Αναγκαία μια ολοκληρωμένη πολιτική για τα απόβλητα.

0
5
Εναλλακτική Διαχείριση Αποβλήτων

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ. Το 2001, μετά από 6 χρόνια νομοθετικής προεργασίας, διαμορφώθηκε ένα σύγχρονο νομοθετικό πλαίσιο με επιμερισμό ευθυνών, υποχρεώσεων και εργαλείων, ώστε να υπάρξει μια διαφορετική, εναλλακτική διαχείριση ενός σημαντικού ποσοστού των αποβλήτων: νόμος 2939/ 3-8-2001 για την εναλλακτική διαχείριση των συσκευασιών και άλλων προϊόντων. Στη διαμόρφωση του νέου θεσμικού πλαισίου συνέβαλαν διάφοροι φορείς, μεταξύ άλλων και η Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης, και άρα είναι προϊόν – στον ένα ή στον άλλο βαθμό – διαλόγου μεταξύ των βασικών κοινωνικών εταίρων.
Από το 2003 και το 2004 «τρέχουν» πλέον οι υποχρεώσεις των εγκεκριμένων Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης, των φορέων δηλαδή που έχουν την ευθύνη να πετύχουν τους στόχους της νομοθεσίας για τη μείωση, επαναχρησιμοποίηση, αξιοποίηση κι ανακύκλωση των συσκευασιών, οχημάτων, ελαστικών, μπαταριών και συσσωρευτών, ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών ειδών. ορυκτελαίων και συσκευασιών τους.
Οι αργές διαδικασίες σε επίπεδο πολιτικής, σχεδιασμού και υποδομών για μια βιώσιμη διαχείριση των στερεών αποβλήτων, έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τη ραγδαία αύξηση των αποβλήτων.

Σήμερα υπάρχει σε πολλές περιοχές αδιέξοδο με την τελική διάθεση των απορριμμάτων.

Ακόμα λειτουργούν ή δεν έχουν πραγματικά αποκατασταθεί πάνω από 2.200 ανεξέλεγκτοι χώροι διάθεσης των αποβλήτων μας (ΧΑΔΑ), ενώ ίσως να ξεπερνούν τις 10.000 οι «άτυποι» σκουπιδότοποι σε ρεματιές, βουνά, δάση.

Σημαντικό ποσοστό των σκουπιδιών μας συνεχίζει να καίγεται κάθε χρόνο, παράγοντας διοξίνη και άλλες τοξικές ουσίες, σε ποσότητες που θα μπορούσαν να σκοτώσουν πάνω από 80.000.000 ανθρώπους.

Τοξικές ουσίες περνάνε στην τροφική αλυσίδα και στο περιβάλλον θέτοντας σε κίνδυνο της υγεία μας. Αποτελούν, επίσης, σοβαρή απειλή οικονομικής καταστροφής, αφού μόνο η πυρκαγιά στη χωματερή Ταγαράδων στη Θεσσαλονίκη προκάλεσε σε ένα κτηνοτρόφο οικονομική ζημιά πάνω από 300.000 Ευρώ, χωρίς να υπολογίζουμε τις επιπτώσεις στο ευρύτερο περιβάλλον. Στο μεταξύ διοξίνη πέρασε σε τρόφιμα, ιδιαίτερα κρέας και γαλακτοκομικά, ενώ προκάλεσε σημαντική αύξηση των τερατογενέσεων σε ζώα της περιοχής. Σε πόσες άλλες περιοχές συνεχίζεται η ανεξέλεγκτη απόρριψη ή καύση των αποβλήτων χωρίς να υπάρχουν συστηματικές έρευνες για τις επιπτώσεις;

Αν οι χώροι ανεξέλεγκτης διάθεσης δεν κλείσουν μέχρι το τέλος του 2007 και δεν αποκατασταθεί το περιβάλλον, είναι πιθανό ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο θα επιβάλει πρόστιμο στην Ελλάδα που μπορεί να είναι και 20.000.000 Ευρώ εφάπαξ και 40.000.000 Ευρώ ανά εξάμηνο μέχρι να συμμορφωθούμε ως χώρα στις υποχρεώσεις μας.

Μέχρι πριν λίγα χρόνια η ανεύθυνη διαχείριση των απορριμμάτων από τους ΟΤΑ συναντούσε την ανοχή των κυβερνήσεων, των πολιτών αλλά και της δικαιοσύνης. Σήμερα εκτός από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σημαντικό ποσοστό των πολιτών αλλά και η δικαιοσύνη φαίνεται να μην ανέχονται άλλο την ανευθυνότητα και την εγκληματική συμπεριφορά απέναντι στο περιβάλλον και την υγεία.

Ακόμα και σήμερα η κεντρική και τοπική διοίκηση επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους κυρίως στο να κατασκευάσουν και να λειτουργήσουν Χώρους Υγειονομικής Ταφής των Αποβλήτων και να περιορίσουν την ανεξέλεγκτη διάθεση των αποβλήτων στο περιβάλλον, χωρίς πάντως επιτυχία σε όλες τις περιπτώσεις. Οι πολίτες αντιδρούν στη χωροθέτηση ΧΥΤΑ στην περιοχή τους ακόμα και για τα δικά τους απόβλητα, προτείνοντας να πάνε κάπου αλλού.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία (Οδηγία 31/99) και η Κοινή Υπουργική Απόφαση 29407/ 3508/16-12-02 προβλέπουν ότι στους Χώρους Υγειονομικής Ταφής μη επικίνδυνων αποβλήτων θα καταλήγουν υπολείμματα και όχι ανεπεξέργαστα απόβλητα, ενώ τίθενται ποσοτικοί στόχοι και χρονοδιάγραμμα για να μειωθούν τα οργανικά απόβλητα (αποφάγια και κλαδέματα) κατά 25%, 50% και 65% αντίστοιχα μέχρι το 2010, το 2013 και το 2020 (σε σχέση με το 1999), μετά την 3χρονη παράταση της επίτευξης των στόχων από την Ελλάδα.

Αν κάποιος χώρος ταφής δέχεται ανεπεξέργαστα απόβλητα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να ζητήσει πίσω τη χρηματοδότηση που έχει δώσει για την κατασκευή του.

Σοβαρά προβλήματα παραμένουν και απαιτούν γενναίες αποφάσεις και σημαντικές δράσεις

Είναι φανερό ότι η πορεία της ανακύκλωσης στη χώρα μας δεν είναι εύκολη υπόθεση. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει, όμως, σημαντικότατα βήματα και κατακτήσεις, τα οποία θα πρέπει να επιταχυνθούν αποφεύγοντας ταυτόχρονα τα λάθη, που μπορούν να μας πάνε πίσω. Ως Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης θέλουμε να είμαστε αισιόδοξοι για το μέλλον της ανακύκλωσης και σε αυτή την κατεύθυνση θα συμβάλλουμε με κριτική διάθεση, αλλά και με δημιουργικές προτάσεις και πρωτοβουλίες. Δεν χρειάζεται ούτε μηδενισμός των μέχρι σήμερα προσπαθειών ούτε χαλάρωση και επανάπαυση σε όσα έχουν επιτευχθεί, αλλά ένταση των προσπαθειών.

(α) Παρά την ουσιαστική δουλειά που γίνεται από το Γραφείο Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και ¶λλων Προϊόντων του ΥΠΕΧΩΔΕ, από τα περισσότερα εγκεκριμένα εθνικά ή περιφερειακά Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης και από την εθνική Επιτροπή Παρακολούθησης Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΕΠΕΔ) υπάρχουν σοβαρές καθυστερήσεις και λανθασμένες επιλογές από την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΧΩΔΕ, όπως:

– Εδώ και 2,5 χρόνια είναι έτοιμο το σχέδιο αλλά δεν προχωρά το Προεδρικό Διάταγμα για την δημιουργία του αναγκαίου Εθνικού Οργανισμού Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και ¶λλων Προϊόντων, που θα παρακολουθεί και θα οργανώνει όλα τα θέματα σχετικά με την ανακύκλωση και την εναλλακτική διαχείριση στην Ελλάδα. Η δουλειά που πρέπει να κάνει ο Οργανισμός είναι τεράστια και η καθυστέρηση της δημιουργίας του πηγαίνει πίσω όλες τις δράσεις για την ανακύκλωση, δεν επιτυγχάνεται η συστηματική παρακολούθηση και υποστήριξη, όπου χρειαστεί των εγκεκριμένων Συστημάτων, καθυστερούν οι διαδικασίες στην οικονομία για τη δημιουργία πολλών νέων θέσεων απασχόλησης κ.α.

– Επίσης, για 2,5 χρόνια δεν προχωρά το Προεδρικό Διάταγμα για την εναλλακτική διαχείριση των Αποβλήτων από Κατεδαφίσεις, Εκσκαφές και Οικοδομές (μπάζα), παρόλο που και στην περίπτωση αυτή είναι έτοιμο το σχέδιο του Προεδρικού Διατάγματος. Μέχρι σήμερα έχουν εξετασθεί από την ΕΠΕΔ και έχει υπάρξει θετική εισήγηση προς τον Υπουργό ΠΕΧΩΔΕ για 10 προτάσεις φορέων που επενδύουν σε εγκαταστάσεις ανακύκλωσης και διαχείρισης των μπάζων, οι οποίοι συναντάνε, όμως, σημαντικά εμπόδια στο έργο τους λόγω του νομοθετικού κενού. Όμως, τα μπάζα, που ξεπερνούν τα 5.000.000 τόνους ετησίως, συνεχίζουν να καταλήγουν ανεξέλεγκτα στο περιβάλλον και να δημιουργούν σοβαρά περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα, χρεώνοντας το μέλλον για τη διαχείρισή τους.

(β) Στους βιολογικούς καθαρισμούς της Ψυττάλειας και της Μεταμόρφωσης, με ευθύνη της πολιτείας και της ΕΥΔΑΠ, δεν προβλέφθηκε έγκαιρα ο τρόπος διαχείρισης της τελικής παραγόμενης λάσπης, η οποία μέχρι το 2005 κατέληγε στα ¶νω Λιόσια δημιουργώντας βουνά λάσπης για μελλοντική διαχείριση και συνέβαλε μαζί με το τεράστιο ύψος του βουνού των απορριμμάτων (πάνω από 150 μέτρα ύψος) στη γνωστή κατάρρευση του ΧΔΑ ¶νω Λιοσίων το 2003 και την σημαντική ζημιά σε τμήμα του ΕΜΑΚ, που τότε βρισκόταν υπό κατασκευή. Σήμερα, έχει ήδη δρομολογηθεί πάνω στην Ψυττάλεια μονάδα αποξήρανσης της λάσπης, που θα ελαχιστοποιεί το βάρος της λάσπης. Όμως, θα πρέπει να συζητηθεί δημοσίως και η τελική κατάληξη αυτής της αποξηραμένης λάσπης.

(γ) Το μεγάλο Εργοστάσιο Μηχανικής Ανακύκλωσης και Κομποστοποίησης (ΕΜΑΚ) στο ΧΔΑ των ¶νω Λιοσίων, έπρεπε να λειτουργεί από το 2001 και να επεξεργάζεται 1200 τόνους απορριμμάτων ημερησίως (t/d) και 300 t/d λάσπη από την Ψυττάλεια. Παράλληλα, το πρόβλημα του ΕΜΑΚ επιδεινώθηκε με τις οικονομικές διαφορές μεταξύ ΕΣΔΚΝΑ – Εργολάβου και ΥΠΕΧΩΔΕ, από το μεγάλο κόστος λειτουργίας του και από το ποιος θα το επωμισθεί, καθώς από το ποιος θα αναλάβει τη διαχείρισή του. Για αρκετό διάστημα λειτούργησε σε πιλοτική βάση, προσπαθώντας να επιτύχει τις ποιοτικές προδιαγραφές των διαχωρισμένων υλικών για τις οποίες σχεδιάσθηκε, και ταυτόχρονα παράγοντας μεταξύ άλλων σημαντικές ποσότητες RDF (πλαστικά, χαρτιά και άλλα καύσιμα υλικά από τα απορρίμματα), τις οποίες δεν είναι εύκολο να τις διαθέσει.
Επειδή τα απορρίμματα που πηγαίνουν στην μονάδα μηχανικής ανακύκλωσης (ΕΜΑΚ) προέρχονται από το ανακάτεμα όλων των σκουπιδιών (οργανικά, αποφάγια, υλικά συσκευασίας, χαρτιά κα) η ποιότητα των υλικών όπως το χαρτί και τα πλαστικά δεν είναι καλή για την ανακύκλωση και έτσι μετατρέπονται σε ένα ανάμεικτο υλικό, το RDF που η μόνη λύση για αυτό είναι να υποκαταστήσει το μαζούτ σε κλιβάνους ειδικών μονάδων. Επειδή δημιουργούνται προβλήματα κατά την καύση του και απαιτεί ειδικές ρυθμίσεις και βελτιωμένα συστήματα αντιρύπανσης π.χ. σε αδειοδοτημένες για αυτό τσιμεντοβιομηχανίες, άρα και αυξημένο κόστος για να διατεθεί σε αυτές, ώστε να θεωρηθεί ότι γίνεται (ενεργειακή) αξιοποίησή του.

(δ) Αν γινόταν διαλογή στην πηγή, πριν τα σκουπίδια οδηγηθούν στη μονάδα μηχανικής ανακύκλωσης, δεν θα προέκυπταν αυτές οι τεράστιες ποσότητες των «υπολοίπων», που αποτελούνται σε σημαντικό ποσοστό από χαρτιά και πλαστικά, που επειδή ανακατεύτηκαν με ζουμιά και άλλα υλικά, δεν ανακυκλώνονται πια εύκολα ως πρώτες ύλες.
Αλλά είναι ακόμα πιο σοβαρό αυτό που έγινε για το 2005, με ευθύνη του ΥΠΕΧΩΔΕ στα τέλη του 2006 και για το οποίο η Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης επισήμανε έγκαιρα και σε όλους τους τόνους τις διαφωνίες της: το ΥΠΕΧΩΔΕ θεώρησε – χωρίς αυτό να τεκμηριώνεται από πουθενά – ότι μια ποσότητα 41.000 τόνων ανάμεικτων υλικών που προέκυψε το 2005 από το ΕΜΑΚ μπορεί να υπολογιστεί ως αξιοποίηση με τη χρήση αυτών των υλικών μέσα στο χώρο ταφής ως «τειχία» και πολύ περισσότερο που για αυτή τη χρήση έπρεπε να καταβληθεί στον ΕΣΔΚΝΑ το ποσό των 4.000.000 Ευρώ, από τα χρήματα που συγκεντρώνονται από τους υπόχρεους παραγωγούς και διακινητές συσκευασιών για αποτελεσματική ανακύκλωση ή έστω πραγματική (ενεργειακή) αξιοποίηση. Μια τέτοια χρήση υλικών μέσα στο χώρο του ΧΥΤΑ δεν αποδεικνύεται από καμία μελέτη ή από τη νομοθεσία ότι είναι πράγματι «αξιοποίηση» με τον ορισμό που δίνει η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η ΕΠΕΔ δεν έχει ενημερωθεί αναλυτικά πως προέκυψε αυτό το ποσό και πως αιτιολογείται η δαπάνη αυτή.

Μέχρι τώρα υπήρχε δέσμευση ότι από τα χρήματα που συγκεντρώνονται από τους υπόχρεους θα χρηματοδοτείται η απόκτηση υποδομών, η αγορά και δωρεάν παραχώρηση κάδων και οχημάτων για τους δήμους και γενικά η επέκταση των προγραμμάτων συλλογής για ανακύκλωση, σε τελική ανάλυση όμως το επιπλέον κόστος που προκύπτει είτε αυτό αφορά τους ΟΤΑ είτε τα εμπορικά και βιομηχανικά απόβλητα συσκευασίας για την επίτευξη υψηλότερων στόχων ανακύκλωσης κι αξιοποίησης. Θα ήταν απαράδεκτο να επαναληφθεί κάτι τέτοιο και για μια ποσότητα 60.000 τόνων που παρήχθη το 2006 ως RDF και να πληρωθούν στο ΕΣΔΚΝΑ για τη χρήση του ως «τειχία» μέσα στον χώρο ταφής άλλα 6.000.000 Ευρώ.

(ε) Η Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης επιμένει στη μέγιστη δυνατή διαλογή στην πηγή και στην ελαχιστοποίηση των παραγόμενων υπολειμμάτων (συμπεριλαμβανομένου του RDF που μπορεί μεν να καεί για την παραγωγή ενέργειας κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις, αλλά αφενός συνεπάγεται σημαντικό κόστος και αφετέρου έτσι σπαταλιόνται πρώτες ύλες που δεν έχουν επιστρέψει στην παραγωγή). Η βέλτιστη διαλογή στην πηγή είναι προτιμότερη τόσο από την άποψη της ποιότητας των ανακυκλώσιμων υλικών όσο και από οικονομική άποψη.

(στ) Αν και βρίσκονται σε εξέλιξη πολλά προγράμματα ενημέρωσης και πληροφόρησης των πολιτών στους ΟΤΑ που υλοποιούνται προγράμματα ανακύκλωσης, απαιτείται μεγαλύτερη και πιο ουσιαστική προσπάθεια των συστημάτων εναλλακτικής διαχείρισης, των ΟΤΑ αλλά και των ίδιων των πολιτών και των κοινωνικών φορέων. Τα ΜΜΕ και ιδιαίτερα τα ηλεκτρονικά μπορούν να παίξουν ουσιαστικό ρόλο, αν και μέχρι σήμερα έχουν θίξει αυτά τα θέματα μόνο ελάχιστα και αποσπασματικά.

Όχι στην καύση, ναι στη μείωση κι ανακύκλωση των αποβλήτων

Τελευταία επανέρχεται και το θέμα της καύσης ως μια «μαγική λύση» που θα εξαφανίσει τα σκουπίδια μας. Υπάρχουν όμως κάποια αρχικά θέματα πριν συζητήσει κάποιος για την καύση των απορριμμάτων, τα οποία νομίζουμε αγνοούνται από όσους με καλή, ίσως, πρόθεση θέτουν θέμα καύσης (αν και βέβαια υπάρχουν ισχυρά λόμπι που προωθούν αυτή την τεχνολογία):

(α) Δεν υπάρχει μαγική λύση που να μας απαλλάσσει χωρίς κόπο από τα σκουπίδια, όποια λύση και αν επιλέγουμε. Η ολοκληρωμένη διαχείριση των απορριμμάτων είναι απαραίτητη και η τεχνολογία θα έρθει συμπληρωματικά να υποβοηθήσει στη βάση επιλογών που έχουμε όμως κάνει. Η καύση, λοιπόν, πρέπει να αντιμετωπίζεται μέσα από αυτή την οπτική. ΚατΆ αυτή την έννοια έχει μειονεκτήματα και πλεονεκτήματα αλλά δεν είναι μαγική λύση όπως τείνουν να νομίζουν μερικοί. Η μείωση των σκουπιδιών, η αύξηση του ποσοστού ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης είναι μονόδρομοι σε ευρωπαϊκό επίπεδο αλλά και εντελώς αναγκαίο «κακό» σε μια χώρα που δεν έχει την πολυτέλεια να σπαταλάει φυσικούς πόρους που δεν διαθέτει. Αλλά τότε, πώς θα είναι οικονομικά βιώσιμη μια μονάδα καύσης που πρέπει να παράγει αντί να καταναλώνει ενέργεια, αν μέσα από τα σκουπίδια αφαιρούνται τα «καύσιμα» (αλλά ανακυκλώσιμα) υλικά, όπως το χαρτί και τα πλαστικά;

(β) Η τεχνολογία της καύσης, όπως και κάθε άλλη χρησιμοποιούμενη τεχνολογία, εξελίσσεται και οι τεχνικές και περιβαλλοντικές προδιαγραφές για την εφαρμογή της εξελίσσονται, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκαν τα περιβαλλοντικά και άλλα προβλήματα που προκαλεί η καύση. Πριν ληφθεί, λοιπόν, οποιαδήποτε απόφαση που είναι δεσμευτική για τα επόμενα 15-20 χρόνια, πρέπει κανείς να έχει σταθμίσει επακριβώς τις συνέπειες και τα προβλήματα που πρέπει να επιλύσει. Αν σήμερα δεν βρίσκεται εύκολα χώρος ταφής, πόσο εύκολο είναι όσοι σήμερα διαμαρτύρονται για ένα ΧΥΤΑ, να δεχτούν στην αυλή τους μονάδα καύσης και χώρο ταφής τοξικών υπολειμμάτων;

(γ) Όσο πιο αυστηρό γίνεται το πλαίσιο εφαρμογής μιας τεχνολογίας, όπως είναι η καύση, τόσο πιο μεγάλο είναι το κόστος που συνεπάγεται η επιλογή κατασκευής και λειτουργίας μιας μονάδας καύσης. Μεταξύ άλλων, πρέπει λοιπόν να σταθμίσει κανείς τι και πόσο είναι διατεθειμένος να πληρώσει για μια τεχνολογική λύση, όπως η καύση, για να περιορίσει το πρόβλημα της ταφής των απορριμμάτων. Πρέπει να εκτιμήσει λοιπόν σωστά τα συνοδευτικά μέτρα και κόστη που συνεπάγεται μια καύση (δημιουργία και λειτουργία ειδικών χώρων ταφής για υπολείμματα, που είναι πλέον αυξημένης τοξικότητας, διαχείριση φίλτρων και άλλου υλικού ως τοξικών αποβλήτων, εφαρμογή κανονισμών που ανταποκρίνονται στις νέες απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας). Θα δέχονταν εύκολα η κοινωνία να αυξηθούν κατακόρυφα τα τέλη καθαριότητας που συνεπάγεται μια εγκατάσταση καύσης και μέχρι πόσο θα μπορούσαν να πληρώνουν οι πολίτες;

(δ) Η καύση είναι μια τεχνολογία που προϋποθέτει – για να περιοριστούν αλλά όχι να εξαφανιστούν οι επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία – πολύ καλή οργάνωση, τεχνογνωσία και άκαμπτη εφαρμογή κανόνων (διαλογής, σταθερής ποιότητας του προς καύση υλικού, εκπαίδευσης, λειτουργίας της μονάδας). Μια αστοχία σε αυτό θα μπορούσε να έχει καταστροφικές συνέπειες στην όλη διαχείριση. Το να κλείσει μια βδομάδα ένας χώρος ταφής είναι σοβαρό πρόβλημα. Το να αχρηστευθεί ή να αστοχήσει μια μονάδα καύσης θα είναι η καταστροφή, γιατί δεν θα υπάρχει εναλλακτική λύση. Είναι σε θέση οι όποιοι φορείς διαχείρισης να αναλάβουν μια τέτοια ευθύνη για τα επόμενα είκοσι ή τριάντα χρόνια; Δυστυχώς, η εμπειρία μας δείχνει (μονάδα μηχανικής ανακύκλωσης στα Λιόσια, μονάδα επεξεργασίας λυμάτων στην Ψυττάλεια) ότι υπάρχει στη χώρα μας σοβαρό θέμα αξιόπιστης διαχείρισης ακόμα και σχετικά πιο απλών μονάδων. Τι μας διαβεβαιώσει ότι δεν θα επαναληφθεί η τραγωδία;

(ε) Ας μην ξεχνάμε ότι ναι μεν κατασκευάζονται νέα εργοστάσια καύσης, αλλά πολλά περισσότερα κλείνουν ή έχουν αστοχήσει παγκοσμίως και κυρίως τα νέα σχέδια είναι περιορισμένα (από 56 προτάσεις στη Βρετανία, μόνο μία έχει φτάσει να συζητιέται). Στις περισσότερες χώρες (ιδιαίτερα στην Α. Ευρώπη και την Ασία) υπήρξαν μεγάλες αστοχίες που άφησαν ατελείωτα έργα και μεγάλα χρέη στις κοινωνίες. Ας μην ξεχνάμε, επίσης, ότι η πρώτη ελληνική μονάδα καύσης απορριμμάτων που λειτούργησε στη Ζάκυνθο αντιμετώπισε τεράστια προβλήματα λειτουργίας και καταστράφηκε τελικά μερικούς μήνες μετά, από πυρκαγιά!

(στ) Στη συζήτηση για τη διαχείριση των αποβλήτων πρέπει να εμπλακεί η κοινωνία αλλά το περιεχόμενο της συζήτησης πρέπει να αφορά τη συνολική πολιτική διαχείρισης των αποβλήτων και όχι το τελευταίο στάδιο της.

Σύστημα κοστολόγησης των αποβλήτων που προωθεί τη μείωση, επαναχρησιμοποίηση κι ανακύκλωση

Σήμερα ο πολίτης πληρώνει τέλη καθαριότητας με βάση τα τετραγωνικά μέτρα της κατοικίας ή της επιχείρησής του, την αντικειμενική αξία της περιοχής ή το είδος της δραστηριότητας, παράμετροι εντελώς άσχετοι με την παραγωγή των αποβλήτων. Οι Δήμοι καταβάλουν στον διαχειριστή του ΧΥΤΑ κόστος με βάση το πληθυσμιακό κριτήριο, κυρίως. Με την ανάπτυξη των αναγκαίων υποδομών διαλογής και ανακύκλωσης, η κοστολόγηση πρέπει να στηριχθεί στην αρχή «πληρώνω ανάλογα με τα απόβλητα που παράγω», ώστε να υπάρχουν ισχυρά οικονομικά εργαλεία για τη μείωση των αποβλήτων που δεν αξιοποιούνται.

Τέλη καθαριότητας για τους δημότες: Ο δημότης (νοικοκυριό ή επιχείρηση) πρέπει να πληρώνει με βάση την ποσότητα των αποβλήτων που πετάει και δεν αξιοποιεί, ένα σύστημα που εφαρμόζεται σε πάρα πολλές περιοχές με απλά ή πιο σύνθετα συστήματα. Π.χ. θα μπορούσε ο πολίτης να πληρώνει τα τέλη μέσω της αγοράς ειδικών σάκων για τα υπολείμματα, ώστε να πληρώνει λίγα χρήματα αν ευθύνεται για την παραγωγή λίγων αποβλήτων ή περισσότερα αν δεν συμβάλει στη μείωση κι αξιοποίηση των αποβλήτων.

Χρέωση τελών για Δήμους: Οι Δήμοι πρέπει να πληρώνουν πιο ακριβά κάθε τόνο αποβλήτων που καταλήγει για ταφή, ώστε να έχουν ισχυρό κίνητρο για ελαχιστοποίηση των παραγόμενων αποβλήτων.

Εισφορές παραγωγών-διακινητών προϊόντων: Οι παραγωγοί και διακινητές προϊόντων, με βάση την νέα νομοθεσία «περί ευθύνης του παραγωγού για ολόκληρο τον κύκλο ζωής των προϊόντων», πρέπει να εξασφαλίζουν με τις εισφορές τους την οικονομική βιωσιμότητα της συλλογής κι επεξεργασίας των αποβλήτων τους. Κατά συνέπεια έχουν οικονομικό κίνητρο να μειώσουν την ποσότητα αλλά και την επικινδυνότητα των αποβλήτων προϊόντων τους, αφού η μείωση των αποβλήτων θα συνεπάγονταν και μείωση του κόστους εναλλακτικής διαχείρισης και κατά συνέπεια της εισφοράς στα Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης που καλούνται να καταβάλουν.

Για επικοινωνία – συνεντεύξεις: Νίκος Χρυσόγελος 6936672882 και Φίλιππος Κυρκίτσος 6936140795

Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης
Μαμάη 3 – 10440 Αθήνα
τηλ: 2108224481
http://www.ecorec.gr
e-mail: info@ecorec.gr

Σχόλια