Ο Προμηθέας ήταν χιμπατζής

1
26

Η μεταλαμπάδευση της γνώσης, των ιδεών, των τεχνολογικών εφευρέσεων, των συνηθειών, του κοινωνικού ήθους και γενικότερα αυτού του συνόλου που αποκαλούμε πολιτισμό δεν αποτελεί αποκλειστικά ανθρώπινη ιδιότητα, αλλά έχει ρίζες σε αρχαιότερα από τον άνθρωπο είδη όπως είναι ο χιμπατζής.

Διεθνής επιστημονική ομάδα με ερευνητές από τη Βρετανία, την Ελβετία και τον Καναδά, με επικεφαλής τον Τιμπό Γκρουμπέρ του Ινστιτούτου Βιολογίας του ελβετικού Πανεπιστημίου του Νεσατέλ, μελετούν επί σειρά ετών μια ομάδα χιμπατζήδων σε δάσος της Ουγκάντας.

Εκεί παρατήρησαν ότι τα θαυμαστά πρωτεύοντα θηλαστικά διδάσκουν το ένα στο άλλο τη χρήση εργαλείων και μεταδίδουν τις ιδέες τους στην κοινότητα.

Πρόκειται για την πρώτη φορά που παρατηρείται κάτι αντίστοιχο σε ομάδα άγριων ζώων που ζουν ελεύθερα στη φύση. Η ικανότητα αυτή είχε ήδη επιβεβαιωθεί από παρατηρήσεις και πειράματα σε ελεγχόμενο περιβάλλον εργαστηρίου.

—Η παρατήρηση

Συγκεκριμένα, οι ερευνητές είδαν με τα μάτια τους τους χιμπατζήδες να παρακολουθούν προσεκτικά την εφεύρεση ενός νέου «εργαλείου» από ένα μέλος της κοινότητας. Επρόκειτο για ένα σφουγγάρι-παγούρι φτιαγμένο από φύλλα βρύων για να πίνουν νερό. Κατόπιν, εφάρμοσαν και οι υπόλοιποι την ιδέα και βούτηξαν το σφουγγάρι σε ένα ρυάκι, το άφησαν εκεί για μια μέρα και το πήραν την επόμενη όταν είχε ποτίσει με νερό.

Όπως δήλωσε ο Γκρουμπέρ «η εξάπλωση της συμπεριφοράς ήταν ταχύτατη, πράγμα που δείχνει ότι οι χιμπατζήδες είναι πραγματικά γρήγοροι στην υιοθέτηση νέων εργαλείων». Μάλιστα, υπολογίστηκε ότι κάθε φορά που ένας χιμπατζής έβλεπε κάποιον άλλον να κάνει το «κόλπο» με το σφουγγάρι, είχε 15 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να το επαναλάβει κι αυτός, από ό,τι αν δεν είχε δει ποτέ κάτι τέτοιο.

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η ικανότητα αυτή μπορεί να αποτέλεσε τον κινητήριο μοχλό για την εξέλιξη του πολιτισμού και στους αρχαίους προγόνους των σύγχρονων ανθρώπων, οι οποίοι διαχωρίστηκαν εξελικτικά από τους χιμπατζήδες πριν από 5 έως 7 εκατ. χρόνια.

Παρότι οι επιστήμονες συγκλίνουν στην υπόθεση ότι η μάθηση μέσω της μίμησης στο κοινωνικό πλαίσιο πρωτοεμφανίστηκε στον κοινό πρόγονο ανθρώπων και πιθήκων, πολύ πριν εμφανιστούν οι σύγχρονοι άνθρωποι διαφωνούν ως προς τη θεώρηση του ανθρώπινου πολιτισμού ως πολυπλοκότερη εκδοχή της κοινωνίας των χιμπατζήδων.

—Εξέλιξη από τον χιμπατζή στον άνθρωπο

Ωστόσο η νέα μελέτη κλίνει προς την άποψη ότι πράγματι ο σύγχρονος άνθρωπος κληρονόμησε την ικανότητα της μετάδοσης της γνώσης στην κοινότητα από αρχαιότερα είδη. Υπό το φως της νέας μελέτης  μπορούμε να ισχυριστούμε ότι ο Προμηθέας (Προ+Μανθάνω), η μυθική μορφή που έμαθε στους ανθρώπους να χειρίζονται τη φωτιά, να κατασκευάζουν εργαλεία και τους μετέδωσε τις Επιστήμες και τα Γράμματα ήταν χιμπατζής.

Οι χιμπαντζήδες είναι μέλη της οικογένειας των Ανθρωπίδων μαζί με τους γορίλες, τους ανθρώπους και τους ουρακοτάγκους. Η εξελικτική πορεία των χιμπαντζήδων διαχωρίστηκε από την ανθρώπινη εξέλιξη πριν από περίπου 6 εκατομμύρια χρόνια.

Τα δύο είδη των χιμπαντζήδων είναι οι στενότεροι συγγενείς του ανθρώπου και ανήκουν μαζί με τον άνθρωπο στο φύλο Ανθρωπίνοι (μαζί με τα είδη του υποφύλου Ανθρωπίνια που έχουν εκλείψει). Οι Χιμπαντζήδες είναι τα μόνα γνωστά μέλη του γένους Pan. Τα δύο είδη διαχωρίστηκαν μεταξύ τους περίπου ένα εκατομμύριο χρόνια πριν.

Μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί περίπου 40 κοινωνικά επίκτητες συμπεριφορές των χιμπατζήδων. Επίσης, παρατηρείται ποικιλομορφία ως προς τη χρήση ή μη, αλλά και το είδος των εργαλείων που κατασκευάζονται στις διαφορετικές κοινότητες χιμπατζήδων, αντίστοιχη με αυτή των ανθρώπινων κοινωνιών.

Η μελέτη δημοσιεύεται στο περιοδικό βιολογίας «PLoS Βiology».

econews

1 ΣΧΟΛΙΟ

  1. Η προσομοίωση του Προμηθέα (θεού εκπολιτιστή) με τον χιμπατζή είναι γελοία και προσβλητική. Αν αυτοί οι επιστήμονες αρέσκονται να λένε ότι είναι πρόγονοι των χιμπατζήδων, ας είναι και έτσι, εγώ προτιμώ να είμαι άνθρωπος.

Comments are closed.