Τα σενάρια ως εργαλεία ολοκληρωμένης περιβαλλοντικής αξιολόγησης.

0
2433
Γενικού ενδιαφέροντος

Κοιτάζοντας στο παρελθόν μας και συγκεκριμένα την ανάπτυξη που έχει επιτευχθεί από τον άνθρωπο τα τελευταία 25 χρόνια, μέσα από τις «προβολές» στο μέλλον που είχαν γίνει την δεκαετία του 1970, οδηγούμαστε σε ένα συμπέρασμα: δογματικές προβλέψεις σχετικές με το μέλλον της Γης είναι αναξιόπιστες και μπορεί να είναι πολιτικά αντιπαραγωγικές (UN – DPCSD, 1997).Κατά την διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας (1990 – 2000) ο σημαντικός ρόλος που παίζει η αβεβαιότητα για το μέλλον αναγνωρίστηκε βαθμιαία με αυξητική τάση. Αυτό με την σειρά του οδήγησε στην αντίληψη που έχει υιοθετηθεί και αναφέρει ότι η δημιουργία σεναρίων δεν μπορεί να είναι μια καθαρά προσδιοριστική επιστημονική διαδικασία. Τα σενάρια δεν προβλέπουν το μέλλον, αλλά σκιαγραφούν πιθανές «εικόνες» του μέλλοντος και εξερευνούν τα διαφορετικά αποτελέσματα που προκύπτουν από ερωτήσεις του τύπου «Τι – Εάν» (What – If).

Τι Είναι Τα Περιβαλλοντικά Σενάρια

Είναι σημαντικό αρχικά, να ορίσουμε τι εννοούμε με τον όρο «Σενάριο» και πιο συγκεκριμένα με το όρο «Περιβαλλοντικό Σενάριο».
Ο πρώτος και ευρέως αναφερόμενος ορισμός λέει: «Τα σενάρια είναι υποθετικές αλληλουχίες γεγονότων, κατασκευασμένες με σκοπό της εστίαση της προσοχής σε αιτιολογικές διαδικασίες και θέματα αποφάσεων» (Kahn and Wiener; 1967).

Παρά την ποικιλία ορισμών που υπάρχουν, τα σενάρια έχουν αρκετά κοινά χαρακτηριστικά. Αρχικά τα σενάρια περιγράφουν διαδικασίες που αντιπροσωπεύουν αλληλουχίες γεγονότων σε μια συγκεκριμένη περίοδο χρόνου. Τα σενάρια επίσης είναι υποθετικά, περιγράφοντας πιθανούς μελλοντικούς δρόμους (Rotmans 1998, Van Asselt 2000) η οποίοι ορίζουν τα σενάρια ως εξής: «Τα σενάρια είναι αρχέτυπες περιγραφές εναλλακτικών απεικονίσεων του μέλλοντος, που έχουν δημιουργηθεί από μοντέλα που αντικατοπτρίζουν διαφορετικές προοπτικές ανάπτυξης στο παρελθόν, παρόν και μέλλον (Rotmans and van Asselt,1999, cited Skourtos et al 2003).

Επί πλέον, τα σενάρια εμπεριέχουν στοιχεία τα οποία κρίνονται ανάλογα με την σημασία, την επιθυμία και / ή την πιθανότητα (Jungermann 1985).
Επιστρέφοντας στον αρχικό ορισμό, θα παρατηρήσουμε ότι συμφωνεί σε μεγάλο βαθμό με αυτόν που χρησιμοποιεί το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (3rd Global Environmental Outlook – UNEP 2002): «Τα σενάρια είναι περιγραφές ταξιδιών στο πιθανό μέλλον. Αντικατοπτρίζουν διαφορετικές υποθέσεις σχετικά με το πώς τρέχουσες τάσεις θα αναπτυχθούν, πως κρίσιμες αβεβαιότητες θα εξελιχθούν και τι νέοι παράγοντες θα έρθουν στο προσκήνιο».

Όπως προκύπτει λοιπόν από το προαναφερόμενους ορισμούς, η αξιολόγηση πιθανών αποφάσεων και / ή πιθανών στρατηγικών πολιτικής συνυπάρχει με την δημιουργία σεναρίων. Τα σενάρια αποτελούνται από καταστάσεις, γεγονότα, πράξεις και συνέπειες, τα οποία είναι αιτιολογικά συνδεδεμένα (van Asselt, 2000), αλλά δεν υποδηλώνουν εξαγώγιμα συμπεράσματα στις τρέχουσες τάσεις που επικρατούν την χρονική περίοδο της μελέτης.
Τα σενάρια επίσης περιλαμβάνουν απεικονίσεις μιας αρχικής κατάστασης, η οποία συνήθως υφίσταται στο παρών και / ή μια τελική κατάσταση σε ένα προκαθορισμένο χρονικά πλαίσιο (Jungermann 1985). Έτσι παρόλο που τα σενάρια δεν ισοδυναμούν με απεικονίσεις του μέλλοντος, περιλαμβάνουν τέτοιες απεικονίσεις. Η διαφορά έγκειται στο ότι οι απεικονίσεις του μέλλοντος είναι στατικά στιγμιότυπα μελλοντικών καταστάσεων, ενώ τα σενάρια είναι δυναμικές «ταινίες» που αποτελούνται από απεικονίσεις του μέλλοντος με λογική ακολουθία. Επιπρόσθετα τα σενάρια, δεν περιέχουν μόνο από ακολουθίες των προαναφερόμενων εικόνων, αλλά επίσης περιλαμβάνουν καθοδηγητικές δυνάμεις, γεγονότα και δράσεις οι οποίες οδηγούν στις μελλοντικές καταστάσεις όπως παρασταίνονται στις εικόνες του μέλλοντος (Rotmans et al 2000). Σε μια ιδανική κατάσταση τα σενάρια πρέπει να είναι εσωτερικά συνεπείς, αληθοφανείς και αναγνωρίσιμες ιστορίες, οι οποίες εξετάζουν διαδρομές στο μέλλον (Anastasi 1997).

Τύποι Σεναρίων

Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι τα σενάρια μπορεί να παραχθούν και να εκφρασθούν με διάφορους τύπους. Μπορούν να παρουσιαστούν σε αφηγηματικό κείμενο, εικόνες, πίνακες και χάρτες δεδομένων κλπ. Τα πρώτα δύο χαρακτηρίζονται ως ποιοτικά σενάρια ενώ τα υπόλοιπα χαρακτηρίζονται ως ποσοτικά σενάρια συχνά συνδεδεμένα με μοντέλα υπολογιστών. (Αναλυτικότερη περιγραφή των δύο αυτών τύπων θα γίνει παρακάτω στην εργασία).

Υπάρχουν όμως κι άλλες υποδιαιρέσεις των σεναρίων. Αρχικά μπορούμε να αναφέρουμε τα προβλεπτικά και τα αναδρομικά σενάρια. Τα προβλεπτικά σενάρια αναζητούν εναλλακτικές αναπτύξεις, ξεκινώντας από την παρούσα κατάσταση με ή χωρίς αναμενόμενες προσπάθειες πολιτικής. Η πλειονότητα των πρόσφατων σεναρίων μπορεί να χαρακτηρισθούν ως προβλεπτικά σενάρια και ως παράδειγμα αναφέρουμε την μελέτη «Scenarios Europe 2000», (EC Forward Studies Unit, 1999), η οποία παρουσιάζει πέντε εναλλακτικά μελλοντικά σενάρια για την Ευρώπη.

Τα αναδρομικά σενάρια επιχειρούν από ένα επιθυμητό μελλοντικό σενάριο και προσφέρουν έναν αριθμό διαφορετικών στρατηγικών για να φτάσουμε σε αυτήν την δεδομένη κατάσταση. Ένα παράδειγμα αναδρομικού σεναρίου είναι το «POSSUM Project» (POSSUM Team 1998) στο οποίο διατυπώθηκαν βιώσιμοι στόχοι του κλάδου των μεταφορών για το έτος 2020 και από το οποίο διαφορετικά σενάρια που οδηγούν σε αυτόν τον στόχο σχεδιάστηκαν.

Κατά δεύτερο λόγο τα σενάρια διαχωρίζονται σε εξερευνητικά και προβλεπτικά. Τα εξερευνητικά σενάρια σκιαγραφούν μια διατεταγμένη ομάδα πιθανών γεγονότων, ενώ τα προβλεπτικά σενάρια συνυπολογίζουν αξίες και τόκους. Ένα παράδειγμα εξερευνητικού σεναρίου είναι η μελέτη « Intergovernmental Panel on Climate Change – IPCC 1995) η οποία παρουσιάζει έξι περιγραφικά σενάρια εκπομπών, ενώ ένα παράδειγμα προβλεπτικού σεναρίου είναι « The Netherlands in threefold» (CPB 1992) καθώς ο πρωταρχικός στόχος ενός σεναρίου ήταν δείξει ότι η οικονομική ανάπτυξη μπορεί να συνδυασθεί με την περιβαλλοντική προστασία.

Ένας άλλος διαχωρισμός που συχνά γίνεται είναι αυτός μεταξύ των σεναρίων τάσεων και των περιφερειακών σεναρίων. Οι Ducot και Lubben (1980) περιγράφουν το σενάριο τάσεων ως εκείνο που εκπροσωπεί την εξαγώγιμη συμπερασματική των επίκαιρων τάσεων, ενώ τα περιφερειακά σενάρια περιλαμβάνουν απίθανα και ακραία γεγονότα.

Πολλά σενάρια τέλος, υποθέτουν ότι οι υπάρχουσες καταστάσεις θα συνεχίσουν να υφίστανται για πολλές δεκαετίες το οποίο είναι μη πειστικό (Rotmans D. 2003). Οι πρόσφατες μελέτες στα σενάρια προχωράνε πέρα από τα σενάρια τάσεων αλλά δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως περιφερειακά σενάρια, διότι πολύ συχνά οι αναμενόμενες και προβλέψιμες αλλαγές περνάνε από ένα στάδιο μεταλλαγών. Ένα παράδειγμα σεναρίου το οποίο κάνει μια προσπάθεια να συμπεριλάβει περιφερειακού τύπου σενάρια είναι το «Shell Study» (Ringland 1998) στο οποίο δύο σενάρια με τις ονομασίες «Lust Do It» και «Da Wo» μελετώνται.

Τα περιβαλλοντικά Σενάρια

Στρέφοντας την προσοχή μας από τον γενικότερο πλαίσιο των σεναρίων στην έννοια των περιβαλλοντικών σεναρίων, μια προφανής ερώτηση στην επιφάνεια. Τι είναι αυτό που μετατρέπει ένα σενάριο σε περιβαλλοντικό σενάριο;
Μία απλή απάντηση θα μπορούσε να είναι ότι ένα σενάριο, γίνεται περιβαλλοντικό όταν ο θεμελιώδης εστιασμός της μελέτης είναι κάποιο περιβαλλοντικό θέμα.

Σε ένα πιο αναλυτικό ορισμό θα μπορούσαμε να παραθέσουμε την περιγραφή του Alcamo (2001): «Η ανάλυση περιβαλλοντικών σεναρίων καλύπτει μια ευρεία κλίμακα θεματικών ενοτήτων, από σενάρια παγκόσμιας βιωσιμότητας μέχρι και σενάρια που επικεντρώνονται σε συγκεκριμένα περιβαλλοντικά θέματα όπως αλλαγές στην ποιότητα του αέρα σε μια συγκεκριμένη περιοχή του πλανήτη.
Αυτή η τοποθέτηση αφήνει ανοιχτό ένα μάλλον ευρύ πεδίο σεναρίων τα οποία μπορούν να θεωρηθούν περιβαλλοντικά σενάρια. Υπάρχει επίσης ένα συγκεκριμένο επίπεδο ελευθερίας στην ερμηνεία του όρου «περιβαλλοντικά θέματα» αν και υπάρχουν μερικές συμφωνίες σχετικά με το τι πρέπει να περιλαμβάνουν. Έτσι για να ορίσουμε ένα σενάριο ως περιβαλλοντικό, αυτά τα θέματα πρέπει να έχουν πρωταρχικό εστιασμό. Κάποια άλλα σενάρια μπορούν να θεωρηθούν σχετικά με το περιβάλλον, παρολ” αυτά, μόνο εάν παρέχουν πληροφόρηση η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να παρέχει ένα συνολικό περιεχόμενο και σημαντικές υποθέσεις για τα περιβαλλοντικά σενάρια. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι οι μελετητές των GEO3 σεναρίων σημείωσαν ότι το ενδιαφέρον τους ήταν επί περιβαλλοντικά σχετικών πολιτικών κι όχι καθαρά περιβαλλοντικών (UNEP 2002).

Πως χρησιμοποιούνται τα σενάρια και τι περιλαμβάνουν

Τα σενάρια έχουν την φιλοδοξία να ενημερώσουν και / ή να δώσουν συμβουλευτικές οδηγίες στην διαδικασία λήψης αποφάσεων. Μπορεί να φανούν πολύ χρήσιμα εργαλεία στο (EC-DGXI, 1996); (Rotmans and Van Asselt, 2000) :

– Να μας βοηθήσουν να αρθρώσουμε ή να σκεφτούμε πέρα από τις βασικές μας θεωρήσεις και υποθέσεις. Μας βοηθάνε να φανταστούμε ένα ευρύ πεδίο πιθανών μελλοντικών καταστάσεων εάν ακολουθήσουμε μια βασική ομάδα θεωρήσεων και υποθέσεων.

– Να εντοπίσουμε κενά, ασυνέπειες, διλήμματα, αβεβαιότητες και αοριστίες και να κατανοήσουμε την πολυπλοκότητα.

– Να μας βοηθήσουν να επεκτείνουμε και να βελτιώσουμε την σκέψη μας, να εξερευνήσουμε νέες πιθανότητες ή να αντικρούσουμε την συμβατική σκέψη.

– Να αναμίξουμε την ποσοτική και ποιοτική γνώση και να συνδυάσουμε δεδομένα και αποτελέσματα ποσοτικών μοντέλων με στοιχεία ποιοτικής γνώσης.

Πως τα σενάρια μπορούν να φανούν χρήσιμα στην περιβαλλοντική αξιολόγηση

Εφόσον τα σενάρια μας βοηθούν να σκιαγραφήσουμε το μέλλον, μπορούν επίσης να φανούν χρήσιμα εργαλεία για την αποτίμηση είτε των μελλοντικών επιπτώσεων που θα έχουν τα τρέχοντα περιβαλλοντικά προβλήματα, ή την μελλοντική εμφάνιση νέων προβλημάτων. Πιο συγκεκριμένα τα σενάρια μπορούν να χρησιμοποιηθούν: (Alcamo J., 2001)

– Για να παρέχουν μια εικόνα μελλοντικών εναλλακτικών καταστάσεων του περιβάλλοντος κατά την απουσία πρόσθετων περιβαλλοντικών πολιτικών. Με αυτό τον τρόπο τα σενάρια γίνονται το εργαλείο που διευκρινίζει τις επιδράσεις της κοινωνίας και του φυσικού περιβάλλοντος και επισημαίνουν την ανάγκη για την εφαρμογή περιβαλλοντικών πολιτικών προκειμένου να αποφύγουμε αυτές τις επιδράσεις.

– Για να εγείρουν την ενημέρωση σχετικά με την μελλοντική σύνδεση μεταξύ διαφορετικών περιβαλλοντικών προβλημάτων (π.χ. μεταξύ της αλλαγής του κλίματος και των απειλών που αυτή έχει στην βιοποικιλότητα.)

– Για να επεξηγήσουν πως εναλλακτικές πολιτικές μπορούν να πετύχουν ένα περιβαλλοντικό στόχο.

– Για να συνδυάσουν ποιοτικές και ποσοτικές πληροφορίες αναφορικά με την μελλοντική εξέλιξη ενός περιβαλλοντικού προβλήματος.

– Για να επιδείξουν την σθεναρότητα των περιβαλλοντικών πολιτικών κάτω από διαφορετικές μελλοντικές καταστάσεις. Για παράδειγμα να εξετάσουν εάν η καλύτερη διαθέσιμη επεξεργασία των οικιακών λυμάτων θα είναι μια ικανοποιητική πολιτική για να επιτύχουμε τους στόχους που θέτουμε για την ποιότητα του νερού κάτω από εναλλακτικά πληθυσμιακά σενάρια.

– Για να βοηθήσουν τους ειδικούς να «ανοίξουν» τους ορίζοντες της σκέψεις τους σχετικά με τα περιβαλλοντικά θέματα, π.χ. να αναλογιστούν και να συνυπολογίσουν το μεγάλο χρονικό διάστημα και τις πολύπλευρες πτυχές ενός περιβαλλοντικού προβλήματος.

– Για να εγείρουν την κοινωνική ενημέρωση σχετικά με την εμφάνιση νέων ή την ένταση των περιβαλλοντικών προβλημάτων μέσα στις επόμενες δεκαετίες όπως για παράδειγμα τα σενάρια για την όξινη βροχή (βλέπε π.χ. Hordjijk, 1995) ή την αλλαγή του κλίματος (βλέπε π.χ. Alcamo et al 1996b).

Μπορεί φυσικά να αμφισβητηθούν όλες αυτές οι χρήσεις των περιβαλλοντικών σεναρίων καθώς πολλές από αυτές ήδη διαχειρίζονται μέσα από υπάρχουσες πολιτικές αναλύσεις και αξιολογήσεις που έχουν γίνει. Ακόμη κι αν αυτό αληθεύει σε πολλές περιπτώσεις, τα σενάρια μπορούν να παρέχουν επιπρόσθετη αξία σε αυτές τις αξιολογήσεις όπως για παράδειγμα τα παρακάτω:

– Όλες οι υπάρχουσες αξιολογήσεις πρέπει να διαχειριστούν και να αφομοιώσουν ένα τεράστιο όγκο πληροφοριών και γνώσεων και τα σενάρια μπορούν να παρέχουν αποτελεσματικούς τρόπους τυποποίησης για να συγκεντρώσουν και να ομαδοποιήσουν αυτές τις πληροφορίες προκειμένου να χρησιμοποιηθούν με τον βέλτιστο δυνατό τρόπο.

– Οι αξιολογήσεις πρέπει να συγκεντρώσουν και να αφομοιώσουν πληροφορίες από ποσοτικές και ποιοτικές έρευνες και τα σενάρια έχουν την ικανότητα παρουσίασης και των δύο μορφών έρευνας.

– Τα αποτελέσματα μιας αξιολόγησης πρέπει να κοινοποιηθούν σε ένα μεγάλο και ανομοιογενές κοινό. Τα σενάρια μπορούν να γραφούν με την μορφή ιστοριών και με αυτή την φόρμα μπορούν να κοινοποιήσουν τα αποτελέσματα μιας αξιολόγησης με ξεκάθαρο και κατανοητό τρόπο.

Ίσως η πιο σημαντική λειτουργία των περιβαλλοντικών σεναρίων και αξιολογήσεων είναι ότι ενεργούν ως μια σημαντική γέφυρα μεταξύ της περιβαλλοντικής επιστήμης και πολιτικής. Μπορούν να επηρεάσουν την δημιουργία πολιτικής με την ανακεφαλαίωση και σύνθεση της επιστημονικής γνώσης σε μια διάταξη που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τους δημιουργούς της περιβαλλοντικής πολιτικής. Βοηθούν επίσης στην διαίρεση των βαθμίδων της πολιτικής που είναι απαραίτητη για την επίλυση ενός προβλήματος.

Η χρήση των σεναρίων στην Στρατηγική και Ολοκληρωμένη Περιβαλλοντική Αξιολόγηση

Η ολοκληρωμένη διαχείριση είναι ένα νέο σχετικά πεδίο στην διαδικασία λήψης αποφάσεων όπου τα περιβαλλοντικά σενάρια χρησιμοποιούνται ως εργαλεία για την εξερεύνηση των πολύπλοκων θεμάτων. Η πολυπλοκότητα ουσιαστικά σημαίνει ότι σημαντικά κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα δεν μπορούν πλέον να ερευνούνται από μια οπτική γωνία, μια χώρα, μια περιφέρεια, μια κουλτούρα, εάν υπουργείο ή μια επιστημονική άποψη. Η αυξανόμενη πολυπλοκότητα της κοινωνίας μας μπορεί να αποδοθεί σε διάφορες αιτίες.

Αρχικά έρχεται το στοιχείο της κλιμακωτής μεγέθυνσης. Οι διαδικασίες σε παγκόσμιο και διεθνές επίπεδο όλο και περισσότερο παρεμβαίνουν σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Κατά δεύτερο λόγο έχουμε τον σημαντικό παράγοντα της τεχνολογικής ανάπτυξης. Δύο ακόμη σημαντικά στοιχεία είναι η χρονική επιτάχυνση η οποία προκαλεί βραδύτερη χρονική εναλλαγή σε όλων των ειδών τις διαδικασίες και αύξηση της γνώσης ειδικά σε συσχέτιση με τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών διαδικασιών (Rotmans 1999).

Υπάρχουν πολλοί ορισμοί σχετικά με την Ολοκληρωμένη Διαχείριση. Ο Rotmans (1999) ορίζει την Ολοκληρωμένη Διαχείριση ως:
«Μια διαδικασία που περιλαμβάνει διαφορετικές αρχές και διαδικασίες σύνθεσης των στοιχείων της γνώσης από διαφορετικές επιστημονικές ενότητες με τρόπο που όλα τα σχετικά θέματα ενός σύνθετου προβλήματος μελετώνται με αμοιβαία συνάφεια για το καλό της διαδικασίας λήψης αποφάσεων
Ο κύριος στόχος της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης είναι η υποστήριξη διαδικασιών λήψης απόφασης με την ανάπτυξη αμοιβαίου πλαισίου για την αξιολόγηση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών προσδιοριστών και επιδράσεων (Rotmans and de Vries 1997).

Η διαδικασία της ολοκληρωμένης διαχείρισης μπορεί να εκφραστεί με έναν απλοποιημένο τρόπο μέσα από ένα μηχανισμό προσφοράς / ζήτησης όπως φαίνεται στο παρακάτω σχήμα. Υπάρχει μια κοινωνική ζήτηση για πληροφόρηση σχετικά με σύνθετα κοινωνικά και περιβαλλοντικά θέματα. Η επιστήμη παρέχει γεγονότα, αβεβαιότητες και υποθέσεις αναφορικά με αυτά τα πολύπλοκα θέματα κι έτσι εξυπηρετεί την πλευρά της προσφοράς. Η ζήτηση και η προσφορά έρχονται μαζί σε ένα ενεργό διάλογο ο οποίο ιδανικά οδηγεί ολοκληρωμένη επίγνωση της κατάστασης. Αυτή η γνώση μεταφράζεται σε στρατηγική. Εδώ θα πρέπει να παραδεχθούμε ότι και τα μέλη της κοινωνίας μεταφέρουν γνώση, με μη-επιστημονική μορφή, που μπορεί να φανεί χρήσιμη κατά την διαδικασία της ολοκλήρωσης.

Έτσι λαμβάνουμε τα πλεονεκτήματα της Ολοκληρωμένης Διαχείρισης όπως η ανάλυση σύνθετων προβλημάτων, εκτίμηση διαφόρων μέτρων αντιμετώπισης των προβλημάτων, μετάφραση της αβεβαιότητας σε ανάλυση ρίσκου για την βοήθεια στην λήψη αποφάσεων και θέτει προτεραιότητες για ερευνητικά θέματα.

Η Ολοκληρωμένη Διαχείριση λοιπόν έχει ως στόχο την ανάπτυξη σεναρίων τα οποία εκτός από καλά δομημένα και τεκμηριωμένα;

– περιγράφουν δυναμικούς παράγοντες αλλαγών

– συμπεριλαμβάνουν κοινωνικούς, περιβαλλοντικούς και οικονομικούς δείκτες

– είναι συνεπή μεταξύ διαφορετικών τομέων και προβλημάτων

– είναι ειλικρινή ως προς τις υποθέσεις που κάνουν και τις επιλογές

– προκαλούν το ενδιαφέρον με ισχυρά αφηγηματικά και ποσοτικά στοιχεία

– είναι σχεδιασμένα με την συμμετοχή ετερογενών ομάδων.

Συμπεράσματα

Ένα καλό σενάριο θα πρέπει να είναι καλά τεκμηριωμένο έτσι ώστε οι κριτικοί και οι χρήστες του, να μπορούν να λάβουν ικανοποιητικές πληροφορίες και να κατανοήσουν τις υποθέσεις και τα μηνύματα που θέλει να περάσει. Επίσης ένα καλό σενάριο είναι αυτό που είναι εύσχημο (Stigliani et al, 1989). Με άλλα λόγια δεν θα πρέπει να αμφισβητείται εύκολα από άλλους ειδικούς. Αυτό εξαρτάται βέβαια και από άλλα πράγματα όπως η εσωτερική του συνέπεια. Αυτό μπορεί να ελεγχθεί με την εφαρμογή των μοντέλων που αναφέρει το σενάριο. Επίσης ένα καλό σενάριο πρέπει να ευρύνει τους ορίζοντες με κατανοητά επιχειρήματα και να προκαλεί τα καθιερωμένα πιστεύω.

Ανακεφαλαιώνοντας θα πρέπει να αναφέρουμε ότι τα σενάρια και η ανάλυση αυτών μπορεί να φανούν πολύ χρήσιμα εργαλεία για την αξιολόγηση ων περιβαλλοντικών προβλημάτων . Πιο συγκεκριμένα, τα σενάρια είναι χρήσιμα εργαλεία για την οργάνωση και επικοινωνία μεγάλων ποσοτικά και σύνθετων πληροφοριών και μπορούν να το κάνουν τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά. Βοηθούν επίσης στην νοερή απεικόνιση των συνεπειών των παραμελημένων περιβαλλοντικών προβλημάτων και ταυτόχρονα παρέχουν βαθιά γνώση σε θέματα πολιτικής που πρέπει να ληφθεί για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων.

Τα σενάρια επίσης εκτελούν μια σημαντική λειτουργία ως «γέφυρες» μεταξύ της περιβαλλοντικής επιστήμης και πολιτικής. Είναι αποτελεσματικά εργαλεία για την σύνοψη και σύνθεση επιστημονικής γνώσης σε τέτοια μορφή ώστε να είναι χρησιμοποιήσιμη από τους υπευθύνους λήψης αποφάσεων και δημιουργίας πολιτικής. Βοηθούν τους υπευθύνους για τα περιβαλλοντικά θέματα να έχουν μια νοερή απεικόνιση των διαφορετικών θεμάτων και αλληλεπιδράσεων ενός περιβαλλοντικού θέματος καθώς επίσης και τις μεγάλες χρονικές και χωρικές κλίμακες που αυτό μπορεί να επηρεάσει.

Με αυτή την έννοια είναι ένα χρήσιμο εργαλείο το οποίο μας βοηθάει να ανταποκριθούμε στα αυξανόμενα σύνθετα περιβαλλοντικά θέματα.

Σχόλια