Η Ευρ. Επιτροπή προτείνει στρατηγική για την προστασία του ευρωπαϊκού εδάφους.

0
13
Γενικού ενδιαφέροντος

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε σήμερα στρατηγική με στόχο να εξασφαλιστεί ότι τα εδάφη της Ευρώπης θα παραμείνουν υγιή και ικανά να υποστηρίζουν τις ανθρώπινες δραστηριότητες και τα οικοσυστήματα. Το έδαφος καλής ποιότητας αποτελεί καθοριστικής σημασίας στοιχείο των οικονομικών μας δραστηριοτήτων δεδομένου ότι μας εξασφαλίζει τροφή, πόσιμο νερό, βιομάζα και πρώτες ύλες. Είναι γεγονός ότι όλες οι ανθρώπινες δραστηριότητες κατά κάποιον τρόπο σχετίζονται με το έδαφος. Αλλά η υποβάθμιση του εδάφους έχει επιταχυνθεί σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση με αρνητικές επιπτώσεις για την υγεία του ανθρώπου, τα οικοσυστήματα και την αλλαγή του κλίματος καθώς και την οικονομική ευημερία και την ποιότητα διαβίωσης. Για να αντιστραφεί η τάση αυτή, η στρατηγική της Επιτροπής καθορίζει κοινό πλαίσιο στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την ανάληψη δράσης υπέρ της διαφύλαξης, της προστασίας και της αποκατάστασης του εδάφους, ενώ επαφίεται στα κράτη μέλη η εφαρμογή της κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται κατά το δυνατόν καλύτερα στις τοπικές συνθήκες. Τα κράτη μέλη επιβάλλεται να αναλάβουν δράση για να αντιμετωπίσουν απειλές, όπως οι κατολισθήσεις, η μόλυνση, η διάβρωση του εδάφους, η απώλεια του εδαφικού οργανικού υλικού, η συμπίεση, η αλάτωση και η στεγανοποίηση/σφράγιση, οπουδήποτε παρουσιάζονται ή υπάρχει κίνδυνος να παρουσιαστούν στις εθνικές τους επικράτειες. Η στρατηγική για το έδαφος είναι η τελευταία από τις επτά θεματικές στρατηγικές τις οποίες παρουσιάζει η Επιτροπή σύμφωνα με το έκτο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον.

Ο Επίτροπος Περιβάλλοντος κ. Σταύρος Δήμας δήλωσε: “Το έδαφος αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ανάγκης να σκεφτόμαστε σε παγκόσμια κλίμακα και να αναλαμβάνουμε δράσεις σε τοπική κλίμακα. Γι΄αυτό το λόγο, προτείνουμε κοινό πλαίσιο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο θα εξασφαλίσει ισότιμους όρους επιδιώκοντας παράλληλα προστασία των εδαφών ιδίου επιπέδου σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και επιτρέποντας στα κράτη μέλη να λάβουν δεόντως υπόψη ιδιαίτερες εθνικές καταστάσεις κατά την εφαρμογή του. Επιθυμούμε να εξασφαλίσουμε ότι οι πολίτες, σήμερα και μελλοντικά, θα μπορούν να επωφεληθούν από εδάφη που είναι σε θέση να φέρουν εις πέρας ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών λειτουργιών παρέχοντάς μας όλες τις υπηρεσίες που χρειαζόμαστε”.

Ένας μη ανανεώσιμος πόρος
Το έδαφος μπορεί να θεωρηθεί ως μη ανανεώσιμος πόρος, δεδομένου ότι χρειάζονται εκατοντάδες χρόνια για να δημιουργηθούν λίγα εκατοστά εδάφους. Εντούτοις, το έδαφος υποβαθμίζεται γρήγορα σε πολλά μέρη της ΕΕ και το φαινόμενο αυτό οξύνεται λόγω των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, όπως ορισμένες γεωργικές και δασοκομικές πρακτικές, ή βιομηχανικές πρακτικές, ο τουρισμός ή η αστική ανάπτυξη.

Υπολογίζεται ότι 115 εκατ. Εκτάρια, ήτοι 12% της συνολικής επιφάνειας του εδάφους της Ευρώπης υφίσταται διάβρωση λόγω υδάτων ενώ 42 εκατ. επιπλέον εκτάρια υφίστανται αιολική αποσάθρωση. Υπολογίζεται ότι περίπου 3,5 εκατ. τοποθεσίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσαν να μολυνθούν. Σχεδόν 45% των ευρωπαϊκών εδαφών έχουν περιορισμένη περιεκτικότητα σε οργανική ύλη, ιδίως στη Νότια Ευρώπη, αλλά επίσης και σε άλλα κράτη μέλη.

Έκκληση για ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ.
Το έδαφος αποτελεί πόρο κοινού ενδιαφέροντος στην ΕΕ και αν δεν επιτευχθεί η προστασία του σε επίπεδο ΕΕ, αναμένεται να υπονομευθεί η αειφορία και η μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Οι επί μέρους πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμβάλλουν ήδη στην προστασία του εδάφους αλλά δεν υφίσταται αντίστοιχη συνεκτική πολιτική. Μόνο εννέα κράτη μέλη διαθέτουν ειδική νομοθεσία για την προστασία του εδάφους, που συχνά καλύπτει συγκεκριμένη απειλή και ιδιαίτερα τη μόλυνση των εδαφών.

Η υποβάθμιση του εδάφους έχει σοβαρές επιπτώσεις σε άλλους τομείς κοινού ενδιαφέροντος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως το νερό, η υγεία του ανθρώπου, η αλλαγή του κλίματος, η προστασία της φύσης και της βιοποικιλότητας και η ασφάλεια των τροφίμων. Η προστασία του εδάφους δεν αποτελεί μόνο αντικείμενο εθνικού προβληματισμού, δεδομένου ότι η μόλυνση των εδαφών σε ένα κράτος μέλος μπορεί να έχει διαμεθοριακές επιπτώσεις και να συνεπάγεται ρύπανση και οικονομικές επιβαρύνσεις για τα γειτονικά κράτη. Παράλληλα, η διαφορετική αντιμετώπιση των προβλημάτων του εδάφους ενδέχεται να συνεπάγεται στρέβλωση των συνθηκών του ανταγωνισμού για τους οικονομικούς φορείς που αναπτύσσουν τις δραστηριότητές τους εντός της εσωτερικής αγοράς.

Μια οδηγία πλαίσιο.
Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, η Επιτροπή προτείνει μια στρατηγική για το έδαφος στην Ευρώπη. Αυτή περιγράφεται σε μία ανακοίνωση που συνοδεύεται από πρόταση για οδηγία-πλαίσιο και εκτίμηση των επιπτώσεων.
Η οδηγία-πλαίσιο καθορίζει κοινές αρχές, στόχους και δράσεις. Επιβάλλει στα κράτη μέλη να υιοθετήσουν συστηματική προσέγγιση ως προς τον εντοπισμό και την καταπολέμηση των φαινομένων υποβάθμισης του εδάφους, λαμβάνοντας προληπτικά μέτρα και ενσωματώνοντας την προστασία του εδάφους στις υπόλοιπες πολιτικές. Παράλληλα, προβλέπει την απαραίτητη ευελιξία, δεδομένου ότι εναπόκειται στα κράτη μέλη να αποφασίσουν το πόσο φιλόδοξες θα είναι οι προσπάθειες τους, οι ειδικοί στόχοι και τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν για την επίτευξή τους. Η αντιμετώπιση αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι η υποβάθμιση του εδάφους εμφανίζει ιδιαίτερες διακυμάνσεις στην Ευρώπη όπου έχουν εντοπιστεί 320 μείζονες τύποι εδάφους.

Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να χαρακτηρίζουν τις περιοχές στις οποίες υφίσταται κίνδυνος διάβρωσης, υποβάθμισης των οργανικών υλικών, συμπίεσης, αλάτωσης και κατολισθήσεων. Έχουν την υποχρέωση να καθορίζουν στόχους για τη μείωση των κινδύνων στις ως άνω περιοχές και να καταρτίζουν προγράμματα μέτρων για την επίτευξή τους. Θα πρέπει επίσης να προλαμβάνουν κάθε περαιτέρω μόλυνση, να προβαίνουν στην απογραφή των μολυσμένων τόπων στην επικράτειά τους και να διαμορφώσουν εθνικές στρατηγικές αποκατάστασης.

Όταν πωλείται ένα οικόπεδο στο οποίο είχε αναπτυχθεί κατά το παρελθόν ή αναπτύσσεται τώρα δραστηριότητα που ενδέχεται να μολύνει το έδαφος, ο πωλητής ή ο αγοραστής του οικοπέδου θα έχει την υποχρέωση να υποβάλλει έκθεση για την κατάσταση του εδάφους στις αρχές και στο αντισυμβαλλόμενο στη συναλλαγή μέρος.

Τέλος, τα κράτη μέλη καλούνται να περιορίσουν ή να μετριάσουν τις επιπτώσεις της στεγανοποίησης/σφράγισης, για παράδειγμα αποκαθιστώντας εγκαταλελειμμένους βιομηχανικούς χώρους.
Η στρατηγική θα τονώσει την έρευνα για το έδαφος, θα ευαισθητοποιήσει το κοινό και θα εξασφαλίσει τη συμμετοχή του στην προπαρασκευή και εξέταση των προγραμμάτων μέτρων που εγκρίνουν τα κράτη μέλη.

Λεπτομερή στοιχεία για τη στρατηγική διατίθενται στην ηλεκτρονική διεύθυνση
http://ec.europa.eu/environment/soil/index.htmΜαγνητοσκοπημένο ανακοινωθέν τύπου σχετικά με την εν λόγω στρατηγική διατίθεται για τους τηλεοπτικούς σταθμούς και δίκτυα και οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να το δουν και να το παραγγείλουν στην διεύθυνση http://www.tvlink.org

Σχόλια