THESEIS: Εκπαίδευση για την Υγεία και Ασφάλεια των Εργαζομένων στην Περιβαλλοντική Βιομηχανία

0
160

Περιβάλλον Ενέργεια Οικολογία:

Η Παγκόσμια Ημέρα για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία, για το έτος 2012 ήταν αφιερωμένη στην προώθηση της επαγγελματικής υγείας και ασφάλειας στην πράσινη οικονομία.

Ο Διεθνής Οργανισμός για την Εργασία (ILO), στο αφιέρωμα που κάνει για την Υγεία και Ασφάλεια των εργαζομένων στους κλάδους της Πράσινης Οικονομίας, επισημαίνει ότι «οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η ανακύκλωση και διαχείριση των αποβλήτων, καθώς και η περιβαλλοντική βελτίωση της λειτουργίας των βιομηχανιών θα πρέπει να προσεγγίζεται από την αρχή με γνώμονα την ελαχιστοποίηση των παλαιών, υφισταμένων κινδύνων και την πρόληψη εμφάνισης νέων σχετικά με την Υγεία και την Ασφάλεια των εργαζομένων».

Η πράσινη οικονομία θεωρείται σήμερα ως μία από τις σημαντικότερες δεξαμενές δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας, παγκοσμίως. Οι θέσεις εργασίας στην περιβαλλοντική βιομηχανία (πράσινες θέσεις εργασίας) καλύπτουν ευρύ πεδίο, από τις υψηλής τεχνολογίας εργασίες ανάκτησης ενέργειας μέχρι τις απλούστερες τεχνολογίες ανακύκλωσης και διαχείρισης αποβλήτων.

Οι νέες πράσινες θέσεις εργασίας μπορεί να οδηγούν στην βελτίωση της κατάστασης του περιβάλλοντος και στη δημιουργία νέων ευκαιριών απασχόλησης, αλλά την ίδια στιγμή έχουν αναδείξει νέους κινδύνους που σχετίζονται με την επαγγελματική υγεία και ασφάλεια, ειδικότερα σε τομείς, όπως είναι οι κατασκευές, η ανακύκλωση των αποβλήτων, η εκμετάλλευση της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας, η επεξεργασία της βιομάζας.

Για παράδειγμα, οι εργαζόμενοι στον τομέα της διαχείρισης και ανακύκλωσης των στερεών αποβλήτων αντιμετωπίζουν μια σειρά από νέους κινδύνους, όπως είναι η χρήση ειδικών χημικών σκευασμάτων στην ανάκτηση υλικών, η εισπνοή νανο-υλικών, η εκπεμπόμενη ακτινοβολία, κλπ.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο τομέας της περιβαλλοντικής βιομηχανίας (eco-industry) είναι από τους πλέον οικονομικά αναπτυσσόμενους κλάδους. Το 2008, η απασχόληση ανήλθε περίπου σε 3,4 εκατομμύρια εργαζομένους, με το συνολικό κύκλο εργασιών να εκτιμάται ότι είναι πάνω από 300 δις Ευρώ και ενώ η μέση αύξηση σε ονομαστικούς όρους, για τα επόμενα χρόνια αναμενόταν περίπου στο 2% ετησίως, πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι η πραγματική ετήσια αύξηση προσέγγισε το 8%.

Οι τέσσερις μεγαλύτεροι κλάδοι της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής βιομηχανίας καλύπτοντας περισσότερο από τα τρία τέταρτα του συνόλου της είναι η διαχείριση των στερεών αποβλήτων (30%), η παροχή και προμήθεια νερού (21%), η διαχείριση των υδατικών αποβλήτων (13%), και τα ανακυκλωμένα υλικά (13%).

Όπως αποκαλύπτεται από πρόσφατες έρευνες, για τις ανάγκες επαγγελματικής κατάρτισης των εργαζομένων, στην Ευρωπαϊκή περιβαλλοντική βιομηχανία, τα θέματα Υγείας και Ασφάλειας, έλαβαν είτε την πρώτη ή τη δεύτερη υψηλότερη κατάταξη ανάμεσα σε όλες τις εκπαιδευτικές ανάγκες, τονίζοντας ιδιαίτερα την έλλειψη εξειδικευμένου εκπαιδευτικού υλικού, ειδικότερα σε νέους και άγνωστους στους εργαζόμενους κινδύνους καθώς και η εφαρμογή σύγχρονων τεχνικών παροχής επαγγελματικής κατάρτισης.

—Το Ευρωπαϊκό Εκπαιδευτικό Έργο THESEIS

Αυτές τις νέες αναδεικνυόμενες επαγγελματικές εκπαιδευτικές έρχεται να καλύψει το Ευρωπαϊκό έργο THESEIS (Training in Health & Safety in Environment Industrial Sector), το οποίο με την υποστήριξη του προγράμματος Lifelong Learning της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στοχεύει στην ανάπτυξη και τη διάδοση μίας καινοτόμου συνεργατικής διαδικασίας για α) τη δημιουργία, και την αξιολόγηση νέου εκπαιδευτικού υλικού και β) την εκπαίδευση των εργαζομένων στον τομέα της διαχείρισης των στερεών και υγρών αποβλήτων, για την αντιμετώπιση των ειδικότερων κινδύνων που αντιμετωπίζουν σε θέματα υγείας και ασφάλειας, στη διάρκεια της εργασία τους.

Στο έργο THESEIS συνεργάζονται 12 φορείς, διαφορετικών ειδικοτήτων, όπως σε θέματα επαγγελματικής κατάρτισης, προσδιορισμού και αντιμετώπισης κινδύνων υγείας και ασφάλειας στην εργασία, εργαλείων ανάπτυξης εκπαιδευτικού υλικού, επιμελητήρια και ενώσεις επιχειρήσεων από 8 Ευρωπαϊκές χώρες (Ελλάδα, Βέλγιο, Γερμανία, Πολωνία, Τσεχία, Βουλγαρία, Σουηδία, Φιλανδία).

Η καινοτομία του έργου αναφέρεται στην ανάπτυξη και την εφαρμογή ενός εκπαιδευτικού μοντέλου, που προβλέπει:

α) τη συνεχή διαδραστική συνεργασία διαφορετικών Ευρωπαϊκών φορέων, όπου ο καθένας συμβάλει με τις ειδικές γνώσεις που διαθέτει στη δημιουργία του απαιτούμενου εκπαιδευτικού υλικού και τη χρήση του για την εκπαίδευση των εργαζομένων

β) την εμπλοκή από την αρχή της υλοποίησης του έργου των άμεσα ενδιαφερομένων (εργαζόμενοι, φορείς) σε θέματα υγείας και ασφάλειας, στη διαχείριση υγρών και στερεών αποβλήτων, με σκοπό την καταγραφή των εκπαιδευτικών αναγκών τους, το σχεδιασμό και την επίτευξη των αντίστοιχων ειδικών μαθησιακών αποτελεσμάτων σε θέματα Υγείας και Ασφάλειας

γ) τη χρήση μίας διαδικτυακής εκπαιδευτικής πλατφόρμας (Virtual Community Platform – VCP) για τη διαμόρφωση, την παραγωγή και την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού υλικού σύμφωνα με την καταγραφή και την ανάλυση των αντίστοιχων μαθησιακών αναγκών των εργαζομένων. Η παρεχόμενη επαγγελματική εκπαίδευση θα γίνεται, επίσης διαδικτυακά, μέσω της ίδιας εκπαιδευτικής πλατφόρμας, με την ταυτόχρονη ενεργή, διαδραστική συμμετοχή των καταρτιζομένων.

Μέσω της επίσημης ιστοσελίδας του έργου THESEIS http://www.theseis-training.eu/main/?lang=el, οποιοσδήποτε ενδιαφερόμενος μπορεί να αντλήσει περισσότερες πληροφορίες για το έργο καθώς και άλλο πληροφοριακό υλικό σε θέματα Υγείας & Ασφάλειας, Περιβαλλοντικής Βιομηχανίας. Επιπλέον δίνεται στο χρήστη, η δυνατότητα δωρεάν εγγραφής ώστε να λαμβάνει τα Ενημερωτικά Δελτία του έργου THESEIS καθώς και να αποκτήσει πρόσβαση στην Διαδικτυακή Εκπαιδευτική Πλατφόρμα.

Στα πλαίσια της υλοποίησης του έργου THESEIS έχει ήδη γίνει καταγραφή των εκπαιδευτικών αναγκών των εργαζομένων σε θέματα Υγείας και Ασφάλειας, στους τομείς διαχείρισης υγρών και στερεών αποβλήτων, με έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε αντίστοιχες μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων.

Η έρευνα έγινε με τη χρήση ειδικών ερωτηματολογίων (περισσότερες από 800 απαντήσεις στο σύνολο των 8 Ευρωπαϊκών κρατών), που συντάχθηκαν από διακρατική ομάδα εργασίας του έργου, με τη συμβολή εργαζομένων που απασχολούνται σε:

α) επεξεργασίας λυμάτων και

β) τις εγκαταστάσεις στερεών αποβλήτων.

Σε κάθε ερωτηματολόγιο περιλαμβάνονταν ερωτήσεις σχετικά με τις:
• Διαδικασίες ασφάλειας που υλοποιούνται στο χώρο των εγκαταστάσεων (π.χ. εγχειρίδια ασφάλειας της εταιρείας, τα σχέδια αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης)
• Μέτρα και διαδικασίες ατομικής προστασίας των εργαζομένων, που αναφέρονται σε:
* Κινδύνους που σχετίζονται με τις δραστηριότητες που αναλαμβάνονται στις εγκαταστάσεις όπως κίνδυνοι ατυχημάτων που σχετίζονται με τις συνθήκες εργασίας, χρήση των υλικών και του εξοπλισμού, κλπ.
* Χημικούς κινδύνους
* Φυσικούς κινδύνους
* Βιολογικούς κινδύνους
* Εργονομικούς, οργανωτικούς και ψυχολογικούς παράγοντες
* Κλειστούς χώρους (άδειες εισόδου και επικίνδυνες συνθήκες εργασίας)
* Επικίνδυνα υλικά, σχετικά με τη χρήση τους
* Πυρασφάλεια.

Ειδικότερα το ερωτηματολόγιο για τους εργαζόμενους στην Διαχείριση Στερεών Αποβλήτων διαχωρίζεται σε τρεις επιμέρους κατηγορίες, που είναι οι εργαζόμενοι στη συλλογή και αποκομιδή σκουπιδιών, οι εργαζόμενοι σε εγκαταστάσεις υγειονομικής ταφής και οι εργαζόμενοι σε εγκαταστάσεις καύσης απορριμμάτων (δεν εφαρμόζεται στην Ελλάδα).

Στην Ελλάδα, τα δύο ερωτηματολόγια μοιράστηκαν είτε ηλεκτρονικά είτε σε έντυπη μορφή και αποστάλθηκαν συνολικά σε 750 δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς, που είτε δραστηριοποιούνται άμεσα στην επεξεργασία υγρών και στερεών αποβλήτων, όπως είναι οι Δημοτικές Επιχειρήσεις Καθαριότητας, οι Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης είτε διαθέτουν εγκαταστάσεις επεξεργασίας, κυρίως, υγρών αποβλήτων, π.χ. βιομηχανίες.

Ο συνολικός αριθμός των απαντημένων ερωτηματολογίων που παρελήφθησαν ήταν 236 και αφορούσαν στην πλειονότητα τους εγκαταστάσεις επεξεργασίας υγρών αποβλήτων. Οι απαντήσεις προέρχονταν από εργαζομένους σε όλες τις θέσεις εργασίας στην ιεραρχία του προσωπικού (υπεύθυνοι μονάδων, εργάτες), στις μονάδες αυτές.

Όπως προκύπτει από την ανάλυση των απαντήσεων των ερωτηματολογίων, των εργαζομένων στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας υγρών αποβλήτων, οι σημαντικότερες εκπαιδευτικές ανάγκες, με σειρά προτεραιότητας, αναφέρονται:

1. Στη χρήση και τη γενικότερη διαχείριση (μεταφορά, αποθήκευση) των επικίνδυνων χημικών ουσιών, με συνολικό ποσοστό 42% για τις απαντήσεις που δόθηκαν για πολύ λίγες ή/και καθόλου γνώσεις.

2. Στην αντιμετώπιση των βιολογικών κινδύνων με ποσοστό 40%. Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι ποσοστό 7% απάντησε ότι οι βιολογικοί κίνδυνοι δεν βρίσκουν εφαρμογή στην εγκατάσταση, όπου εργάζονται.

Σημαντικό ποσοστό, 39%, εργαζομένων απάντησε επίσης ότι δεν γνωρίζει ή γνωρίζει πολύ λίγο τις διαδικασίες υγείας και ασφάλειας που εφαρμόζονται στην εγκατάσταση, απόρροια συνήθως της έλλειψης αρχικής εκπαίδευσης των εργαζομένων στις διαδικασίες λειτουργίας της εγκατάστασης.

Αντίθετα κοντά στο 60% των εργαζομένων δηλώνει ότι ενημερώνει τους προϊσταμένους του για τις καθημερινές του εργασίες, χρησιμοποιεί μέσα ατομικής προστασίας, όταν απαιτείται και αναφέρει τι θεωρεί επικίνδυνο στην καθημερινή εργασία του.

Όπως προκύπτει από τα παραπάνω αποτελέσματα είναι σημαντική η ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού και η εκπαίδευση των εργαζομένων σε θέματα που αφορούν:

* Βιολογικούς κινδύνους, όπως μπορεί να είναι ασθένειες που προκαλούνται από μολυσματικούς παράγοντες που είναι παρόντες στα ανεπεξέργαστα αστικά λύματα και γεωργικά απόβλητα, ασθένειες που προκαλούνται από έντομα, τρωκτικά που βρίσκονται και αναπαράγονται στις κλίνες ξήρανσης ή/και σε άλλες διαδικασίες της μονάδας επεξεργασίας αποβλήτων.

* Τη χρήση και την ασφαλή αποθήκευση χημικών ουσιών. Σημαντικό ρόλο, στην περίπτωση αυτή, έχει η γνώση της χρήσης των νέων Δελτίων Δεδομένων Ασφαλείας των χημικών ουσιών, όπως αυτά διαμορφώνονται από τους νέους Ευρωπαϊκούς κανονισμούς που αναφέρονται στην ασφαλή χρήση και διαχείριση των χημικών σκευασμάτων, όπως είναι:

* η Οδηγία για την Καταχώρηση, Αξιολόγηση Αδειοδότηση και Περιορισμό των Χημικών Σκευασμάτων, γνωστότερη και ως Οδηγία REACH (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemical substances)

* ο Κανονισμός για την ταξινόμηση, επισήμανση και συσκευασία ουσιών και μιγμάτων, γνωστότερος και ως Κανονισμός CLP (Classification, Labelling and Packaging), με την απαίτηση για τη δημιουργία των νέων Δελτίων Δεδομένων Ασφαλείας, σύμφωνα με το Παγκόσμια Εναρμονισμένο Σύστημα Ταξινόμησης και Επισήμανσης των Χημικών Ουσιών (Globally Harmonised System of Classification and Labelling of Chemicals – GHS).

Σε κάθε μία από τις οκτώ Ευρωπαϊκές χώρες, που συμμετέχουν, στο έργο THESEIS, έχει συνταχθεί μία μελέτη, στην οποία αναφέρονται οι εκπαιδευτικές ανάγκες των εργαζομένων, σε θέματα Υγείας και Ασφάλειας, στους τομείς διαχείρισης υγρών και στερεών αποβλήτων, με σκοπό να καταγραφούν ομοιότητες και διαφορές, ενώ ταυτόχρονα προσδιορίστηκαν οι δομές και το προτεινόμενο εκπαιδευτικό υλικό επαγγελματικής κατάρτισης, που προτείνεται στους ενδιαφερόμενους. Στην Ελλάδα έχει αναπτυχθεί και πιστοποιηθεί από το πρώην Εθνικό Κέντρο Πιστοποίησης, τώρα Εθνικός Οργανισμός Πιστοποίησης Προσόντων και Επαγγελματικού Προσανατολισμού, το Επαγγελματικό Περίγραμμα του Τεχνικού Διαχείρισης και Ελέγχου (Συστημάτων) Προστασίας Περιβάλλοντος, που περιλαμβάνει τις ακόλουθες τέσσερις ειδικότητες:

1. Τεχνικός Διαχείρισης και Ελέγχου Συστημάτων Επεξεργασίας Αποβλήτων.
2. Τεχνικός Διαχείρισης και Ελέγχου Συστημάτων Συλλογής, Μεταφοράς, Αποθήκευσης και Διάθεσης Αποβλήτων.
3. Τεχνικός Διαχείρισης και Ελέγχου Εναλλακτικών Συστημάτων Διαχείρισης Αποβλήτων (Διαλογή στην Πηγή & Ανακύκλωση ).
4. Τεχνικός Διαχείρισης και Ελέγχου Κινητών Μονάδων Αντιμετώπισης & Αποκατάστασης (Έκτακτης) Ρύπανσης.

Οι εταίροι που συμμετέχουν στο έργο THESEIS είναι,
• η εταιρία SIGMA Consultants ΕΠΕ (http://www.sigmaconsultants.gr),
• ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδας-ΣΒΒΕ (http://www.sbbe.gr),
• το Ελληνικό Ινστιτούτο Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία–ΕΛΙΝΥΑΕ (http://www.elinyae.gr),
• το Ινστιτούτο Επαγγελματικής Ασφάλειας και Υγείας-PREVENT (http://www.prevent.be),
• το Ινστιτούτο Ερευνών Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης –fbb (http://www.f-bb.de),
• το Ερευνητικό Ινστιτούτο Επαγγελματικής Ασφάλειας-VUBP (http://www.vupkb.cz),
• το Ινστιτούτο Επαγγελματικής Υγείας της Φιλανδίας-FIOH (http://www.ttl.fi),
• το Τηλεπαιδαγωγικό Κέντρο Γνώσης-STPKC (http://www.pedagogic.com),
• το Ινστιτούτο Προστασίας του Περιβάλλοντος -IEP-NRI (http://www.ios.edu.pl),
• το δίκτυο Umweltcluster Bayern (http://www.umweltcluster.net),
• η Χημική Βιομηχανία-SYNTHOS (http://www.synthosgroup.com) και
• το Ίδρυμα Περιφερειακής Ανάπτυξης-RDF (http://www.regio.bg).

Το σχέδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

(Συντάκτης: Ελευθέριος Καραγιαννίδης, SIGMA Consultants ΕΠΕ. Η παρούσα δημοσίευση δεσμεύει μόνο τον συντάκτη της και η Επιτροπή δεν ευθύνεται για τυχόν χρήση των πληροφοριών που περιέχονται σε αυτήν).

Σχόλια