Oι θέσεις του ΔΣ του Πανελληνίου Συλλόγου Χημικών Μηχανικών για τον κανονισμό της ΕΕ για τα Χημικά (REACH).

0
8
Νομοθεσία Περιβάλλοντος

Το ΔΣ του ΠΣΧΜ στην συνεδρίαση του στις 9.11.05 υστερα απο σχετική εισήγηση του μέλους του Θ.Κρητικού, ανακοίνωσε τις θέσεις και προτάσεις του για τον υπο ψήφιση στο Ευρωπαικό Κοινοβούλιο Κανονισμό για τα χημικά με το ακρωνύμιο (REACH), ο οποίος στη μορφή που έχει σήμερα, αποτελεί προϊόν διαβούλευσης τόσο επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και των Ομάδων του, όσο και ανοικτής διαβούλευσης σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Η ραγδαία ανάπτυξη της χημικής μηχανικής και εν γένει της τεχνολογίας της χημείας, ιδιαίτερα στο δεύτερο μισό του 20oυ αιώνα, οδήγησε στην προσφορά σημαντικών προϊόντων και υπηρεσιών για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των ανθρώπων όπως φάρμακα, καλλυντικά, απολυμαντικά-απορρυπαντικά, διαλύτες και χρώματα, αεροζόλ, κόλλες, πετροχημικά, ανόργανα και οργανικά υλικά, βελτιωτικά οικοδομικών υλικών, μελάνια, υλικά κλωστοϋφαντουργίας, κατεργασίας δέρματος, λιπάσματα, υλικά φωτογραφίας αλλά και σε προϊόντα όπως παιδικά παιχνίδια, ηλεκτρονικοί υπολογιστές, καθαριστικά και καλλυντικά, ισχυροποιώντας τη θέση και το ρόλο της χημικής βιομηχανίας.

Παράλληλα, αυξήθηκαν σημαντικά και οι κίνδυνοι για την ασφαλή χρήση των προϊόντων από τους καταναλωτές, αλλά και οι απαιτήσεις για προϊόντα που επηρεάζουν λιγότερο το περιβάλλον, σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής τους. Προς αυτή την κατεύθυνση η ΕΕ έχει εκδώσει σήμερα περισσότερα από 300 νομοθετήματα που ρυθμίζουν τη λειτουργία της βιομηχανίας για την ασφαλή παραγωγή και χρήση τέτοιων προϊόντων.

Το εν λόγω νομοθετικό πλέγμα, όμως, αποδεικνύεται αναποτελεσματικό για τη διαχείριση της ασφάλειας στην εφοδιαστική αλυσίδα των χημικών προϊόντων. Δεν υποστηρίζει την προώθηση της καινοτομίας και προπάντων δεν ανταποκρίνεται στις ανησυχίες των καταναλωτών.

Εδώ και επτά χρόνια ξεκίνησε, σε Ευρωπαϊκό Επίπεδο, η συζήτηση για το πλαίσιο αλλαγής του νομοθετικού συστήματος για την παραγωγή και κυκλοφορία των χημικών στην Ευρώπη, με στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας. Το Μάιο του 2003, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε την πρόταση για τον Κανονισμό RΕΑCH (Registration/Καταχώριση, Evaluation/Αξιολόγηση και Authorization of Chemicals/Αδειοδότηση Χηµικών) που θέτει ως στόχο τη διασφάλιση της ασφαλούς χρήσης των χημικών, μέσα από διαδικασίες ελέγχου, παροχής πληροφοριών και κατ’ επέκταση προστασίας του καταναλωτικού κοινού.

Σήμερα, ο Κανονισμός REACH βρίσκεται στη διαδικασία συναπόφασης του Συμβουλίου και της Eυρωβουλής και αναμένεται να ισχύσει στο τέλος του 2007. Ο Κανονισμός REACH, στη σημερινή του μορφή, φιλοδοξεί να υλοποιήσει τους στόχους της Επιτροπής στα πλαίσια μίας νέας στρατηγικής όσον αφορά την ευρύτερη ευρωπαϊκή πολιτική για τα χημικά, που είναι:

· Η προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος
· Η διατήρηση και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας
· Η διατήρηση της ενιαίας εσωτερικής αγοράς
· Η διαφάνεια· Ο συντονισμός με τις διεθνείς πρωτοβουλίες
· Η προώθηση δοκιμών χωρίς ζώα
· Η συμμόρφωση της ΕΕ προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τους κανονισμούς του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.

Σε σύγκριση με το υφιστάμενο καθεστώς, η εφαρμογή του Κανονισμού REACH αλλάζει το κανονιστικό και ρυθμιστικό πλαίσιο ίδρυσης και λειτουργίας των επιχειρήσεων παραγωγής, διακίνησης, εμπορίας και χρήσης χημικών ουσιών και ως εκ τούτου αυξάνει το κόστος λειτουργίας τους. Επίσης, είναι δεδομένο ότι κάθε μία μεμονωμένη επιχείρηση έχει διαφορετικό βαθμό δυνατότητας και ετοιμότητας να αντιμετωπίσει τις νέες προκλήσεις, καθώς για κάποιες επιχειρήσεις κυρίως ΜΜΕ (που αποτελούν το 96% περίπου της Ευρωπαϊκής Χημικής Βιομηχανίας) είναι δυνατό να τεθεί και ζήτημα βιωσιμότητας, ενώ για κάποιες άλλες η εφαρμογή του Κανονισμού είναι δυνατό να αποτελέσει σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Οι έντονες πολυετείς διαβουλεύσεις σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής του Κανονισμού, αποδίδουν ανάγλυφα την αγωνία των εμπλεκομένων μερών για τις εκτιμώμενες επιπτώσεις από την εφαρμογή του.

Από την άλλη πλευρά τα πιθανά οφέλη της εφαρμογής του Κανονισμού RΕΑCH για τη δημόσια υγεία μπορεί να είναι σημαντικά, καθώς με βάση έγκυρες επιστημονικές έρευνες είναι δυνατό να συμβάλλει στο να αποφευχθούν κάθε χρόνο χιλιάδες συμβάντα αναπνευστικών προβλημάτων και δερματικών παθήσεων, που προκαλούνται από την έκθεση σε επικίνδυνα χημικά. Εκτός από τα προφανή οικονομικά οφέλη που θα προκύψουν από μια τέτοια πιθανή εξέλιξη, παράλληλα θα ενισχυθεί η κοινωνική προστασία, η ασφάλεια και υγιεινή στην εργασία καθώς και η παραγωγικότητα λόγω της μείωσης απωλειών εργατοωρών.

Ο ΠΣΧΜ σταθμίζοντας τα επιδιωκώμενα από την εφαρμογή του Κανονισμού οφέλη για το κοινωνικό σύνολο, αλλά και τη διασφάλιση της βιωσιμότητας της Χημικής Βιομηχανίας, τόσο σε Ευρωπαϊκό όσο και σε Ελληνικό επίπεδο, καλεί τους επιστημονικούς φορείς, τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, τις επιχειρήσεις, το επιστημονικό δυναμικό στο χώρο της έρευνας και της βιομηχανίας και ιδιαίτερα την Ελληνική Πολιτεία, να συμβάλλουν στην κατάρτιση και υλοποίηση ενός σχεδίου δράσης με στόχο ο τομέας παραγωγής, διακίνησης, εμπορίας και χρήσης χημικών ουσιών να βγει ενισχυμένος από την εφαρμογή του Κανονισμού στην Ελλάδα και να διασφαλιστεί η ασφαλής χρήση των χημικών στην εφοδιαστική αλυσίδα, μέσα από ένα λειτουργικό σύστημα που θα βασίζεται:

· στην ιεράρχηση της επικινδυνότητας των ουσιών και στην υποκατάστασή τους με κριτήριο τόσο τις ιδιότητες όσο και τον τρόπο χρήσης και το βαθμό έκθεσής τους,
· στην ύπαρξη Έκθεσης Χημικής Ασφάλειας που θα βοηθήσει στην σύνταξη σωστών Δελτίων Δεδομένων Ασφαλείας,
· στη συστηματική πρόβλεψη και την ορθολογική αντιμετώπιση των επιπτώσεων στην Ελληνική Χημική Βιομηχανία και την πρόβλεψη εθνικών και κοινοτικών πόρων στα επόμενα χρόνια για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ με απώτερο στόχο την βιώσιμη ανάπτυξη,
· στον επαναπροσανατολισμό του κόστους των επιχειρήσεων με έμφαση στην επίτευξη στόχων σχετικών με την προστασία του άνθρωπου και του περιβάλλοντος και όχι τη γραφειοκρατική διεκπεραίωση διαδικασιών,
· στην αναζήτηση διεθνούς συναίνεσης με τους κύριους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ με την αμοιβαία αναγνώριση διαδικασιών δοκιμής και την επιβολή ενιαίων απαιτήσεων παροχής πληροφοριών.

Παράλληλα, ο ΠΣΧΜ εκφράζει την ανησυχία του για την επιτυχή υλοποίηση και εφαρμογή των προγραμματικών στόχων του Κανονισμού, η οποία εντείνεται από μία σειρά σημείων και διατυπώσεών του, όπως ενδεικτικά:
· την ασαφή διατύπωση για την αδειοδότηση χρήσης ουσιών με πολύ ανησυχητικές ιδιότητες που τα κοινωνικοοικονομικά οφέλη τους υπερτερούν των κινδύνων, ενώ δεν υπάρχουν κατάλληλες ουσίες ή τεχνολογίες υποκατάστασης,
· τη μεταφορά από τις δημόσιες αρχές στη βιομηχανία, της ευθύνης για τη διάθεση πληροφοριών και τη λήψη μέτρων σχετικά με την ασφάλεια των χημικών ουσιών που χρησιμοποιεί,
· το γεγονός ότι οι απαιτούμενες πληροφορίες για την καταχώριση μίας ουσίας είναι συνάρτηση του ετήσιου όγκου παραγωγής της,
· τις πολλές εξαιρέσεις στο πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού: πολυμερή, ουσίες με ετήσιο όγκο παραγωγής μικρότερο του ενός τόνου, ουσίες που χρησιμοποιούνται για έρευνα και ανάπτυξη, ενδιάμεσες ουσίες στη διαδικασία παραγωγής, οι οποίες είτε δεν απομακρύνονται είτε απομακρύνονται σε ποσότητες μικρότερες των 1000 τόνων ανά έτος,
· την παραχώρηση στις επιχειρήσεις του δικαιώματος άρνησης παροχής πρόσθετων στοιχείων, εφόσον αυτά θεωρούνται βιομηχανικό απόρρητο,
· τον αδιαφανή και μη ενιαίο τρόπο παροχής πληροφοριών για τις χημικές ουσίες, καθώς θα απαιτείται η πληρωμή δικαιωμάτων στον πρώτο καταχωρητή για διάστημα δέκα ετών από την ημερομηνία πρώτης καταχώρησης της ουσίας. Έτσι θα αυξάνεται δυσανάλογα για τις ΜΜΕ το κόστος καταχώρησης-αξιολόγησης-αδειοδότησης.

Ο ΠΣΧΜ, εκπροσωπώντας ένα δυναμικό κλάδο 8.000 και πλέον διπλωματούχων ΧΜ που απασχολούνται σε όλο το φάσμα του κύκλου έρευνα-εξέλιξη-σχεδιασμός-ανάπτυξη-παραγωγή-διάθεση προϊόντων, με γνώμονα την τεχνική αρτιότητα, την ανταγωνιστικότητά τους και τελικά το σεβασμό στο περιβάλλον και στον καταναλωτή, καλεί την Πολιτεία και τη Χημική Βιομηχανία να αξιοποιήσουν και να επενδύσουν περαιτέρω στο εγχώριο επιστημονικό δυναμικό και ιδιαίτερα στους Χημικούς Μηχανικούς, ώστε η ελληνική παραγωγή να βγει ενισχυμένη από την εφαρμογή του Κανονισμού REACH προς όφελος της δημόσιας υγείας και ασφάλειας, της προστασίας του περιβάλλοντος αλλά και της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής βιομηχανίας και οικονομίας.

Σχόλια