Εναλλακτική διαχείριση αποβλήτων στην Ελλάδα. Μια σύντομη αλλά χρήσιμη ματιά.

0
586
Εναλλακτική Διαχείριση Αποβλήτων

Η Εναλλακτική Διαχείριση Αποβλήτων στην Ελλάδα ξεκίνησε ουσιαστικά τον Αύγουστο του 2001, όπου ψηφίστηκε από την Ελληνική Βουλή ο Νόμος 2939/01 (ΦΕΚ 179Α «Συσκευασίες και εναλλακτική διαχείριση των συσκευασιών και άλλων προϊόντων – Ίδρυση Εθνικού Οργανισμού Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και άλλων προϊόντων (Ε.Ο.Ε.Δ.Σ.Α.Π.)»Σκοπός του Νόμου είναι η προώθηση συστημάτων ανακύκλωσης με βάση τις αρχές «ο ρυπαίνων πληρώνει» και της ευθύνης όλων των εμπλεκομένων στη διαχείριση συσκευασιών / άλλων προϊόντων. Παράλληλα επιδιώκεται η βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων όλων των φορέων που συμμετέχουν στον κύκλο ζωής των προϊόντων, παραγωγών διανομέων, καταναλωτών, διαχειριστών αποβλήτων, ΟΤΑ και πολιτείας.

Μέχρι την έναρξη λειτουργίας του Ε.Ο.Ε.Δ.Σ.Α.Π. οι αρμοδιότητες που ανατίθενται σε αυτόν με τον παρόντα νόμο ασκούνται από τη Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων. Για το σκοπό αυτόν συστήνεται στη Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος Γραφείο Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών/άλλων προϊόντων (ΓΕΔΣΑΠ) υπαγόμενο στη Διεύθυνση Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού. Στο Γραφείο αυτό ανατίθεται η εποπτεία και ο έλεγχος εφαρμογής των διατάξεων του νόμου 2939/01.

Το ΓΕΔΣΑΠ υποστηρίζεται από την επιτροπή Παρακολούθησης της Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΕΠΕΔ), η οποία συγκροτείται από δεκαέξι (16) συνολικά μη αμειβόμενους εκπροσώπους Υπουργείων, διαχειριστών των συσκευασιών / άλλων προϊόντων, παραγωγών πρώτων υλών, διακινητών, οικολογικών οργανώσεων και συνδέσμων των καταναλωτών.

Συγκεκριμένα το ΓΕΔΣΑΠ εισηγείται στην ΕΠΕΔ προγράμματα εναλλακτικής Διαχείρισης, πρότυπα, τη λήψη αναγκαίων μέτρων για την εφαρμογή των διατάξεων του Νόμου, γνωμοδοτεί για θέματα που παραπέμπονται σε αυτό, αξιολογεί συστήματα και εισηγείται σχετικά στην ΕΠΕΔ, επεξεργάζεται σχέδια Προεδρικών Διαταγμάτων για τους κλάδους της εναλλακτικής διαχείρισης, καταρτίζει εκθέσεις για την Ε.Ε., δημιουργεί τράπεζα πληροφοριών για την εναλλακτική διαχείριση, συμμετέχει σε Επιτροπές της Ε.Ε., συνεργάζεται με Υπηρεσίες της Ε.Ε. και Διεθνείς Οργανισμούς σε θέματα αρμοδιότητας του και παρακολουθεί και ελέγχει τα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης.

Μετά την έναρξη λειτουργίας του Ε.Ο.Ε.Δ.Σ.Α.Π. το Γραφείο Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και άλλων προϊόντων εξακολουθεί να υφίσταται με την στελέχωση που προβλέπεται με αρμοδιότητα τον έλεγχο και την εποπτεία του έργου του Ε.Ο.Ε.Δ.Σ.Α.Π.

Το έργο του ΓΕΔΣΑΠ υποστηρίζεται από την Επιτροπή Παρακολούθησης της Εναλλακτικής Διαχείρισης (Ε.Π.Ε.Δ.)

Γενικές Αρχές Εναλλακτικής Διαχείρισης
Οι βασικές αρχές της εναλλακτικής διαχείρισης των συσκευασιών/άλλων προϊόντων είναι οι εξής:

· Η αρχή της πρόληψης της δημιουργίας αποβλήτων από τη συσκευασία και τα «άλλα προϊόντα».
· Η αρχή της επαναχρησιμοποίησης.
· Η αρχή της ανάκτησης υλικών και ανακύκλωσης των αποβλήτων των συσκευασιών/άλλων προϊόντων.
· Η αρχή της ανάκτησης ενέργειας
· Η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει»
· Η αρχή της ευθύνης όλων όσων ασχολούνται με τη διαχείριση των συσκευασιών/άλλων προϊόντων (προμηθευτές υλικών, παραγωγοί, μετατροπείς, διακινητές/έμποροι, χρήστες, οι εισαγωγείς, οι διανομείς, οι δημόσιες αρχές, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης, δημόσιοι οργανισμοί, ινστιτούτα ή ιδρύματα)
· Η αρχή της δημοσιότητας προς τους χρήστες και καταναλωτές.
· Η αρχή της μη διάκρισης των συσκευασιών/προϊόντων.

Ρεύματα αποβλήτων στα οποία εφαρμόζεται η Εναλλακτική Διαχείριση.

Τα ρεύματα αποβλήτων στα οποία εφαρμόζεται μέχρι τώρα η εναλλακτική διαχείριση είναι τα ακόλουθα:

· Συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασιών (Νόμος 2939/2001, ΦΕΚ179Α)
· Ηλεκτρικές στήλες και συσσωρευτές (ΠΔ 115, ΦΕΚ 80Α/5.3.04),
· Οχήματα στο τέλος του κύκλου ζωής τους (ΠΔ 116, ΦΕΚ 81Α/5.3.04)
· Χρησιμοποιημένα λιπαντέλαια (ΠΔ 82, ΦΕΚ 64Α/3.3.04)
· Παλαιά ελαστικά (ΠΔ 109, ΦΕΚ 75Α/5.3.04)
· Ηλεκτρικό και ηλεκτρονικό εξοπλισμό (ΠΔ 117, ΦΕΚ 82Α/5.3.04)
· Απόβλητα των εκσκαφών, κατασκευών και υλικών κατεδάφισης (το σχέδιο ΠΔ είναι στη διαδικασία των υπογραφών)
· Έντυπο υλικό (συντάσσεται σχέδιο ΠΔ)

Νομοθεσία για την εναλλακτική διαχείριση αποβλήτων συσκευασιών και «άλλων προϊόντων»

Το νομοθετικό πλαίσιο για την εναλλακτική διαχείριση αποβλήτων συσκευασιών & «άλλων προϊόντων» ορίζεται από τα παρακάτω :

– Ν. 2939/2001 (ΦΕΚ179Α) «Συσκευασίες και εναλλακτική διαχείριση των συσκευασιών και άλλων προϊόντων – Ίδρυση Εθνικού Οργανισμού Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών και άλλων Προϊόντων (ΕΟΕΔΣΑΠ) και άλλες διατάξεις»

– Από τα Προεδρικά Διατάγματα σχετικά με τους όρους και τις προϋποθέσεις της εναλλακτικής διαχείρισής, για τα εξής υλικά :

· Οχήματα στο τέλος κύκλου ζωής (ΠΔ 116, ΦΕΚ 81Α/5.3.04)
· Απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (ΠΔ 117, ΦΕΚ 82Α/5.3.04)
· Απόβλητα λιπαντικών ελαίων (ΠΔ 82, ΦΕΚ 64Α/2.3.04)
· Χρησιμοποιημένες ηλεκτρικές στήλες και συσσωρευτές (ΠΔ 115, ΦΕΚ 80Α/5.3.04)
· Χρησιμοποιημένα ελαστικά οχημάτων (ΠΔ 109, ΦΕΚ 75Α/5.3.04)

Το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος για τα «Απόβλητα υλικών εκσκαφών, κατασκευών και κατεδαφίσεων» είναι στη διαδικασία των υπογραφών.

Παράλληλα η νομοθεσία συμπληρώνεται με την ΚΥΑ οικ. 104826/3.6.04 (ΦΕΚ 849Β) «Καθορισμός ύψους ανταποδοτικών τελών από ατομικά ή συλλογικά συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης συσκευασιών / άλλων προϊόντων (όπως αυτά ορίζονται στο άρθρο 2, παρ. 4, του Ν. 2939/2001) σε εφαρμογή των άρθρων 7 (παρ. Β1, εδ. α3 και παρ. Β2, εδ. α5) και του άρθρου 17 του Ν. 2939/2001… » όπως επίσης και με τις ακόλουθες Υπουργικές Αποφάσεις έγκρισης συστημάτων:

1) Σύστημα Συλλογικής Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών ΣΣΕΔ – Ανακύκλωση (Υ.Α. οικ. 106453/2003, ΦΕΚ 391Β/4.4.2003)

2) Σύστημα Συλλογικής Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσκευασιών Ορυκτελαίων ΚΕΠΕΔ. (Υ.Α. οικ. 105857, ΦΕΚ 391Β/4.4.2003))

3) Ατομικό σύστημα εναλλακτικής διαχείρισης συσκευασιών της Ιδιωτικής Ετικέτας και Εισαγωγής Προϊόντων «ΑΒ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΣ» (Υ.Α. οικ. 106156, ΦΕΚ 1108Β/22.7.2004)

4) Σύστημα Συλλογικής Εναλλακτικής Διαχείρισης Αποβλήτων Λιπαντικών Ελαίων ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ Α.Ε – ΕΛ.ΤΕ.ΠΕ. ΑΕ (Υ.Α. οικ. 105135, ΦΕΚ 905Β/17.6.2004)

5) Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Αποβλήτων Ηλεκτρικού και Ηλεκτρονικού εξοπλισμού «ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΣΥΣΚΕΥΩΝ Α.Ε» (Υ.Α. οικ. 105134, ΦΕΚ 905Β/17.6.2004)

6) Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Φορητών Ηλεκτρικών Στηλών και Συσσωρευτών – ΣΣΕΔΦΗΣΣ (Υ.Α. οικ. 106155, ΦΕΚ 1056 Β/14.7.2004)

7) Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Συσσωρευτών – ΣΥ.ΔΕ.ΣΥΣ ΑΕ (Υ.Α. οικ. 106158, ΦΕΚ 1124 Β/23.7.2004)

8) Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Μεταχειρισμένων Ελαστικών «ECO – ELASTICA» ΑΕ (Υ.Α. οικ. 106157, ΦΕΚ 1145 Β/28.7.2004)

9) Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης Οχημάτων Ελλάδας με το διακριτικό τίτλο «ΕΔΟΕ Α.Ε» (Υ.Α. οικ. 105136 , ΦΕΚ 907 Β/17.6.2004)

Το ανωτέρω νομοθετικό πλαίσιο για την εναλλακτική διαχείριση συμπληρώνεται από την ευρύτερη νομοθεσία σχετικά με την περιβαλλοντική αδειοδότηση και τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων.

Ενδεικτικά για την περιβαλλοντική αδειοδότηση ισχύουν τα ακόλουθα:

– Ν. 1650/96 «Για την προστασία του περιβάλλοντος» όπως τροποποιήθηκε με το Ν.3010/02(ΦΕΚ 89/ΤΑ/21.4.02).

– Ν.3010/02 (ΦΕΚ 89/ΤΑ/21.4.02) «Εναρμόνιση του Ν. 1650/96 με τις οδηγίες 97/11/Ε.Ε…κλπ»).

– ΚΥΑ 15393/2332/02 (ΦΕΚ 1022/Β/5.8.02) «Κατάταξη δημοσίων και ιδιωτικών έργων και δραστηριοτήτων σε κατηγορίες σύμφωνα με το άρθρο 3 του Ν. 1650/1986 «για την προστασία του περιβάλλοντος» όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 1 του Ν.3010/2002 (Α’91) «εναρμόνιση του Ν.1650/1986 με τις οδηγίες 97/11/ΕΕ…κλπ».

– ΚΥΑ 37111/2021/03 (ΦΕΚ 1391/ ΤΒ /29.9.03) Καθορισμός τρόπου ενημέρωσης και συμμετοχής του κοινού κατά την διαδικασία έγκρισης περ/κων όρων των έργων και δραστηριοτήτων σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 5 του 1650/96 «για την προστασία του περιβάλλοντος» όπως τροποποιήθηκε με το Ν.3010/02(ΦΕΚ 89/ΤΑ/21.4.02).

– ΚΥΑ 11014/703/Φ104(ΦΕΚ 332/ΤΒ/20.3.03)»Διαδικασία Προκαταρκτικής Περ/κης Εκτίμησης και Αξιολόγησης(ΠΠΕΑ) και Έγκριση Περ/κων Όρων(ΕΠΟ) σύμφωνα με το άρθρο 4 του 1650/96 όπως τροποποιήθηκε με το Ν.3010/02.

Ενδεικτικά για τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων ισχύουν τα ακόλουθα:

– KYA 114218/1997 (ΦΕΚ 1016/Β/97) «Κατάρτιση πλαισίου προδιαγραφών και γενικών προγραμμάτων διαχείρισης στερεών αποβλήτων».

– ΚΥΑ 29407/455/1999 (ΦΕΚ196/ΤΒ/8.3.99) «Μέτρα και όροι για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων».

– ΚΥΑ 50910/2727/2003 «Μέτρα και όροι για τη διαχείριση των στερεών αποβλήτων. Εθνικός και Περιφερειακός Σχεδιασμός Διαχείρισης» (Β” 1909)

Σχόλια