H Επιτροπή θα κινήσει δικαστική διαδικασία εναντίον της Ελλάδας για παραβιάσεις της νομοθεσίας.

0
3
Νομοθεσία Περιβάλλοντος

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 20/12/2005. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει δικαστική διαδικασία κατά της Ελλάδας για τέσσερις υποθέσεις στις οποίες παραβιάζονται οι κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την προστασία της υγείας του ανθρώπου και την προστασία του περιβάλλοντος. Οι υποθέσεις αφορούν τη διαχείριση επικίνδυνων και μη επικίνδυνων αποβλήτων, την προστασία των υδάτων και τη διατήρηση της πτερωτής πανίδας. Σε μία από τις περιπτώσεις, η Επιτροπή παραπέμπει την Ελλάδα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επειδή δεν έχει καθαρίσει μια παράνομη χωματερή στην Κρήτη. Η Ελλάδα έχει ήδη καταδικαστεί δύο φορές από το Δικαστήριο σχετικά με την εν λόγω χωματερή και έχει κληθεί να πληρώσει σοβαρό χρηματικό πρόστιμο.
Υποθέσεις που αφορούν απόβλητα
Δύο από τις υποθέσεις αφορούν τη διαχείριση αποβλήτων, που αποτελεί προβληματικό τομέα στην Ελλάδα. Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι σε ανάλογη υπόθεση για την οποία προσέφυγε η Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφάσισε τον Οκτώβριο (1) ότι η Ελλάδα είχε παραβιάσει πολλές καθοριστικής σημασίας απαιτήσεις της οδηγίας πλαίσιο για τα απόβλητα (2) . Η εν λόγω οδηγία αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της κοινοτικής νομοθεσίας για την από περιβαλλοντικής σκοπιάς ορθή διαχείριση των αποβλήτων στα κράτη μέλη. Κατά τις ακροάσεις ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, η Ελλάδα παραδέχθηκε ότι διέθετε 1.125 ανεξέλεγκτες χωματερές τον προηγούμενο χρόνο. Ωστόσο, σύμφωνα με πιο πρόσφατη απογραφή, διαπιστώθηκε ότι το Μάιο του 2005 εξακολουθούσαν να λειτουργούν στη χώρα 1.458 παράνομες ή ανεξέλεγκτες χωματερές.

Ο σκουπιδότοπος στην Κρήτη
Το 2000, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επέβαλε στην Ελλάδα πρόστιμο 20.000 € ημερησίως για παραβάσεις των διατάξεων της οδηγίας πλαίσιο για τα απόβλητα στην Κρήτη. Επίκεντρο της υπόθεσης ήταν η λειτουργία παράνομης χωματερής στις εκβολές του ποταμού Κουρουπητού της νομαρχίας Χανιών. Το Δικαστήριο διέταξε επίσης να κλείσει η συγκεκριμένη χωματερή, η οποία λειτουργούσε τουλάχιστον από το 1988. Η Ελλάδα κατέβαλε πρόστιμο που συνολικά ανήλθε σε 4,72 εκατ. € μέχρι να ικανοποιηθεί η Επιτροπή και να θεωρήσει ότι ο συγκεκριμένος χώρος είχε κλείσει οριστικά το Φεβρουάριο του 2001. Μετά από το κλείσιμο αυτό τα απόβλητα κατέληγαν σε προσωρινό χώρο αποθήκευσης στο Μεσομούρι, εν αναμονή της κατασκευής μόνιμης μονάδας διαχείρισης αποβλήτων στην Κορακιά.

Η νέα υπόθεση κατά της Ελλάδας αφορά το γεγονός ότι δεν ανταποκρίθηκε στον καθαρισμό του Κουρουπητού και του Μεσομουρίου. Έκθεση που εκπόνησαν ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες το 2003 για την Επιτροπή επεσήμανε σειρά προβλημάτων και στις δύο ως άνω τοποθεσίες, που συνεπάγονταν κινδύνους για την υγεία του ανθρώπου και για το περιβάλλον. Στη χωματερή του Κουρουπητού, η τοποθεσία έχει καλυφθεί από χώμα, το οποίο όμως έχει ως επί το πλείστον εκπλυθεί από τα όμβρια ύδατα. Διαπιστώθηκε ότι συνεχιζόταν η καύση αποβλήτων στο εσωτερικό της χωματερής, με αποτέλεσμα να εκλύονται αέρια των οποίων οι εκπομπές ενδέχεται να αποδειχθούν τοξικές. Ανησυχίες εκφράστηκαν σχετικά με τη σταθερότητα της τοποθεσίας και τις πιθανότητες να σημειωθούν συνεπεία τούτου κατολισθήσεις.

Η τοποθεσία στο Μεσομούρι κατέστη επίσης παράνομη χωματερή. Πολλά από τα δέματα αποβλήτων που είχαν αποθηκευθεί εκεί διερράγησαν με αποτέλεσμα να μετρηθούν υψηλές συγκεντρώσεις μεθανίου. Τα υγρά από τη χωματερή δεν συλλέγονται ούτε αποτελούν αντικείμενο επεξεργασίας, αλλά καταλήγουν σε χαράδρα που φθάνει στη θάλασσα. Μολονότι υπήρχε πρόθεση να αποτελέσει χώρο προσωρινής αποθήκευσης αποβλήτων, το Μεσομούρι λειτούργησε επί χρονικό διάστημα άνω του έτους λόγω της καθυστέρησης κατασκευής της μόνιμης μονάδας στην Κορακιά.

Η Επιτροπή απηύθυνε στην Ελλάδα πρώτη προειδοποίηση σχετικά με τις ως άνω τοποθεσίες τον Απρίλιο του 2004 και τελική γραπτή προειδοποίηση το Μάρτιο του 2005. Στο τελευταίο αυτό κείμενο υποστηριζόταν ότι η Ελλάδα παρέβαινε την οδηγία πλαίσιο για τα απόβλητα και στις δύο τοποθεσίες. Μεταξύ άλλων, η οδηγία πλαίσιο υποχρεώνει τα κράτη μέλη να εξασφαλίζουν ότι η διάθεση των αποβλήτων πραγματοποιείται δίχως να τίθεται σε κίνδυνο η υγεία του ανθρώπου ή να βλάπτεται το περιβάλλον, ενώ παράλληλα θεσπίζεται ως υποχρέωση για τα κράτη μέλη να αποκαθιστούν τις τοποθεσίες που δεν ανταποκρίνονται στις ισχύουσες προδιαγραφές. Επιπλέον, η Επιτροπή θεώρησε ότι δεν είχε τηρηθεί στο Μεσομούρι η οδηγία για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων που εξέδωσε το 1999 η Ευρωπαϊκή Ένωση (3) δεδομένου ότι μετά από το κλείσιμο της χωματερής οι αρμόδιες αρχές δεν έλαβαν τα απαραίτητα μέτρα που προβλέπονται σε ανάλογες περιπτώσεις μετά από κλείσιμο χωματερών βάσει της οδηγίας.

Οι ελληνικές αρχές απάντησαν ότι δεδομένου ότι το Μεσομούρι έκλεισε τον Ιανουάριο του 2003, τα μισά από τα δέματα αποβλήτων που είχαν αποθηκευθεί εκεί είχαν μεταφερθεί στο νέο χώρο υγειονομικής ταφής στην Κορακιά, ενώ τα άλλα μισά δέματα δεν συνιστούσαν «άμεσο κίνδυνο» για την υγεία του ανθρώπου και για το περιβάλλον. Οι αρχές αναζητούν στην παρούσα φάση χρηματοδότηση για την ολοκλήρωση του έργου αποκατάστασης. Όσον αφορά τον Κουρουπητό, η περιφέρεια Κρήτης ενέκρινε πρόγραμμα καθαρισμού για τη συγκεκριμένη τοποθεσία το Μάιο του 2005, με συγχρηματοδότηση εκ μέρους της ΕΕ, αλλά το έργο δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί.
Δεδομένου ότι είναι σαφές ότι δεν έχουν επέλθει ουσιαστικές αλλαγές στην κατάσταση που επικρατεί στις δύο τοποθεσίες, η Επιτροπή αποφάσισε να παραπέμψει την υπόθεση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων
Η Επιτροπή αποφάσισε να αποστείλει τελική γραπτή προειδοποίηση στην Ελλάδα για συστηματικές διαρθρωτικές ελλείψεις όσον αφορά τη διαχείριση και τη διάθεση επικίνδυνων αποβλήτων που εφαρμόζει η χώρα.
Η απόφαση αυτή ελήφθη μετά από ανάλυση των εκθέσεων που διαβίβασαν οι ελληνικές αρχές σχετικά με την εφαρμογή της κοινοτικής οδηγίας για τα επικίνδυνα απόβλητα κατά την περίοδο 1998-2003. Η οδηγία διαμορφώνει το πλαίσιο για την περιβαλλοντικώς ορθή διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων και δίνει τον ορισμό των αποβλήτων που θεωρούνται επικίνδυνα και εκείνων που δεν θεωρούνται επικίνδυνα.

Από την ανάλυση της Επιτροπής προκύπτει ότι:
Σε αντίθεση με τις υποχρεώσεις της βάσει της οδηγίας για τα επικίνδυνα απόβλητα, η Ελλάδα εξακολουθεί να μην έχει συγκροτήσει κατάλληλο, ολοκληρωμένο δίκτυο εγκαταστάσεων για τη διάθεση ανάλογων αποβλήτων μέσω των πλέον ενδεδειγμένων μεθόδων, ώστε να εξασφαλίζεται υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας. Παρά την κατασκευή ολιγάριθμων εγκαταστάσεων για τη διάθεση ή την ανάκτηση ορισμένων κατηγοριών επικίνδυνων αποβλήτων (όπως τα απόβλητα ορυκτέλαια), οι ελληνικές αρχές ως επί το πλείστον προσφεύγουν στην πρακτική της συνεχούς «προσωρινής αποθήκευσης» των αποβλήτων. Ωστόσο, τοποθεσίες που χρησιμοποιούνται για την προσωρινή αποθήκευση αποβλήτων για χρονικές περιόδους που υπερβαίνουν το ένα έτος θεωρούνται βάσει της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης χώροι υγειονομικής ταφής αποβλήτων (ΧΥΤΑ) και κατά συνέπεια επιβάλλεται να ανταποκρίνονται στις προδιαγραφές που θεσπίζουν σχετικά τόσο η οδηγία για τους χώρους υγειονομικής ταφής των αποβλήτων όσο και η οδηγία πλαίσιο για τα απόβλητα.

Το πρόγραμμα διαχείρισης των επικίνδυνων αποβλήτων που έχει θεσπίσει η Ελλάδα δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διαχείριση των αποβλήτων, επειδή δεν διευκρινίζει ποιες είναι οι κατάλληλες τοποθεσίες ή μονάδες (εγκαταστάσεις).
Η Επιτροπή απηύθυνε στην Ελλάδα πρώτη γραπτή προειδοποίηση το Μάρτιο του 2005. Οι ελληνικές αρχές απάντησαν ότι αναμένεται η έγκριση νέου νομοθετικού πλαισίου για τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων έως το τέλος του τρέχοντος έτους. Ωστόσο, δεδομένου ότι η κατάσταση επιτόπου δεν έχει μεταβληθεί, η Επιτροπή αποφάσισε να συνεχίσει την κινηθείσα διαδικασία.

Προστασία της πτερωτής πανίδας
Βάσει της οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία και τη διατήρηση των αγρίων πτηνών(4) , τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να ορίζουν τις ζώνες ειδικής προστασίας (ΖΕΠ) για τα πτηνά που καλύπτονται από την ως άνω οδηγία. Ερμηνεύοντας τις εν λόγω διατάξεις, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι τα κράτη μέλη έχουν επίσης την υποχρέωση να εξασφαλίζουν, στις οριζόμενες ΖΕΠ, το ενδεδειγμένο καθεστώς νομικής προστασίας που επιτρέπει την επίτευξη των στόχων της διατήρησης, οι οποίοι έχουν θεσπιστεί για τα εν λόγω είδη και οικολογικά ενδιαιτήματα.
Η νομοθεσία της Ελλάδας προβλέπει την καθιέρωση ανάλογου καθεστώτος νομικής προστασίας για 151 ΖΕΠ, αλλά το καθεστώς αυτό δεν έχει εισέτι εφαρμοστεί στην πράξη για το πλείστο των ΖΕΠ. Η Επιτροπή απηύθυνε, επομένως, μια πρώτη γραπτή προειδοποίηση το Δεκέμβριο του 2004. Στην απάντησή τους, οι ελληνικές αρχές αναγνώριζαν ότι οι διαδικασίες για την έγκριση των ειδικών νομικών καθεστώτων δεν είχαν ακόμη ολοκληρωθεί, αλλά ισχυρίστηκαν ότι τα υφιστάμενα μέτρα γενικής προστασίας ήσαν οπωσδήποτε επαρκή.
Αυτό το σκεπτικό απορρίφθηκε πρόσφατα από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο όσον αφορά μία από τις ΖΕΠ της Ελλάδας, τη λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου (5) . Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αποφάσισε να απευθύνει τελική γραπτή προειδοποίηση προς την Ελλάδα σχετικά με τις γενικές ελλείψεις της νομοθεσίας της.

Προστασία των υδάτων
Η υπόθεση αυτή αφορά την ατελή μεταφορά στην ελληνική νομοθεσία πολλών διατάξεων της οδηγίας πλαίσιο για τα ύδατα (6) , που αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία των υδάτων. Η Ελλάδα έχει μεταφέρει την εν λόγω οδηγία μέσω γενικού νομοθετικού πλαισίου, το οποίο θα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή με προεδρικά διατάγματα ή αποφάσεις. Ωστόσο, τα συγκεκριμένα μέτρα εφαρμογής που είναι απαραίτητα για την πλήρη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο δεν έχουν ακόμη θεσπιστεί και διαβιβαστεί στην Επιτροπή.
Η Επιτροπή απηύθυνε στην Ελλάδα μια πρώτη γραπτή προειδοποίηση τον Ιούλιο του 2005. Η Ελλάδα απάντησε ότι προπαρασκευάζεται σχέδιο της νομοθεσίας εφαρμογής, αλλά δεν διαβίβασε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την έγκρισή του. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή αποφάσισε να διαβιβάσει στην Ελλάδα τελική γραπτή προειδοποίηση.

Νομική βάση
Το άρθρο 226 της Συνθήκης εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να κινεί δικαστικές διαδικασίες κατά των κρατών μελών που δεν τηρούν τις υποχρεώσεις τους.
Όταν η Επιτροπή θεωρεί ότι ενδέχεται να στοιχειοθετείται παράβαση των διατάξεων του δικαίου της ΕΕ, που δικαιολογεί την κίνηση διαδικασίας επί παραβάσει, απευθύνει «επίσημη προειδοποιητική επιστολή» (πρώτη γραπτή προειδοποίηση) στο εμπλεκόμενο κράτος μέλος, με την οποία το καλεί να της υποβάλει τις παρατηρήσεις του εντός ορισμένης προθεσμίας, συνήθως δίμηνης.
Με βάση την απάντηση ή ελλείψει απαντήσεως εκ μέρους του εμπλεκόμενου κράτους μέλους, η Επιτροπή δύναται να αποφασίσει να του απευθύνει «Αιτιολογημένη γνώμη» (τελική γραπτή προειδοποίηση). Σε αυτήν αναπτύσσονται σαφώς και ρητά οι λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή θεωρεί ότι έχει σημειωθεί εν προκειμένω παράβαση του δικαίου της ΕΕ και καλείται το κράτος μέλος να συμμορφωθεί εντός ορισμένης προθεσμίας, συνήθως δίμηνης.

Σε περίπτωση που το κράτος μέλος δεν συμμορφωθεί με την αιτιολογημένη γνώμη, η Επιτροπή δύναται να αποφασίσει την παραπομπή της υπόθεσης στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Εάν το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο θεωρήσει ότι όντως υπήρξε παράβαση των διατάξεων της Συνθήκης, το κράτος μέλος που ευθύνεται για την παράβαση καλείται να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθεί προς τις εν λόγω διατάξεις.
Το άρθρο 228 της Συνθήκης εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να λαμβάνει μέτρα κατά κράτους μέλους που δεν συμμορφώνεται με προηγούμενη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Το άρθρο αυτό εξουσιοδοτεί επίσης την Επιτροπή να ζητεί από το Δικαστήριο την επιβολή χρηματικού προστίμου στο εμπλεκόμενο κράτος μέλος.
Σχετικά με τις τρέχουσες στατιστικές για τις παραβάσεις γενικότερα, μπορείτε να ανατρέξετε στον παρακάτω ιστότοπο:
http://europa.eu.int/comm/secretariat_general/sgb/droit_com/index_en.htm#infractions

(1)Υπόθεση C-502/03.
(2)Οδηγία 75/442/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 91/156/ΕΟΚ.
(3) Οδηγία 99/31/ΕΚ.
(4) Οδηγία 79/409/ΕΟΚ.
(5) Υπόθεση C-166/04.
(6) Οδηγία 2000/60/ΕΚ.

Σχόλια