να ξεφύγουμε από τη λογική της επιλεκτικής διευκόλυνσης επενδυτών, με φωτογραφικές ρυθμίσεις που συνολικά εντείνουν την επενδυτική ανασφάλεια. Είναι απόλυτη ανάγκη να δημιουργηθεί επιτέλους ασφαλές θεσμικό πλαίσιο, τόσο για το περιβάλλον, όσο και για την ενθάρρυνση της υπεύθυνης επιχειρηματικότητας. Ευχόμαστε η νέα κυβέρνηση να αντιληφθεί την ιστορικά μοναδική ευκαιρία να αντιμετωπιστεί η οικονομική κρίση ως αφετηρία για την αναμφισβήτητα απαραίτητη στροφή της χώρας προς μια πραγματικά βιώσιμη και ζωντανή οικονομία» υπογράμμισε μεταξύ άλλων ο Διευθυντής του WWF Ελλάς, Δημήτρης Καραβέλλας.

—Τα θετικά σημεία

Υπήρχαν όμως και θετικά:

Στην κυβέρνηση Σαμαρά πιστώνεται η έγκριση της Εθνικής Στρατηγικής για τη Βιοποικιλότητα, με τη μεγάλη όμως πρόκληση της εφαρμογής της να παραμένει ανοιχτή και αβέβαιη.

Στην κυβέρνηση Τσίπρα πιστώνεται το ψήφισμα από τη Διεθνή Σύμβαση Ραμσάρ για την προστασία των νησιωτικών υγροτόπων της Μεσογείου, κατόπιν ελληνικής πρωτοβουλίας και με τη συνεργασία του WWF Ελλάς.

Πιστώνεται, τέλος, στην κυβέρνηση Τσίπρα η πρόβλεψη του τρίτου Μνημονίου για επανεξέταση και βελτίωση του θεσμικού πλαισίου για τη χωροταξία και την ανάπτυξη οικισμών σε δάση και δασικές εκτάσεις, αφήνοντας έτσι ανοιχτό το ενδεχόμενο κατάργησης περιβαλλοντικά καταστροφικών νομοθετικών πρωτοβουλιών των προηγούμενων ετών.

Ως ελπιδοφόρο δείγμα εντοπίζεται και η κινητοποίηση της κοινωνίας των πολιτών -κυρίως μέσω των social media- εναντίον των νομοσχεδίων για τους αιγιαλούς και τα δάση.

econews

Σχόλια