«Περιβάλλον και Πολιτισμός»: τι είπε η Μπιρμπίλη στην παρουσίαση της έκδοσης

0
7

Περιβάλλον Ενέργεια Οικολογία:

Γιατί πολλοί ανθρώπινοι πολιτισμοί επιλέγουν οδούς οικολογικού μαρασμού και τελικά, αυτοκαταστροφής; Γιατί δεν μαθαίνουμε από τα οικολογικά παθήματα της ιστορίας μας; Είναι τελικά η ασέβεια προς το φυσικό περιβάλλον καταστροφικό ατόπημα μόνο του «δικού μας» δυτικού πολιτισμού; Ή μήπως διαχρονική αμαρτία μιας ανθρωπότητας που με σταθερά βήματα αλλοιώνει τη φυσική σχέση της με τον περιβάλλοντα κόσμο και απομακρύνεται από τις άλλες μορφές ζωής;

Με αυτές τις κουβέντες ξεκίνησε η υπουργός Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, Τίνα Μπιρμπίλη, την ομιλία της στην παρουσίαση της έκδοσης «Περιβάλλον και Πολιτισμός» ,της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, την Τρίτη 30 Νοεμβρίου .

«Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω με αναφορά σε ένα βιβλίο που προηγήθηκε αυτού που παρουσιάζουμε σήμερα. Στο πολύ δυνατό και πάντα επίκαιρο έργο του ‘Κατάρρευση: Πώς οι κοινωνίες επιλέγουν να αποτύχουν ή να επιτύχουν’, ο αμερικανός γεωγράφος Τζάρεντ Ντάϊμοντ μας δείχνει πόσο εύκολα η ανθρωπότητα αγνοεί τα οικολογικά σημάδια μιας πορείας προς την ολοκληρωτική κατάρρευση. Συχνά στο απόγειο της δύναμης και του πλούτου, οι πολιτισμοί επηρμένοι από τη δόξα και θεωρώντας δεδομένη την παντοτινή αφθονία, δίνουν τελειωτικό χτύπημα στα οικοσυστήματα και τους φυσικούς πόρους. Όταν πλέον η καταστροφή γίνει αντιληπτή, συνήθως είναι πολύ αργά.

Όπως σωστά διαπιστώνει ο Ντάϊμοντ, οι «παλιοί» δεν είχαν πάντα τη δυνατότητα να διαγνώσουν τα στραβοπατήματα και τη σοβαρότητά τους. Χαρακτηριστικά λέει πως ο κάτοικος του Νησιού του Πάσχα που έκοψε το τελευταίο δέντρο, πιθανώς να μην ήταν σε θέση να δει τη συνολική εικόνα ενός νησιού που με αργούς αλλά σταθερούς ρυθμούς οδηγήθηκε σε πλήρη αποδάσωση. Οι μεγάλοι δηλαδή πολιτισμοί της ιστορίας που οδηγήθηκαν σε οικολογική αυτοκτονία αδυνατούσαν να συνθέσουν το παζλ της επερχόμενης κατάρρευσης.

Σήμερα, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Ο σύγχρονος δικός μας πολιτισμός και η δική μας κοινωνία προχωράει με μια σημαντική επιστημονική και τεχνολογική προίκα που επιτρέπει σε μεγάλο βαθμό την πρόβλεψη, την περιβαλλοντική εκτίμηση και τη σύνθεση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου σε μια συνολική εικόνα. Και όμως, ενώ όλοι βλέπουμε μπροστά μας την πορεία προς τον οικολογικό γκρεμό, αλλά στην καλύτερη περίπτωση κάνουμε κύκλους που δεν μας φέρνουν σε πορεία βιωσιμότητας.

Με κινητήριο μοχλό την αυξημένη και συνεχώς ισχυροποιούμενη κοινωνική γνώση και εγρήγορση, με εργαλεία που μας δίνει η επιστήμη και η τεχνολογική καινοτομία, αλλά και με δυνατές ακόμα τις αντιστάσεις ενός παγκόσμιου οικονομικού και πολιτικού συστήματος που έχει αποδειχθεί περιβαλλοντικά ζημιογόνο, γινόμαστε συνεχώς μάρτυρες «μαχών» μεταξύ αντίρροπων δυνάμεων. Χαρακτηριστική ήταν η αγωνιώδης διαπραγμάτευση για το κλίμα που ξεκίνησε πέρυσι τέτοιες μέρες στην Κοπεγχάγη.

Δυστυχώς, το αποτέλεσμα ήταν αποκαρδιωτικό, καθώς παρά τις ακλόνητες πλέον επιστημονικές και πολιτικο-οικονομικές αναλύσεις για τη σοβαρότητα της κλιματικής αλλαγής, η διεθνής κοινότητα δείλιασε να κάνει την απαραίτητη γενναία στροφή σε τροχιά «πράσινης ανάπτυξης». Και ο πήχης για τις φετινές διαπραγματεύσεις στο Κανκούν είναι χαμηλότερος. Τα αποτελέσματα όμως της πρόσφατης διάσκεψης για τη βιοποικιλότητα που ολοκληρώθηκε στη Ναγκόγια είναι ενθαρρυντικά.

Η έκδοση της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού που παρουσιάζεται σήμερα, απεικονίζει μια από τις ευτυχώς πολλές σοβαρές προσπάθειες για προσδιορισμό εκείνων των εργαλείων και της οδού προς μια πράσινη ανάπτυξη.

Από τη σημαντική αυτή συλλογή κειμένων και απόψεων, θα μου επιτρέψετε να σταθώ σε κάποιες από τις, όπως πάντα, αιχμηρές παρεμβάσεις δυο κορυφαίων ιστορικών προσωπικοτήτων του ελληνικού περιβαλλοντικού κινήματος. Δυο οραματιστών μιας εφικτής πολιτικής στροφής προς την αειφορία. Του Μιχάλη Παπαγιαννάκη και του Γιώργου Παπαδημητρίου, που δυστυχώς έφυγαν πολύ νωρίς και θα είχαν πολλά πολύτιμα να πουν και να δώσουν σήμερα.

Μας λέει σε κάποιο σημείο λοιπόν ο Παπαγιαννάκης:

«…οι δύσκολες απαντήσεις που απαιτούνται απέναντι στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής αλλά και εκείνες που προκύπτουν από το ‘πρόγραμμα’ αντιμετώπισής της δεν βρίσκουν εύκολα κοινωνικά και πολιτικά στηρίγματα, πολύ λιγότερα μάλιστα όταν αναλογίζονται πολλοί το ‘κόστος’, οικονομικό και κοινωνικό, των απαιτούμενων αλλαγών.»

Και καταλήγει εμφατικά:

«Στην πραγματικότητα, το ζητούμενο είναι πρόβλημα πολιτικής και μάλιστα μόνο σε δημοκρατικό πλαίσιο, με νέες συναινέσεις και νέα οράματα, με ανάδειξη νέου και νέων πολιτικών υποκειμένων που να εγγράφονται στις πραγματικές συντεταγμένες της νέας κατάστασης, που να βρίσκονται δηλαδή σε κλίμακα αντίστοιχη με εκείνη των ουσιαστικών προβλημάτων σε παγκόσμιο επίπεδο».

Και ο Γιώργος Παπαδημητρίου, τονίζει την αναγκαιότητα για ολοκληρωμένη και συντονισμένη πολιτική παρέμβαση, τόσο σε νομοθετικό, όσο και σε προγραμματικό επίπεδο:

«…το κανονιστικό πρέπει να συνυπάρχει λειτουργικά με το επιχειρησιακό πρότυπο, ώστε η εφαρμογή των κανόνων να μη μετεωρίζεται επί μακρόν». «Η προστασία του περιβάλλοντος και η αειφόρος ανάπτυξη πρέπει να αποτελούν πρωταρχικό μέλημα της Πολιτείας…. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το μεγάλο χάσμα μεταξύ κανόνων και εφαρμογής τους οφείλεται στις αδυναμίες του πολιτικού και του διοικητικού συστήματός μας».

Αυτές τις επισημάνσεις τις κρατώ ως πολύτιμη παρακαταθήκη για τη δύσκολη δουλειά μας σε ένα υπουργείο που αποτελεί κόμβο στον προσανατολισμό της χώρας προς μια πράσινη ανάκαμψη και ανάπτυξη.

Αγαπητοί φίλοι, για να ξεκινήσουμε με σίγουρα βήματα την αντίστροφη μέτρηση (όπως την ονομάζει στο άρθρο του ο Κυριάκος Μητσοτάκης) προς την πράσινη ανάπτυξη, δεν αρκούν κάποιες παρεμβάσεις σε κάποιους τομείς. Απαιτείται συνολική στροφή του συνόλου των πολιτικών της χώρας και των λειτουργιών της δημόσιας διοίκησης και του ιδιωτικού τομέα. Γιατί η πραγματική πρόκληση δεν αφορά μόνο τη δημοσιονομική ανάκαμψη που πιστεύω πως με τον ένα ή άλλο τρόπο θα πετύχουμε. Αφορά την περιβαλλοντική σύγκλιση που είναι σήμερα περισσότερο από ποτέ απαραίτητη για να μπει η χώρα σε πραγματική τροχιά βιωσιμότητας.

Προς αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση, το συνολικό δηλαδή περιβαλλοντικό προσανατολισμό, δίνουμε αγώνα ως υπουργείο. Αγώνα για να καλύψουμε πολιτική αδράνεια δεκαετιών και ταυτόχρονα να αποδείξουμε ότι το μέλλον της χώρας δεν μπορεί παρά να συμπορεύεται με την προστασία του περιβάλλοντος.

Το ζητούμενο δεν είναι απλές συνταγές περιβαλλοντικής ενσωμάτωσης σε αναπτυξιακές πολιτικές που έχουν αποδειχθεί ξεπερασμένες και καταστροφικές. Το ζητούμενο είναι ένα νέο οικολογικά εναρμονισμένο μοντέλο οικονομικής και κοινωνικής προόδου. Σε τελική ανάλυση, το ζητούμενο είναι ένας νέος πολιτισμός που αναγνωρίζει εγγενή αξία στη βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα, τα τοπία και ευρύτερα το φυσικό χώρο.

Σε αυτόν τον αγώνα έχουμε, τουλάχιστον εμείς, ως νέο υπουργείο, ανοίξει όλα τα μέτωπα, κατ’ αρχήν στο οριζόντιο επίπεδο της σωστής εφαρμογής της νομοθεσίας, της ουσιαστικής διαβούλευσης, της περιβαλλοντικής διαφάνειας και του πολιτικού σχεδιασμού για το περιβάλλον. Κομβικής σημασίας όμως τομές έχουμε επιτύχει και σε πιο συγκεκριμένα πεδία των πολιτικών για το περιβάλλον, την πολεοδομία-χωροταξία και την ενέργεια. Σε αυτόν τον αγώνα ζητάμε συμμάχους από ολόκληρο το φάσμα της ελληνικής κοινωνίας: την κοινωνία των ενεργών πολιτών, τα κόμματα, τον επιχειρηματικό κόσμο, τη δημόσια διοίκηση.

Αγαπητοί φίλοι της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, το βιβλίο που παρουσιάζετε απόψε αποτελεί αναμφίβολα μια πολύ σημαντική συνεισφορά στο δημόσιο διάλογο για την απαραίτητη στροφή της χώρας προς την αειφορία. Θεωρώ πως όλες οι απόψεις που κατατίθενται σε αυτόν το διάλογο αποτελούν κρίσιμη «δωρεά πνεύματος» οικολογικού, σε μια προσπάθεια πράσινης οικονομικής και κοινωνικής ανάκαμψης που πρέπει να αποτελέσει εθνικό στόχο.

Πηγή ΥΠΕΚΑ

Σχόλια