Μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων: η Ευρ.Επιτροπή κινεί νομικές διαδικασίες για να βελτιώσει την εφαρμογή της νομοθεσίας σε 10 κράτη μέλη.

0
2
Ευρώπη και περιβάλλον

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κίνησε διαδικασίες παράβασης εναντίον 10 κρατών μελών για παραβιάσεις ενός καίριας σημασίας κοινοτικού νόμου σχετικά με τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΜΠΕ) έργων. Στόχος της οδηγίας αυτής είναι να διασφαλίσει ότι οι περιβαλλοντικές επενέργειες ευρέος φάσματος έργων υποδομής, βιομηχανικών, απόληψης ορυκτών και λοιπών έργων εξετάζονται δεόντως πριν αναληφθούν τυχόν εργασίες. Ο νόμος παραχωρεί επίσης σημαντικά δικαιώματα συμμετοχής στους πολίτες. Η Επιτροπή έχει εντοπίσει κενά και ελλείψεις στο δίκαιο 10 κρατών μελών και ως εκ τούτου αποφάσισε να διαβιβάσει πρώτη γραπτή προειδοποίηση ώστε τα κράτη να συμμορφωθούν με όλες τις διατάξεις της οδηγίας.
Ο αρμόδιος για το περιβάλλον Επίτροπος κ. Σταύρος Δήμας δήλωσε τα εξής: «Οι πολίτες της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζουν τακτικά ανησυχίες για τον τρόπο με τον οποίο εκπονείται η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Η βελτίωση της εθνικής και περιφερειακής νομοθεσίας στο ζήτημα αυτό θα περιστείλει τα περιθώρια διατύπωσης παραπόνων και θα προστατεύσει αποτελεσματικότερα το περιβάλλον της Ευρώπης.»

Η οδηγία ΜΠΕ [1] απαιτεί από τα κράτη μέλη να εκπονούν μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων ορισμένων δημόσιων και ιδιωτικών έργων, πριν επιτραπεί η εκτέλεσή τους, στις περιπτώσεις που πιστεύεται ότι τα έργα είναι πιθανόν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Στόχος είναι ο εντοπισμός των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και η εκτίμηση του κατά πόσον ενδείκνυνται μέτρα πρόληψης ή άμβλυνσης των επιπτώσεων. Πρέπει να διενεργείται διαβούλευση του κοινού, τα δε σχόλιά του να λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο της απόφασης να εγκριθεί ή μη το έργο.

Για ορισμένα έργα, όπως η κατασκευή αυτοκινητοδρόμων, οι ΜΠΕ είναι υποχρεωτικές, ενώ για άλλα, για παράδειγμα έργα πολεοδομικής ανάπτυξης, τα κράτη μέλη οφείλουν να χρησιμοποιούν σύστημα διερεύνησης για να προσδιορίζουν για ποια χρειάζεται να εκπονηθεί μελέτη. Μπορούν να εφαρμόσουν οριακές τιμές ή κριτήρια, να διενεργούν εξέταση κατά περίπτωση ή να χρησιμοποιούν συνδυασμό των εν λόγω μέσων διερεύνησης, με στόχο τη διασφάλιση της αξιολόγησης των πάσης φύσεως έργων με σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Η οδηγία εκδόθηκε το 1985 και ενισχύθηκε με την αναθεώρηση που πραγματοποιήθηκε το 1997. Τα κράτη μέλη υποχρεούνταν να θεσπίσουν τις αναγκαίες εθνικές νομοθετικές διατάξεις ώστε να ληφθεί υπόψη η τροποποίηση αυτή έως τον Μάρτιο του 1999. Το 2003 εγκρίθηκε περαιτέρω τροποποίηση, με την οποία παρέχονται στους πολίτες δικαιώματα επιδίωξης δικαστικής επανόρθωσης σε σχέση με τη συμμετοχή του κοινού.

Αφού διενήργησε αξιολόγηση της εθνικής νομοθεσίας για την εφαρμογή της αναθεωρημένης οδηγίας σε κάθε κράτος μέλος, η Επιτροπή εντόπισε ορισμένους τομείς όπου τα κράτη μέλη δεν συμμορφώθηκαν πλήρως. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή απηύθυνε μια πρώτη προειδοποιητική επιστολή στα εξής κράτη μέλη: Αυστρία, Βέλγιο, Κύπρος, Τσεχική Δημοκρατία, Γερμανία, Ελλάδα, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Κάτω Χώρες και Πολωνία.

Σε έκαστο κράτος μέλος εντοπίστηκαν διαφορετικοί λόγοι μη συμμόρφωσης. Κοινά προβλήματα ήσαν η μη απαίτηση εκπόνησης ΜΠΕ για ορισμένες κατηγορίες έργων και η μη επαρκής πρόβλεψη διερεύνησης έργων ώστε να κριθεί αν χρειάζεται ΜΠΕ. Ειδικότερα, δεν υπήρξε επαρκής μέριμνα για τα μικρότερου μεγέθους έργα.

Οι κυριότερες αδυναμίες ανά κράτος μέλος έχουν ως εξής:
Αυστρία:
Η αυστριακή νομοθεσία δεν αντικατοπτρίζει ορθώς το φάσμα κριτηρίων που τίθενται στην οδηγία για να προσδιοριστεί κατά πόσο ένα έργο πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο ΜΠΕ. Για παράδειγμα, δεν υπάρχει αναφορά σε τοπία ιστορικής, πολιτιστικής ή αρχαιολογικής αξίας.

Βέλγιο:
Υπάρχουν αδυναμίες στη νομοθεσία σε ομοσπονδιακό επίπεδο και στο επίπεδο των τριών περιφερειών. Δεν υπάρχει πρόβλεψη ΜΠΕ για πολλές κατηγορίες έργων στη Βαλλωνία και στις Βρυξέλλες.

Κύπρος:
Για πολλές κατηγορίες έργων, είναι πολύ χαλαρές οι διατάξεις για τις διαδικασίες προσδιορισμού της ανάγκης εκπόνησης ή μη ΜΠΕ. Μπορούν να διατυπωθούν συστάσεις για εκπόνηση ΜΠΕ, πλην όμως δεν υφίσταται υποχρέωση τήρησής τους. Υπάρχει επίσης εξαίρεση ευρέος φάσματος έργων που εξυπηρετούν σκοπούς εθνικής άμυνας.

Τσεχική Δημοκρατία:
Οι τσεχικοί κανόνες για ΜΠΕ περιορίζουν αδικαιολόγητα το δικαίωμα του κοινού να προσφύγει στα δικαστήρια για να κατοχυρώσει το δικαίωμά του συμμετοχής στις διαδικασίες ΜΠΕ.

Γερμανία:
Η γερμανική νομοθεσία σε ομοσπονδιακό επίπεδο προβλέπει, σε ορισμένες περιπτώσεις, ελάχιστα όρια για το μέγεθος των έργων (κάτω από το οποίο ούτε καν διενεργείται αξιολόγηση κατά περίπτωση). Τα όρια αυτά φαίνονται πολύ υψηλά για ορισμένες κατηγορίες έργων. Η βαυαρική νομοθεσία σε μεγάλο βαθμό εξαιρεί εντελώς τις αξιολογήσεις κατά περίπτωση και προβλέπει μόνον οριακές τιμές. Έτσι αποκλείεται συστηματικά η συνεκτίμηση της ιδιαίτερης φύσης και τοποθεσίας ενός έργου κατά την αξιολόγηση των δυνητικών περιβαλλοντικών επενεργειών του.

Ελλάδα:
Η ελληνική νομοθεσία ΜΠΕ δεν προβλέπει τη σχετική μελέτη για ορισμένες κατηγορίες έργων, όπως η μετατροπή ακαλλιέργητης γης και εκτάσεων ημιάγριας φύσης σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις εντατικής καλλιέργειας και ορισμένες εγκαταστάσεις απόληψης ορυκτών. Η νομοθεσία είναι επίσης ανεπαρκής από πλευράς πληροφοριών που οφείλει να παρέχει ο φορέας ανάπτυξης.
Λουξεμβούργο:
Στο Λουξεμβούργο δεν υπάρχει πρόβλεψη ΜΠΕ για ορισμένες κατηγορίες έργων, ιδίως μείζονος υποδομής μεταφορών.

Μάλτα:
Η μαλτέζικη νομοθεσία προβλέπει αποφάσεις κατά περίπτωση για το κατά πόσο χρειάζεται να εκπονηθεί ΜΠΕ. Ωστόσο, δεν διασφαλίζει επίσημα τη χρήση των κριτηρίων της οδηγίας.

Κάτω Χώρες
Η ολλανδική νομοθεσία δεν προβλέπει επαρκώς την εκπόνηση ΜΠΕ για τα μικρότερου μεγέθους έργα – βασίζεται σε κριτήρια μεγέθους τα οποία δεν συνεκτιμούν όλα τα κριτήρια που διατυπώνονται στην οδηγία.

Πολωνία:
Η πολωνική νομοθεσία ΜΠΕ βασίζεται σε υπέρμετρο βαθμό σε κριτήρια μεγέθους για ορισμένες κατηγορίες έργων. Για τα έργα που υπόκεινται σε διαδικασία έγκρισης σε δύο στάδια, υπάρχει μεν πρόβλεψη εκπόνησης ΜΠΕ στο πρώτο στάδιο, αλλά όχι στο δεύτερο. Αυτό σημαίνει ότι δεν αξιολογούνται πιθανές συνέπειες που καθίστανται αντιληπτές αργότερα. Υπάρχει επίσης ανεπαρκής πρόβλεψη για εκπόνηση ΜΠΕ για έργα με διασυνοριακές επιπτώσεις.

Νομική διαδικασία
Το άρθρο 226 της Συνθήκης εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να κινεί νομικές διαδικασίες κατά των κρατών μελών που δεν τηρούν τις υποχρεώσεις τους.
Όταν η Επιτροπή θεωρεί ότι ενδέχεται να στοιχειοθετείται παράβαση των διατάξεων του δικαίου της ΕΕ, που δικαιολογεί την κίνηση διαδικασίας παράβασης, απευθύνει «επίσημη προειδοποιητική επιστολή» (πρώτη γραπτή προειδοποίηση) στο εμπλεκόμενο κράτος μέλος, με την οποία το καλεί να της υποβάλει τις παρατηρήσεις του εντός ορισμένης προθεσμίας, συνήθως δίμηνης.
Με βάση την απάντηση, ή ελλείψει απαντήσεως, του εμπλεκόμενου κράτους μέλους, η Επιτροπή δύναται να αποφασίσει να του απευθύνει «αιτιολογημένη γνώμη» (τελική γραπτή προειδοποίηση). Σε αυτήν αναπτύσσονται σαφώς και ρητά οι λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή θεωρεί ότι έχει σημειωθεί εν προκειμένω παράβαση του δικαίου της ΕΕ και καλείται το κράτος μέλος να συμμορφωθεί εντός ορισμένης προθεσμίας, συνήθως δίμηνης.

Εάν το κράτος μέλος δεν συμμορφωθεί με την αιτιολογημένη γνώμη, η Επιτροπή δύναται να αποφασίσει την παραπομπή της υπόθεσης στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Εάν το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο θεωρήσει ότι όντως υπήρξε παράβαση των διατάξεων της Συνθήκης, το κράτος μέλος που ευθύνεται για την παράβαση καλείται να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθεί προς τις εν λόγω διατάξεις.

Το άρθρο 228 της Συνθήκης εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να λαμβάνει μέτρα κατά κράτους μέλους που δεν συμμορφώνεται με προηγούμενη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Το άρθρο αυτό εξουσιοδοτεί επίσης την Επιτροπή να ζητεί από το Δικαστήριο την επιβολή χρηματικού προστίμου στο εμπλεκόμενο κράτος μέλος.

Περισσότερες πληροφορίες για τις ασκούμενες από την ΕΕ πολιτικές προστασίας της φύσης διατίθενται στον δικτυακό τόπο:
http://europa.eu.int/comm/environment/nature/home.htmΓια τρέχουσες στατιστικές σχετικά με τις περιπτώσεις παραβάσεων εν γένει βλέπε:
http://europa.eu.int/comm/secretariat_general/sgb/droit_com/index_en.htm#infractions

[1] Οδηγία 85/337/ΕΟΚ για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 97/11/ΕΚ, και με την οδηγία 2003/35/ΕΚ σχετικά με τη συμμετοχή του κοινού στην κατάρτιση ορισμένων σχεδίων και προγραμμάτων που αφορούν το περιβάλλον και με την τροποποίηση όσον αφορά τη συμμετοχή του κοινού και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη, των οδηγιών 85/337/ΕΟΚ και 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου

Σχόλια