Τα e-απόβλητα επιστρέφουν στο δημιουργό τους.

0
3
Εναλλακτική διαχείριση αποβλήτων

Το παρόν άρθρο αναδημοσιεύεται από το Τεύχος 22 του Περιοδικού της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Ε.Ε.»Περιβάλλον για τους Ευρωπαίους».
Τα νέα μέτρα για τη διάθεση φθαρμένων οικιακών συσκευών και εξοπλισμού πληροφορικής, τα οποία τέθηκαν σε ισχύ στα μέσα του Αυγούστου 2005, είναι η τελευταία κίνηση στο πρόγραμμα της ΕΕ για την αντιμετώπιση του συνεχώς αυξανόμενου όγκου ηλεκτρονικών αποβλήτων. Οι καταναλωτές μπορούν πλέον να παραδίδουν τον παλαιό ηλεκτρικό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό τους στο κατάστημα όπου αγοράζουν κάποιο νέο προϊόν, ή να τον μεταφέρουν σε οποιοδήποτε από τα σημεία αποκομιδής που έχουν δημιουργήσει οι εθνικές αρχές. Προκειμένου να πεισθούν οι Ευρωπαίοι ότι δεν πρέπει απλά να πετούν τον εξοπλισμό που δεν χρησιμοποιούν πια, όλα τα νέα ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά προϊόντα που πωλούνται στην ΕΕ θα πρέπει να φέρουν ένα σήμα που απεικονίζει ένα διαγραμμένο κάδο απορριμμάτων.

Κάθε χρόνο, κάθε Ευρωπαίος παράγει από 17 έως 20 κιλά απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (ΑΗΗΕ). Είτε είναι ραδιόφωνα, τηλεοράσεις, οθόνες υπολογιστών ή τοστιέρες, όλες οι συσκευές περιέχουν διάφορα εξαρτήματα, ορισμένα από τα οποία είναι επικίνδυνα. Πολλές από τις ουσίες που χρησιμοποιούνται είναι πιθανά τοξικές και μπορεί να αποτελέσουν κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία εάν απελευθερωθούν.

Μέχρι πρόσφατα, πάνω από το 90% αυτών των αποβλήτων μεταφερόταν σε χώρους ταφής απορριμμάτων, σε κλιβάνους ή υποβαλλόταν σε ανάκτηση χωρίς επεξεργασία, με κίνδυνο να απελευθερωθούν ρύποι στο περιβάλλον και να μολύνουν τον αέρα, τα ύδατα και το έδαφος. Σήμερα, η πανευρωπαϊκή νομοθεσία αναγκάζει τόσο τους κατασκευαστές όσο και τους καταναλωτές να αλλάξουν συνήθειες.

Εθνικό μητρώο
Οι εθνικές αρχές έχουν υποχρεωθεί να συντάξουν ένα μητρώο παραγωγών, το οποίο περιέχει στοιχεία σχετικά με τον αριθμό προϊόντων που έχουν τοποθετηθεί στην αγορά, συλλεχθεί, ανακτηθεί, επαναχρησιμοποιηθεί και ανακυκλωθεί. Οι σχετικές πληροφορίες θα μεταβιβάζονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάθε δύο χρόνια.

Το νέο σχέδιο παγιώθηκε στις 13 Αυγούστου 2005. Αυτή ήταν και η καταληκτική ημερομηνία για τη χρήση του νέου συμβόλου και για να εισάγουν τα Κράτη Μέλη συστήματα που επιτρέπουν στο κοινό να μεταφέρει τον παλαιό εξοπλισμό του σε ειδικά σημεία αποκομιδής ή να τον επιστρέφει στο κατάστημα όταν αγοράζει κάποιο νέο προϊόν (σε περιπτώσεις ογκωδών αντικειμένων, το κατάστημα υποχρεούται να παραλάβει το προϊόν). Η υπηρεσία αυτή είναι δωρεάν για τους καταναλωτές.

Σημαντικό ρόλο στη διαδικασία παίζουν και οι παραγωγοί. Πρέπει να δημιουργήσουν συστήματα, είτε ανεξάρτητα είτε συλλογικά, και να παρέχουν χρηματοδότηση για την αποκομιδή, επεξεργασία, ανάκτηση και διάθεση, σε οικολογικές συνθήκες, των άχρηστων ειδών. Για κάθε είδος που διατίθεται στην αγορά, θα πρέπει να παρέχουν οικονομική εγγύηση, για παράδειγμα, με τη μορφή ασφάλειας ή χρημάτων σε δεσμευμένο λογαριασμό ή συμμετοχής σε συλλογική προσπάθεια. Εξασφαλίζοντας τα χρήματα προκαταβολικά, το σχέδιο εγγυάται ότι όλα τα είδη θα τύχουν σωστής μεταχείρισης στο τέλος της ωφέλιμης ζωής τους, ακόμη και εάν οι παραγωγοί τους έχουν παύση τις δραστηριότητές τους.

Στόχοι
Έως το τέλος του 2006, στόχος της νομοθεσίας είναι να εξασφαλίσει ένα ρυθμό αποκομιδής της τάξης των 4 κιλών ΑΗΗΕ ανά κάτοικο ανά έτος. Οι παραγωγοί θα πρέπει να επιτύχουν διάφορους στόχους ανάκτησης και ανακύκλωσης, δίνοντας προτεραιότητα στην επαναχρησιμοποίηση ολόκληρων συσκευών και των εξαρτημάτων τους. Ο ρυθμός ανάκτησης για μεγάλες οικιακές συσκευές, όπως ψυγεία, είναι τουλάχιστον 80%, ενώ για μικρότερα είδη, όπως παιχνίδια, είναι 70%. Ο ρυθμός επαναχρησιμοποίησης/ ανακύκλωσης των εξαρτημάτων και υλικών που χρησιμοποιούνται στην πρώτη κατηγορία έχει οριστεί στο 75%.

Το συνολικό ετήσιο κόστος συμμόρφωσης με τη νομοθεσία περί αποβλήτων εκτιμάται ότι ανέρχεται σε €500 έως €900 εκατομμύρια, εκ των οποίων περίπου τα δύο τρίτα αφορούν την αποκομιδή και το υπόλοιπο την ανάκτηση, επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση. Το κόστος αυτό αναμένεται να επιφέρει αυξήσεις τιμών της τάξεως του 1% στις περισσότερες ηλεκτρικές συσκευές, και 2-3% σε ψυγεία, τηλεοράσεις και οθόνες υπολογιστών.

Ωστόσο, τα έξοδα αυτά θα πρέπει να συγκριθούν με την προστασία που θα προσφέρουν τα μέτρα για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, και την εξοικονόμηση πόρων τόσο στο στάδιο της παραγωγής όσο και της διάθεσης. Η εξοικονόμηση ενέργειας μόνο από την ανακύκλωση των αποβλήτων αναμένεται ότι θα ισοδυναμεί με περίπου 2,8 εκατομμύρια τόνους πετρελαίου κάθε χρόνο.

Περισσότερες πληροφορίες
· Ιστοσελίδα ΑΗΗΕ ΓΔ Περιβάλλοντος

Σχόλια