Δελτίο τύπου του ΥΠΕΧΩΔΕ για την ενσωμάτωση της οδηγίας 2001/18/ΕΚ, για τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς στο εθνικό δίκαιο.

0
4
Γενικού Ενδιαφέροντος

Ο Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ κ. Γ.Σουφλιάς υπέγραψε και προώθησε στα συναρμόδια Υπουργεία την Κοινή Υπουργική Απόφαση με την οποία ενσωματώνεται στο εθνικό δίκαιο η Οδηγία 2001/18/ΕΚ για τους Γενετικά Τροποποιημένους Οργανισμούς (Γ.Τ.Ο). Η Ελλάδα θα έπρεπε να έχει ενσωματώσει στο εθνικό δίκαιο την Οδηγία 2001/18 /ΕΚ μέχρι τις 17 Οκτωβρίου 2002, με αποτέλεσμα να έχει ήδη καταδικαστεί από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ).
Το θέμα των Γενετικά Τροποποιημένων Οργανισμών (ΓΤΟ) είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο κι έχει απασχολήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση από τη δεκαετία του 1990. Στόχος των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ο έλεγχος και ο περιορισμός τυχόν αρνητικών επιπτώσεων από ΓΤΟ, αφήνοντας ταυτόχρονα περιθώρια γιά ερευνητική δράση στον νέο επιστημονικό τομέα της βιοτεχνολογίας ή και για χρήση στην αγορά, αν τα προϊόντα αποδεικνύονταν χρήσιμα και αβλαβή (πχ, γεωργικά προϊόντα με μεγαλύτερη αντοχή σε παράσιτα, ζιζάνια, ασθένειες).

Η Οδηγία 2001/18 αναφέρεται σε δύο θεματικές ενότητες: την απελευθέρωση ΓΤΟ στο περιβάλλον για δοκιμές σε περιορισμένους αγρούς και την απελευθέρωση ΓΤΟ, πού ήδη έχουν δοκιμαστεί, γιά εμπορία. Βασικός της στόχος, σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης, είναι η προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος.

Από την εφαρμογή της Οδηγίας απορρέουν οι ακόλουθες γενικές υποχρεώσεις :

1. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να λαμβάνονται όλα τα δέοντα μέτρα προκειμένου να αποφεύγονται οι αρνητικές επιπτώσεις για το περιβάλλον, οι οποίες μπορεί να οφείλονται στη σκόπιμη ελευθέρωση ή τη διάθεση ΓΤΟ στην αγορά. Η μόνιμη ελευθέρωση ή η διάθεση ΓΤΟ στην αγορά επιτρέπεται μόνο σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις που προβλέπει η Οδηγία.

2. Τα κράτη μέλη και κατά περίπτωση η Επιτροπή διασφαλίζουν ότι οι πιθανές αρνητικές επιπτώσεις για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, οι οποίες θα μπορούσαν να προκαλούνται άμεσα ή έμμεσα μέσω μεταφοράς γενετικού υλικού αξιολογούνται με ακρίβεια για κάθε μεμονωμένη περίπτωση, πριν την αδειοδότηση. Η αξιολόγηση αυτή διενεργείται σύμφωνα με όρους και προϋποθέσεις που προβλέπει η Οδηγία λαμβάνοντας υπόψη τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις ανάλογα με τη φύση του οργανισμού που προτείνεται να εισαχθεί και του περιβάλλοντος υποδοχής.

3. Κάθε ενδιαφερόμενος, πριν υποβάλλει στην αρμόδια αρχή αίτηση για την απελευθέρωση ενός ΓΤΟ, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις της Οδηγίας, διενεργεί μία πρώτη αξιολόγηση περιβαλλοντικού κινδύνου.

4. Τα κράτη μέλη ορίζουν την ή τις αρμόδιες αρχές που είναι υπεύθυνες για την τήρηση των απαιτήσεων της Οδηγίας. Η αρμόδια αρχή εξετάζει αν οι γνωστοποιήσεις των φακέλων που προβλέπονται, είναι σύμφωνες με τις απαιτήσεις της Οδηγίας και αν η αξιολόγηση είναι κατάλληλη.

5. Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η αρμόδια αρχή να διοργανώνει συστηματική παρακολούθηση και άλλα μέτρα ελέγχου, ανάλογα με την περίπτωση, ώστε να εξασφαλίζεται η συμμόρφωση προς την Οδηγία.

6. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα για να εξασφαλίζουν, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της Οδηγίας, τη δυνατότητα ανίχνευσης σε όλα τα στάδια της διάθεσης στην αγορά των ΓΤΟ, για να υπάρχει η βεβαιότητα ότι αυτοί που κυκλοφορούν είναι αβλαβείς και επιτρέπονται.

Με βάση, λοιπόν, την Οδηγία 2001/18 και την Κοινή Υπουργική Απόφαση που την ενσωματώνει στην ελληνική νομοθεσία :

1. Οι ενδιαφερόμενοι (συνήθως είναι εταιρείες ή ερευνητικοί οργανισμοί) καταθέτουν φακέλους στο ΥΠΕΧΩΔΕ το οποίο τους αξιολογεί με τη βοήθεια γνωμοδοτικής Εθνικής Επιτροπής, όπου συμμετέχουν (ως αξιολογητές) εκπρόσωποι συναρμοδίων υπουργείων και ειδικοί επιστήμονες (καθηγητές Πανεπιστημίου, ερευνητές κ.α.), με βάση την προβλεπόμενη από την Οδηγία διαδικασία, προκειμένου να υπάρξει αδειοδότηση ή απόρριψη. Τα κριτήρια αποδοχής ή απόρριψης είναι επιστημονικά.

2. Ο ρόλος του κράτους μέλους όπου κατατίθεται για πρώτη φορά ο φάκελος είναι πολύ σημαντικός γιατί αυτή η χώρα εισηγείται και στα υπόλοιπα κράτη μέλη μετά. Είναι, επίσης, καθοριστικός ο ρόλος για δοκιμές επί του εδάφους της επικράτειάς του. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρησιμοποιεί, επιπλέον, τις υπηρεσίες της Επιστημονικής Επιτροπής EFSA (Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων). Μέχρι στιγμής, οι ενδιαφερόμενοι δεν προτιμούν να καταθέτουν τους φακέλους στην Ελλάδα.

3. Όταν υπάρξει, με βάση την προβλεπόμενη από την Οδηγία διαδικασία, συμφωνία των κρατών μελών για την απελευθέρωση κάποιου συγκεκριμένου ΓΤΟ για εμπορία, κανένα κράτος μέλος δεν μπορεί να αρνηθεί εφαρμογή της απόφασης, γιατί – πέραν της υποχρέωσης συμμόρφωσης προς τις αποφάσεις της ΕΕ – αυτό θεωρείται αντίθετο και με τις αρχές της Παγκόσμιας Οργάνωσης Εμπορίου (ΠΟΕ) και της GATT. Ήδη, η Ελλάδα κατηγορείται από τον ΠΟΕ ότι δεν εφαρμόζει κοινοτική απόφαση για την απελευθέρωση σπόρων ΓΤ ελαιοκράμβης. Υπενθυμίζεται ότι η ΕΕ έχει εγκρίνει τις συμβατικές χρήσεις των σπόρων της ελαιοκράμβης αυτής (εισαγωγή και αποθήκευση, χρήση ως ζωοτροφή, επεξεργασία και παραγωγή ζωοτροφής, βιομηχανικές χρήσεις της ή χρήσεις της σε προϊόντα) με εξαίρεση αυτήν της καλλιέργειας.
Σημειώνουμε ότι για να καθορίσουν τους αποδεκτούς όρους για τους ΓΤΟ, τα κράτη μέλη έχουν ήδη υιοθετήσει ορισμένες Οδηγίες και Κανονισμούς, όπως: για την εργαστηριακή έρευνα σχετικά με ΓΤΟ και ΓΤ Μικροοργανισμούς σε κλειστό χώρο, για τους ΓΤΟ σε τρόφιμα, για την ιχνηλασιμότητα και σήμανση (ετικετοθεσία) των προϊόντων πού περιέχουν ΓΤΟ, τη διασυνοριακή μεταφορά ΓΤΟ.

Το ΥΠΕΧΩΔΕ κατανοεί την κοινωνική ευαισθησία για το θέμα και τη σημασία του να περιφρουρηθεί η υγεία των πολιτών και η ισορροπία του περιβάλλοντος και της τροφικής αλυσίδας. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο με επιστημονική τεκμηρίωση, με προσέγγιση πρόληψης των τυχόν προβλημάτων, χωρίς υπερβολές πού θα στερούσαν από τη χώρα μας τις δυνατότητες επιστημονικής έρευνας σε τομείς αιχμής, με υπευθυνότητα και με στενή συνεργασία των αρμοδίων υπηρεσιών, του ειδικευμένου επιστημονικού δυναμικού και των οργανώσεων των πολιτών πού έχουν συναφή εμπειρία. Το ΥΠΕΧΩΔΕ συμπληρώνει τη διοικητική/τεχνική υποδομή του, ώστε να παίξει το ρόλο του προς την κατεύθυνση αυτή με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο. Είναι σημαντικό, επίσης, να υπάρξει κλίμα εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτείας και πολιτών, μέσω σωστής ενημέρωσης.

Σχόλια