Ο ανήφορος του περιορισμού της ανεξέλεγκτης διάθεσης στερεών αποβλήτων.

0
9
Γενικού Ενδιαφέροντος

H από την 15η Ιουλίου 2004 πρόταση καταδικαστικής απόφασης της Επιτροπής των Ευρ. Κοινοτήτων στην παραπομπή της χώρας μας στο Ευρ. Δικαστήριο λόγω παράλειψης εφαρμογής των απαιτούμενων μέτρων για τη διάθεση στερεών απορριμμάτων στη θέση Πέρα Γαληνοί στο Ν. Ηρακλείου της Κρήτης, έρχεται να αναμοχλεύσει το επίμονο πρόβλημα της ανεξέλεγκτης διάθεσης στερεών αποβλήτων και να καταδείξει για μια ακόμα φορά τη σημασία της άμεσης υλοποίησης της εναλλακτικής διαχείρισης ορισμένων ρευμάτων αποβλήτων καθώς και την ανάγκη κατασκευής νέων Χ.Υ.Τ.Α. με παράλληλη εξυγίανση των υπαρχόντων ακατάλληλων ή κορεσμένων χώρων διάθεσης.Η παραπάνω υπόθεση ξεκινά ουσιαστικά το Φεβρουάριο του 2000 με το αίτημα της Ευρ. Επιτροπής προς τις αρμόδιες, ελληνικές αρχές να δοθούν επαρκείς πληροφορίες για τις συνθήκες λειτουργίας του εν λόγω χώρου διάθεσης αλλά και για την έλλειψη άδειας λειτουργίας. Η πρώτη αλλά και οι επόμενες εξετάσεις του θέματος μετά τις σχετικές διαβουλεύσεις και την ανταλλαγή πληροφοριών, καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι δύο άρθρα της κοινοτικής οδηγίας 75/442 περί στερεών αποβλήτων όπως αυτή τροποποιήθηκε από την 91/156 παραβιάζονται. Τα επίμαχα άρθρα και οι σχετικές διατάξεις της Οδηγίας 75/442 (που έχει κυρωθεί με την ΚΥΑ 49541/1424/86) είναι το (4) με το οποίο ορίζεται ότι τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι η διάθεση ή αξιοποίηση των αποβλήτων πραγματοποιείται χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η ανθρώπινη υγεία ή να βλάπτεται το νερό, ο αέρας, χλωρίδα και πανίδα της περιοχής και χωρίς επίσης την πρόκληση οχλήσεων ή υποβάθμισης και το (9) με το οποίο μεταξύ άλλων απαιτείται η έκδοση άδειας της εγκατάστασης διάθεσης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά την περίοδο των διαβουλεύσεων μεταξύ της χώρας μας και της Ευρ. Επιτροπής για την υπόθεση αυτή, συγκροτείται ο Εθνικός Σχεδιασμός Διαχείρισης Αποβλήτων (ΚΥΑ 19313/1302/00) στον οποίο αναγνωρίζονται τα παρατεταμένα προβλήματα και η σημαντική καθυστέρηση στην ορθολογική διαχείριση των στερεών αποβλήτων με αιχμή την ανεξέλεγκτη διάθεση και την ανεπάρκεια των υποδομών. Ο σχεδιασμός αυτός υιοθετεί συγκεκριμένους, επιχειρησιακούς στόχους, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνεται η παύση λειτουργίας των ανεξέλεγκτων χωματερών και η ταχύρυθμη αποκατάστασή τους, η δημιουργία σύγχρονων και ολοκληρωμένων εγκαταστάσεων τελικής διάθεσης με συνδυασμό μονάδων μηχανικής ανακύκλωσης και χώρους υγειονομικής ταφής και τη δέσμευση δημόσιων και κοινοτικών πόρων προς επίτευξη των παραπάνω. Σε αυτούς τους στόχους τοποθετείται και η συνεχής και επιστημονικά τεκμηριωμένη πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση του πολίτη ώστε να αγκαλιαστεί με εμπιστοσύνη η προσπάθεια του κράτους, της τοπικής αυτοδιοίκησης και της ιδιωτικής πρωτοβουλίας για την ασφαλή και περιβαλλοντικά αποδεκτή διαχείριση των αποβλήτων. Είναι αυτονόητο πως η ενημέρωση που παρέχεται από το βήμα του Econews συμπίπτει με την παραπάνω προσπάθεια δημιουργίας περιβαλλοντικής συνείδησης και απόκτησης ευρυγώνιας ματιάς στις προκλήσεις και τα προβλήματα της εποχής μας.

Σχετικά με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις διατάξεις του άρθρου 4 της Οδηγίας, είναι προφανές ότι παραγωγή δευτερογενών αποβλήτων, απορροές και εκπομπές ρύπων υπάρχουν σε κάθε χώρο ταφής στερεών αποβλήτων που καθιστούν την εξέταση των συνθηκών λειτουργίας σχετικά δύσκολη σε σχέση με τις περιβαλλοντικές και άλλες επιπτώσεις. Είναι γνωστό ότι οι τυπικές αέριες εκπομπές σε ένα χώρο υγειονομικής ταφής είναι αυτές του μεθανίου και του διοξειδίου του άνθρακα που όπως επισημαίνεται στο σχετικό έγγραφο του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. για τις Βέλτιστες Διαθέσιμες Τεχνικές του κλάδου διαχείρισης αποβλήτων «Εξέταση των τεχνολογιών πρόληψης και περιορισμού της ρύπανσης από δραστηριότητες του κλάδου διαχείρισης αποβλήτων αναφορικά με την Οδηγία 96/61/ΕΚ για την Ολοκληρωμένη Πρόληψη και Έλεγχο Ρύπανσης και Υποβολή προτάσεων για την εφαρμογή των βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών» παρόλο που είναι αδρανή αέρια θεωρούνται ότι συντελούν – το κάθε ένα με διαφορετικό δυναμικό – στη δημιουργία του φαινομένου του θερμοκηπίου.
Επιπλέον, τα στραγγίσματα που δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της αποσύνθεσης της ζυμώσιμης ύλης των αποβλήτων είναι δυνατό να περιέχουν πολλές επικίνδυνες ενώσεις. Οι πολύπλοκες αλληλεπιδράσεις μεταξύ υδατικού ισοζυγίου στην ευρύτερη περιοχή λειτουργίας ενός χώρου ταφής και της βιολογικής αποσύνθεσης των απορριμμάτων έχουν ως συνέπεια την εμφάνιση μεγάλων διακυμάνσεων στην ποιοτική και ποσοτική σύσταση των στραγγισμάτων. Οι οργανικές ουσίες αποτελούν τη σημαντικότερη επιβάρυνση των στραγγισμάτων καθιστώντας ως κύριες παραμέτρους για την εκτίμηση της ποιότητάς τους, το BOD5, COD, TOC, pH, κ.α. που εξαρτώνται εκτός από την ίδια τη σύνθεση των απορριμμάτων, από την ηλικία της εγκατάστασης ταφής και το είδος της εφαρμοζόμενης συμπίεσης. Κατά το σχεδιασμό μιας τέτοιας εγκατάστασης δεν πρέπει να αποκλεισθεί η δυνατότητα επιβάρυνσης του υδροφόρου ορίζοντα από τα στραγγίσματα ακόμη και όταν προβλέπεται η στεγάνωση και μόνωση της βάσης της. Τα στραγγίσματα κινούνται με την επίδραση του βάρους τους με μορφή κίνησης πολλαπλών φάσεων στους πόρους του εδάφους που απουσιάζει ο αέρας.
Οι βασικοί άξονες λειτουργίας των χώρων υγειονομικής ταφής στοχεύουν στην προστασία του εδάφους, της ατμόσφαιρας, των επιφανειακών και υπόγειων νερών. Θεωρούνται στοιχειώδεις απαιτήσεις η ικανοποιητική στεγάνωση πυθμένα και πρανών, το σύστημα συλλογής και επεξεργασίας αερίων, το δίκτυο εκτροπής ομβρίων και επιφανειακών υδάτων, ο σχεδιασμός της διαχρονικής ανάπτυξης του χώρου, η συστηματική παρακολούθηση τυχόν περιβαλλοντικών επιπτώσεων και η τελική επικάλυψη και παρακολούθηση του χώρου μετά το πέρας λειτουργίας του.

Κατά την Ευρ. Επιτροπή η χωματερή στη θέση Πέρα Γαληνοί ξεκίνησε τη λειτουργία της από το 1994 αποτελώντας πηγή ρύπανσης και οχλήσεων λόγω των με επαρκών μέτρων προστασίας του περιβάλλοντος και την ανθρώπινης υγείας σημειώνοντας ιδιαίτερα την έλλειψη υδρογεωλογικής μελέτης και ανάλυση της υδατοστεγανότητας του υπεδάφους. Οι αρμόδιες αρχές της χώρας μας στην σχετική, έγγραφη τεκμηρίωση που κατέθεσαν υποστήριξαν ότι ο τρόπος λειτουργίας της εγκατάστασης δεν θέτει σε κίνδυνο το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία χρησιμοποιώντας επιπρόσθετα ως επιχειρήματα αντίκρουσης στα υιοθετημένα μέτρα αποκατάστασης της εγκατάστασης στο πλαίσιο υλοποίησης του Περιφερειακού Σχεδιασμού Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων και την θεσμικά προωθούμενη εναλλακτική διαχείριση των στερεών αποβλήτων. Τα τελευταία φαίνεται ότι αποτέλεσαν την αναγνώριση από την πλευρά του εντεταλμένου εισαγγελέα της Ευρ. Επιτροπής της παραβίασης των υποχρεώσεων εφαρμογής της οδηγίας 75/442 από τη χώρα μας και της επακόλουθης πρότασης καταδικαστικής απόφασης προς το Ευρ. Δικαστήριο.

Σχόλια