Διαχείριση μεταλλευτικών αποβλήτων

0
76
Βιομηχανία και περιβάλλον

Αναμφισβήτητα, η εξόρυξη ορυκτών και πετρωμάτων αποτελεί μια από τις αρχαιότερες, ανθρώπινες δραστηριότητες. Εργαλεία από γρανίτη και μάρμαρο, σκεύη από εύπλαστες αργίλους και όπλα από οψιδιανό συγκαταλέγονται στα πρώτα υλικά που κατασκευάστηκαν στην αρχαιότητα. Προϊόντα επεξεργασίας μετάλλων ή πετρωμάτων ωθούν το εμπόριο σε άνθηση και συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη των περιοχών προέλευσής τουςΕίναι γνωστό ότι το Λαύριο από τον 7ο αιώνα π.Χ. με αποκορύφωμα τον 5ο αιώνα με παραγωγή έως 20 τόνους αργύρου το χρόνο, αποτελεί το σπουδαιότερο μεταλλείο της αρχαίας Ελλάδας. Το Econews δε γνωρίζει αν πραγματικά από την αρχαιότητα, τη ρωμαϊκή περίοδο ή ακόμα και την σύγχρονη ιστορία της βιομηχανικής επανάστασης υπήρξαν προβλέψεις για την ασφαλή εναπόθεση αποβλήτων που προέρχονταν από εργασίες εξόρυξης, εμπλουτισμού και γενικά εκμετάλλευσης ορυκτών και πετρωμάτων.

Είναι γεγονός όμως ότι τα τελευταία χρόνια, η διαχείριση αυτού του τύπου των αποβλήτων, λόγω των ιδιαιτεροτήτων της μεταλλευτικής δραστηριότητας (μεγάλοι όγκοι αποβλήτων συνήθως χημικά ανενεργών, αλλοιώσεις του φυσικού τοπίου, κ.α.) έχει μπει στο επίκεντρο των προσπαθειών αξιοποίησης και ασφαλούς τελικής διάθεσης των παραγόμενων αποβλήτων. Επιπλέον, η διαχείριση των αποβλήτων αυτών είναι μια επικίνδυνη δραστηριότητα λόγω της φυσικής εναπόθεσης μεγάλων όγκων (σε σωρούς ή μεγάλους ταμιευτήρες) και της παρουσίας χημικών ενώσεων και στοιχείων σε συγκεντρώσεις που τα καθιστούν επικίνδυνα για την ανθρώπινη υγεία και προβληματικά για τη διάθεσή τους σε χώρους ταφής αδρανών ή ακόμα και για την αξιοποίησή τους ως δευτερογενή υλικά παραγωγής ασφαλτικών στρωμάτων κ.α.

Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα κατάρρευσης φραγμάτων συγκράτησης αποβλήτων ή σωρών που αποτέλεσαν αφορμή, τουλάχιστον μέσα στους κόλπους της Ευρωπαικής Ένωσης για διαμόρφωση στρατηγικής αντιμετώπισής τους είναι η περίπτωση κατάρρευσης φράγματος συγκράτησης φθοριούχων αποβλήτων στην Stava (Ιούλιος 1985 Τρέντο, Ιταλία) αποδεσμεύοντας 200.000 m³ αδρανών αποβλήτων με αποτέλεσμα τον θάνατο 268 ατόμων και την καταστροφή 62 κτιρίων καθώς και η περίπτωση Aznacollar (1998, Ισπανία) εισροής στον ποταμό Guadiamar, 2 εκατομμυρίων m³ απορριμμάτων κατεργασίας και 4 εκατομμυρίων m³ νερού επιβαρυμένου με βαρέα μέταλλα, σε περιοχή κοντά στο φυσικό πάρκο της Donana, της Νότιας Ανδαλουσίας.

Από τον Οκτώβριο του 2000, η Ευρ. Επιτροπή με αφορμή το προηγούμενο ατύχημα στην Ισπανία και άλλο στην Βaia Mare στη Ρουμανία παίρνει την πρωτοβουλία να εισηγηθεί μέτρα για την ασφαλή άσκηση των δραστηριοτήτων εξόρυξης μεταλλευμάτων υποδεικνύοντας τρεις άξονες δράσης:

α) την τροποποίηση της Οδηγίας Seveso II, ώστε να υπαχθεί η κατεργασία των μεταλλευμάτων και η διαχείριση αποβλήτων εξόρυξης στο πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας· β) το σχεδιασμό νέας Οδηγίας για τη διαχείριση των αποβλήτων της εξορυκτικής βιομηχανίας και γ) την αναγνώριση των βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών που θα καλύπτουν τη διαχείριση των αποβλήτων που παράγονται από δραστηριότητες εξόρυξης και κατεργασίας ορυκτών και πετρωμάτων.

Σε ότι αφορά το δεύτερο άξονα δράσης η Ευρ. Επιτροπή είναι φανερό από την κατάθεση Σχεδίου Οδηγίας (Ιούνιος 2006) ότι στοχεύει στη δημιουργία ενός ειδικού, θεσμικού πλαισίου διαχείρισης των αποβλήτων εξόρυξης χωρίς όμως να μεταβάλει το ήδη υπάρχον που αφορά στη διαχείριση των επικίνδυνων ή μη αποβλήτων.
Κεντρικό σημείο είναι η κατάρτιση από το φορέα διαχείρισης της μονάδας εξόρυξης ενός Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων με στόχο την πρόληψη ή μείωση της παραγωγής αποβλήτων λαμβάνοντας υπόψη τη διαχείριση αποβλήτων στο στάδιο σχεδιασμού της εξόρυξης και παραγωγής, τις μεταβολές που είναι δυνατό να υποστούν τα απόβλητα λόγω της αύξησης της έκτασης που καταλαμβάνουν και της έκθεσής τους στις επιφανειακές συνθήκες, την επαναφορά των αποβλήτων εντός της κοιλότητας εκσκαφής μετά την εξαγωγή του ορυκτού, εφόσον αυτό είναι πρακτικά εφικτό και περιβαλλοντικά ορθό, την αποκατάσταση των αλλοιώσεων του τοπίου μετά το κλείσιμο των εγκαταστάσεων διαχείρισης, κ.α.

Στην περίπτωση που κατασκευάζονται εγκαταστάσεις επεξεργασίας – διαχείρισης αποβλήτων, αυτές υποχρεωτικά πρέπει να πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια (καταλληλότητα θέσης, αποφυγή ρύπανσης εδάφους, επιφανειακών ή υπόγειων νερών, συλλογή επιβαρυμένων εκπλυμάτων, φυσική σταθερότητα, κ.α.) ενώ παράλληλα πρέπει να κατέχουν νόμιμη άδεια λειτουργίας σύμφωνα με συγκεκριμένους όρους. Καταρτίζεται επίσης Σχέδιο μέσα από το οποίο προβλέπεται το κλείσιμο των εγκαταστάσεων διαχείρισης αποβλήτων έτσι ώστε η λειτουργία των παραπάνω να είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένες με τη λειτουργία της μονάδας εξόρυξης.

Σημαντική δουλειά πρέπει να γίνει κατά το σχεδιασμό είτε νέας μονάδας εξόρυξης ή εγκατάστασης μονάδας επεξεργασίας αποβλήτων που περιλαμβάνει εκτίμηση των ροών και χαρακτηρισμό των αποβλήτων και αναγνώριση των βέλτιστων πρακτικών διαχείρισής τους. Από το βήμα του Econews θα αναλυθεί στο πρώτο newsletter, το σχέδιο της Οδηγίας και σημαντικές διατάξεις του που αφορούν μεταξύ άλλων στην εξασφάλιση χρηματοδοτικής εγγύησης για τη λειτουργία των εγκαταστάσεων διαχείρισης αποβλήτων και τα αναλογικά με τη Seveso II μέτρα ασφάλειάς τους.

Σχόλια