Περιοχές χωρίς δρόμους: Προστατεύοντας την βιοποικιλότητα με οικονομικά αποδοτικό και αποτελεσματικό τρόπο

0
10

Περιβάλλον Ενέργεια Οικολογία:

Μία οικονομικά αποδοτική και αποτελεσματική λύση για την επίτευξη των παγκόσμιων στόχων Aichi για την προστασία της βιοποικιλότητας κερδίζει έδαφος διεθνώς. Σε μια εποχή όπου η χρηματοδότηση για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας είναι ανεπαρκής, η λύση της ελαχιστοποίησης του κόστους μέσα από την προστασία των εναπομεινάντων περιοχών χωρίς δρόμους αναδεικνύεται ως διέξοδος για την προστασία της βιοποικιλότητας.

Οι περιοχές που έχουν παραμείνει χωρίς δρόμους, παρόλο που δεν είναι επισήμως προστατευμένες, απολαμβάνουν ένα υψηλό επίπεδο προστασίας, λόγω της μειωμένης ανθρωπογενούς πίεσης που ασκείται στους φυσικούς πόρους τους.

Το θέμα των περιοχών χωρίς δρόμους τέθηκε σε επίσημη εκδήλωση στην Ενδέκατη Διάσκεψη των Μερών (COP11) της Σύμβασης για τη Βιολογική Ποικιλότητα (CBD).

Η εκδήλωση οργανώθηκε από τον Εισηγητή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τα Δάση, ευρωβουλευτή Κρίτωνα Αρσένη, σε συνεργασία με τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN), το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNEP), την οργάνωση Conservation International, την Society for Conservation Biology και το Διεθνές Κέντρο Πολιτικών Ερευνών και Εκπαίδευσης των Αυτοχθόνων Πληθυσμών (Tebtebba). Στην υποστήριξη της εκδήλωσης συνέβαλαν η Google, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (EEA) και η μη κυβερνητική οργάνωση Global Canopy Programme (GCP).

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης η Google και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος παρουσίασαν τους πιο πρόσφατους διαδραστικούς χάρτες, όπου απεικονίζονται οι εναπομείνασες περιοχές χωρίς δρόμους. Ο στόχος αυτών των χαρτών είναι τριπλός: να δημιουργήσουν κίνητρα για την προστασία αυτών των περιοχών, να αποφευχθεί η χρηματοδότηση της διάνοιξης δρόμων σε πλούσιες σε βιοποικιλότητα περιοχές και να παρέχουν το υπόβαθρο για τη νομοθετική προστασία της βιοποικιλότητας.

Οι χάρτες της Google Earth των περιοχών χωρίς δρόμους είναι διαθέσιμοι εδώ:

Οι χάρτες του Eye on Earth (Ματιά στη Γη) του EEA είναι διαθέσιμοι εδώ:

http://eyeonearth.org/templates/EoEBasic/?webmap=c35a744a6f7348d38133e937f4c9aaad

Οι παρουσιάσεις και περισσότερο υλικό από την ημερίδα είναι διαθέσιμα εδώ.

Ο τίτλος της εκδήλωσης ήταν “Περιοχές χωρίς δρόμους: Ο πιο οικονομικά αποδοτικός και αποτελεσματικός τρόπος για την προστασία της βιοποικιλότητας” και οι ομιλητές ήταν ο κος Trevor Sandwith (Διευθυντής του Προγράμματος των Παγκόσμιων Προστατευόμενων Περιοχών της IUCN), ο κος Russ Mittermeier (Πρόεδρος της Conservation International, CI) και ο κος Thierry Lucas (Υπεύθυνος έρευνας και σύμβουλος πολιτικής τουUNEP).

Επιπλέον, η κα. Jacqueline McGlade (εκτελεστική διευθύντρια του Eυρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος ΕEA) και η κα. Rebecca Moore (Διευθύντρια Τεχνολογίας στο Google Earth Outreach και Google Earth Engine) συμμετείχαν μέσω μαγνητοσκοπημένου μηνύματος.

Μετά την εκδήλωση ο ευρωβουλευτής Κρίτων Αρσένης έκανε την εξής δήλωση: “Μόνο μερικά εκατομμύρια ευρώ/δολάρια είναι διαθέσιμα για την προστασία της βιοποικιλότητας. Την ίδια στιγμή, πολλά τρισεκατομμύρια παράγονται από, αλλά και κατευθύνονται σε δραστηριότητες με αρνητικές επιπτώσεις για τη βιοποικιλότητα. Είναι ξεκάθαρο ότι πρέπει να χρησιμοποιήσουμε αυτούς τους περιορισμένους οικονομικούς πόρους αποδοτικά. Η υποστήριξη μου στην ιδέα των περιοχών χωρίς δρόμους προκύπτει από το γεγονός ότι από οικονομικής πλευράς είναι απολύτως λογική η προστασία των περιοχών όπου η βιοποικιλότητα παραμένει ανέπαφη και μάλιστα ανέξοδα. Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να αποφύγουμε απλώς τις καταστροφικές επενδύσεις κατασκευής νέων δρόμων.

Ο κος Mittermeier από τη Conservation International, δήλωσε ότι “η πρωτοβουλία των περιοχών χωρίς δρόμους με επικεφαλής τον Κρίτωνα Αρσένη είναι μία από τις πιο σημαντικές προσπάθειες διατήρησης παγκοσμίως. Εάν είμαστε ειλικρινείς για την πρόθεσή μας να διατηρήσουμε τη βιοποικιλότητα και τη διατήρηση τουλάχιστον ενός μικρού τμήματος του φυσικού μας περιβάλλοντος στην αρχική του κατάσταση, με ανέπαφη την πανίδα και τη χλωρίδα, κατά πάσα πιθανότητα αυτό θα είναι δυνατό σε περιοχές χωρίς δρόμους. Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται πολύ καλά σε αυτό που εμείς ως οργάνωση προσπαθούμε να επιτύχουμε με περιοχές μεγάλης βιοποικιλότητας σε υψηλής προτεραιότητας δασικές περιοχές, όπως η Γουιάνα στο βόρειο τμήμα της Νότιας Αμερικής. Μπορεί βέβαια να εφαρμοστεί και σε άλλους οικοτόπους, ειδικότερα στα μακρινά βορινά συστήματα όπως η τούνδρα και τα αρκτικά δάση, σε ερήμους αλλά και αλλού. Η Conservation International είναι ευτυχής που συμμετέχει σε μια τέτοια προσπάθεια.”

Εκ μέρους της IUCN ο κος Sandwith υποστήριξε ότι “οι περιοχές χωρίς δρόμους συμπίπτουν με μερικές από τις πιο σημαντικές περιοχές του κόσμου για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και τους πολιτισμούς των αυτοχθόνων φυλών. Η διατήρηση της διασύνδεσης μεταξύ των προστατευόμενων περιοχών είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, και οι περιοχές χωρίς δρόμους θα συνεισφέρουν σημαντικά. Κλειδί προς αυτή την κατεύθυνση θα είναι η αναγνώριση και η προστασία των περιοχών των Ιθαγενών.

Ο κος Lucas επαίνεσε την πρωτοβουλία αυτή, και είπε ότι “το UNEP (Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών) με τη συνεργασία του με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος στην πρωτοβουλία Eye on Earth προσβλέπει η προσπάθεια της χαρτογράφησης και προστασίας των περιοχών χωρίς δρόμους να αποδώσει καρπούς. Σε αυτό το πλαίσιο η ανάπτυξη των στόχων αειφόρου ανάπτυξης (SDGs) παρέχει μια ευκαιρία, καθώς οι περιοχές χωρίς δρόμους μας επιτρέπουν να εξετάσουμε πως το φυσικό κεφάλαιο που παρέχουν οι περιοχές αυτές μπορεί να αποτιμηθεί και να αντανακλάται στους στόχους αειφόρου ανάπτυξης.

Η κα McGlade εκ μέρους του EEA δήλωσε ότι “κατά τη διάρκεια του περασμένου αιώνα ο κόσμος γνώρισε περισσότερη καταστροφή των οικοσυστημάτων από οποιανδήποτε άλλη στιγμή στην ιστορία της ανθρωπότητας. Στην Ευρώπη υπήρξε ο μεγαλύτερος κατακερματισμός ενδιαιτημάτων από οποιαδήποτε άλλη Ήπειρο, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν θύλακες πραγματικά άγριων οικοσυστημάτων μακριά από δρόμους και οι οποίοι παρέχουν καταφύγιο για μερικά από τα πιο απειλούμενα είδη. Η χαρτογράφηση της πορείας του κατακερματισμού και η συνδεσιμότητα μεταξύ των φυσικών περιοχών, βλέποντας που κατασκευάζονται και χρησιμοποιούνται οι δρόμοι, θα μας βοηθήσει να προστατεύσουμε τα είδη, τα ενδιαιτήματα, τους γενετικούς πόρους και τη ζωή στον πλανήτη στους επόμενους αιώνες.

Η κα Moore εκ μέρους της Google τόνισε ότι “οι χάρτες της Google και το Google Earth χρησιμοποιούνται από περισσότερους από ένα δις ανθρώπους κάθε μήνα για να τους βοηθήσουν να δουν και να κατανοήσουν τον κόσμο στον οποίο ζούμε. Όσο σημαντικό είναι να χαρτογραφήσουμε τους δρόμους και τις μεγάλες οδούς που οδηγούν τον κόσμο στον προορισμό του, είναι επίσης σημαντικό να απεικονίσουμε με ακρίβεια τις περιοχές χωρίς δρόμους του πλανήτη μας ώστε να προστατεύσουμε τη βιοποικιλότητα και να επιτρέψουμε τη διατήρησή τους. Ευελπιστούμε ότι οι αρχικοί χάρτες των παγκόσμιων περιοχών χωρίς δρόμους που δημιουργήσαμε, θα βοηθήσουν τον καθένα να κατανοήσει εύκολα πως λίγες μεγάλες περιοχές χωρίς δρόμους παραμένουν ακόμα στη γη, και θα μεταφέρουν τη σημασία αυτής της πολιτικής πρωτοβουλίας.”

Ο κος Mitchell από το Global Canopy Programme δήλωσε: “Οι περιοχές χωρίς δρόμους είναι ένα από τα απλούστερα μέσα που έχουμε για τον εντοπισμό περιοχών, όπου το αποτύπωμα της ανθρώπινης παρουσίας παραμένει μικρό. Ένας τέτοιος δείκτης είναι απαραίτητος, διότι μπορεί να προσφέρει στα κέντρα αποφάσεων σαφή οριοθέτηση των παρθένων περιοχών του πλανήτη μας. Αυτές οι περιοχές, ειδικά στα μεγάλα τροπικά δάση, μπορούν να προσφέρουν οικοσυστημικές υπηρεσίες αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως. Οι δρόμοι είναι συχνά η εμπροσθοφυλακή της αλλαγής σε αυτές τις περιοχές, οδηγώντας στην καταστροφή του φυσικού κεφαλαίου πάνω στο οποίο στηρίζονται για την μελλοντική τους ανάπτυξη και ευημερία γειτονικές περιοχές που αξιοποιούν τα οφέλη πχ του νερού που παράγεται εκεί για την γεωργία τους ή την υδροηλεκτρική ενέργεια. Η δημιουργία δρόμων στα τροπικά δάση είναι ένα δίκοπο μαχαίρι. Μπορούν να προσφέρουν πραγματικά οφέλη στις φτωχές κοινότητες συνδέοντας τα προϊόντα τους με τις αγορές. Έχει όμως αντίστροφα και αρνητικές συνέπειες με τη μορφή των ξενικών ειδών φυτών και ασθενειών που εισβάλλουν και είναι σε θέση να διαταράξουν μια πρώην φυσική ισορροπία. Ακόμη χειρότερα, ακολουθούν ορδές ανθρώπων, συχνά με ελάχιστη γνώση για το πώς να ζουν στα δάση. Μη γνωρίζοντας κάτι άλλο εκτός από το να τα κόβουν, καταστρέφουν την ζωή των κοινοτήτων που οι δρόμοι υποτίθεται ότι θα βελτίωναν.”

Η κα. Selva, εκπρόσωπος της Society for Conservation Biology, συν-διοργανωτής της εκδήλωσης, εξέφρασε την ακόλουθη άποψη: “Η διατήρηση των περιοχών χωρίς δρόμους είναι το κλειδί για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημικών υπηρεσιών που παρέχονται στις κοινωνίες επιτυγχάνοντας παράλληλα την προστασία τους. Οι περιοχές χωρίς δρόμους έχουν ιδιαίτερη σημασία για τη διατήρηση ευαίσθητων και απειλούμενων με εξαφάνιση ειδών, καθώς και ειδών που απαιτούν μεγάλες εκτάσεις ως ενδιαιτήματα, όπως οι αρκούδες και οι ελέφαντες. Είναι γνωστά οχυρά για τα σολομοειδή και άλλα είδη ψαριών και ένα σημαντικό καταφύγιο για άγρια ζώα και αυτοφυή φυτά. Οι περιοχές χωρίς δρόμους λειτουργούν επίσης ως φραγμός κατά των παρασίτων, των ασθενειών και των χωροκατακτητικών ειδών. Είναι επίσης πιο ανθεκτικές σε καταστροφικά γεγονότα, όπως πλημμύρες ή πυρκαγιές, και μπορούν να υποστηρίξουν είδη και οικοσυστήματα έτσι ώστε να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες λόγω της κλιματικής αλλαγής. Η εμπειρία δείχνει ότι κάθε φορά που νέοι δρόμοι παρέχουν πρόσβαση σε πρώην απομακρυσμένες ή περιοχές χωρίς δρόμους, η πίεση στο οικοσύστημα αυξάνεται με ταχείς ρυθμούς. Ακόμα και όταν λαμβάνονται συνοδευτικά μέτρα διατήρησης, οι αρνητικές επιπτώσεις των δρόμων δεν μπορούν να αμβλυνθούν αποτελεσματικά. Οι δρόμοι δημιουργούν αυτό που αποκαλούμε “φαινόμενο μετάδοσης”, το οποίο είναι ιδιαίτερα έντονο στην αναπτυσσόμενες χώρες. Οι δρόμοι ακολουθούνται από ανθρώπινη εξέλιξη και πρωτοποριακές αποικίες, επιφέρουν αλλαγές στη χρήση της γης και των τοπικών κοινωνικοοικονομικών μοντέλων, και επιταχύνουν συνεχώς την αποδάσωση και άλλες μορφές υποβάθμισης της βιοποικιλότητας.«

Σχόλια