Το Hubble κλείνει τα 25 – Τι έχει προσφέρει στην ανθρωπότητα

0
16

Το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, ένα από τα σημαντικότερα τεχνολογικά επιτεύγματα του ανθρώπου που άνοιξε νέα παράθυρα στην προσπάθεια  ανακάλυψης του διαστήματος, συμπλήρωσε 25 χρόνια ζωής.

Το Hubble εκτοξεύτηκε στις 24 Απριλίου 1990 σε μια αποστολή του διαστημικού λεωφορείου Discovery, φέρει κάτοπτρο 2,4 μέτρων, έχει μήκος 13 μέτρα και κινείται σε τροχιά ύψους 569 χιλιομέτρων.

Λίγο αφότου τέθηκε σε τροχιά, οι σχεδιαστές του ανακάλυψαν ότι το τηλεσκόπιο κόστους 2,5 δισ. δολαρίων ήταν μυωπικό και έστελνε θολές εικόνες. Ακολούθησαν πέντε αποστολές επισκευής και αναβάθμισης, η πρώτη το 1990 και η τελευταία το 2009.

Το Hubble έχει περίπου πέντε χρόνια ζωής ακόμα σύμφωνα με τους διαχειριστές του στο Ινστιτούτο Διαστημικού Τηλεσκοπίου στη Βαλτιμόρη, ενώ το 2018 θα εκτοξευτεί το διαστημικό τηλεσκόπιο Τζέιμς Ουέμπ που θα το διαδεχθεί.

Με κάτοπτρο επιφάνειας σχεδόν διπλάσιας σε σχέση με του Hubble, το Τζέιμς Ουέμπ θα προσφέρει πρωτοφανή ανάλυση και θα κοιτάξει ακόμα πιο μακριά στο Σύμπαν.

Οι εικόνες του όμως δεν θα είναι τόσο θεαματικές, αφού θα καλύπτουν κυρίως το υπέρυθρο τμήμα του φάσματος, σε αντίθεση με το Hubble που βλέπει στο υπεριώδες, το ορατό και το υπέρυθρο.

—Westerlund 2

Για να γιορτάσουν τα γενέθλια του Hubble, NASA και ESA δημοσίευσαν την εικόνα που βλέπετε. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό σύμπλεγμα 3.000 άστρων.

Το σύμπλεγμα βρίσκεται σε ένα ενεργό πεδίο αστρογένεσης, γνωστό ως Gum 29, το οποίο βρίσκεται 20.000 έτη φωτός μακρυά από τη Γη στον αστερισμό Τρόπις. Το σχετικά νεαρό σύμπλεγμα, ηλικίας δύο εκατομμυρίων ετών, φιλοξενεί μερικά από τα πιο καυτά, λαμπρά και μεγάλα άστρα του Σύμπαντος.

Τα μεγαλύτερα εκπέμπουν ένα χείμαρρο υπέρυθρου φωτός και αστρικούς τυφώνες που διαλύουν το νέφος αερίου υδρογόνου που τα περιβάλλει. Αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται αυτή η διαστημική φαντασμαγορία με πυλώνες, κορυφογραμμές, και κοιλάδες.

—Πέντε σημαντικές ανακαλύψεις

Επιταχυνόμενη διαστολή: Στα τέλη της δεκαετίας του 1990 το Hubble βοήθησε τους αστρονόμους να αντιληφθούν ότι η διαστολή του Σύμπαντος όχι μόνο δεν επιβραδύνεται αλλά αντίθετα επιταχύνεται. Η ανακάλυψη ήρθε περίπου έξι δεκαετίες αφότου ο αμερικανός αστρονόμος Έντουιν Χαμπλ, προς τιμήν του οποίου βαφτίστηκε το τηλεσκόπιο, διαπίστωσε ότι το Σύμπαν δεν είναι στατικό αλλά διαστέλλεται.

Τρία μέλη της ομάδας που δημοσίευσε την ανακάλυψη οφείλουν στις παρατηρήσεις του Hubble το Νόμπελ Φυσικής με το οποίο τιμήθηκαν.

Η επιταχυνόμενη διαστολή του Σύμπαντος αποδίδεται σήμερα στη λεγόμενη σκοτεινή ενέργεια, μια μυστηριώδη δύναμη που δρα αντίθετα από τη βαρύτητα. Η φύση της παραμένει εντελώς άγνωστη.

Η ηλικία του Σύμπαντος: Η μέτρηση του ρυθμού διαστολής και άλλων κοσμολογικών παραμέτρων επέτρεψε για πρώτη φορά τον ακριβή υπολογισμό της ηλικίας του Σύμπαντος: περίπου 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια.

Μαύρες τρύπες: Ήδη από τη δεκαετία του 1960, οι θεωρητικοί φυσικοί υποψιάζονταν ότι ορισμένοι γαλαξίες πρέπει να κρύβουν μαύρες τρύπες στην καρδιά τους.

Το Hubble επιβεβαίωσε τις υποψίες και με το παραπάνω -μαύρες τρύπες πιστεύεται σήμερα ότι κρύβονται στα κέντρα σχεδόν όλων των γαλαξιών. Επιπλέον, το Hubble έδειξε ότι οι μαύρες τρύπες παίζουν καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των γαλαξιών και η μάζα τους σχετίζεται με βασικές γαλαξιακές ιδιότητες.

Συντριβή στον Δία: Το 1994, λίγους μόνο μήνες μετά την πρώτη αναβάθμιση του Hubble, το τροχιακό τηλεσκόπιο είδε κομμάτια του κομήτη Shoemaker-Levy 9 να πέφτουν στον Δία και να αφήνουν γιγάντια σημάδια.

Θραύσματα του κομήτη Shoemaker-Levy 9 άφησαν γιγάντιες κηλίδες στον Δία (NASA/ESA/STScI)

Ήταν η πρώτη φορά που μια τέτοια σύγκρουση καταγραφόταν σε πραγματικό χρόνο και κατέστησε σαφές ότι η Γη δεν είναι ασφαλής από τα μετέωρα.

Βαθύ Πεδίο: Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, το Hubble μετέδωσε μια σειρά ιστορικών εικόνων αυτού που που οι αστρονόμοι ονομάζουν «Βαθύ Πεδίο».

Για δέκα συνεχόμενες μέρες, το τηλεσκόπιο μελέτησε μια πολύ μικρή, φαινομενικά άδεια περιοχή του ουρανού στη Μεγάλη Άρκτο. Κοίταξε έτσι πιο μακριά από ποτέ στο χώρο και το χρόνο και εντόπισε 3.000 αντικείμενα, ορισμένα από τα οποία ήταν οι γηραιότεροι και πιο μακρινοί γαλαξίες που γνωρίζαμε ως τότε.

Έκτοτε έχουν πραγματοποιηθεί κι άλλες τέτοιες μελέτες, στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος Frontiers Field.

H αλήθεια είναι ότι τα καλύτερα από τα σημερινά επίγεια τηλεσκόπια, με κάτοπτρα διαμέτρου γύρω στα 8 μέτρα, ξεπερνούν το Hubble σε αρκετούς ερευνητικούς τομείς. Όμως το Hubble παραμένει ασυναγώνιστο στις μακρές λήψεις, βαθιά στο  Σύμπαν και έχει επιτρέψει στους αστρονόμους να εντοπίσουν ορισμένους αρχαίους γαλαξίες που σχηματίστηκαν μερικές εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη.

—Μερικά στατιστικά στοιχεία

*Από την εκτόξευσή του ως σήμερα, το Hubble έχει ολοκληρώσει περισσότερες από 1,2 εκατομμύρια παρατηρήσεις που αφορούν σε περισσότερα από 38.000 ουράνια σώματα.

*Έχει ολοκληρώσει 137.000 περιφορές γύρω από τη Γη διανύοντας συνολική απόσταση 3,4 δισ. χιλιομέτρων.

*Κάθε μήνα, 829 gigabyte δεδομένων προστίθενται στο αρχείο των παρατηρήσεων.

*Συνολικά έχουν συγκεντρωθεί 100 terabyte δεδομένων, τα οποία θα συνεχίσουν να αναλύουν οι αστρονόμοι για αρκετά ακόμα χρόνια

*Οι παρατηρήσεις του Hubble έχουν οδηγήσει σε περισσότερες από 12.800 επιστημονικές δημοσιεύσεις.

*Κατά μέσο όρο, κάθε δημοσίευση που βασίζεται σε δεδομένα του Hubble συγκεντρώνει διπλάσιες παραπομπές σε σχέση με άλλες μελέτες

*Από τις 200 αστρονομικές μελέτες που συγκεντρώνουν τις περισσότερες παραπομπές κάθε χρόνο, περίπου το 10% βασίζεται σε δεδομένα του Hubble

 

Σχόλια