Παιδική υγεία και περιβάλλον

0
10
Γενικού Ενδιαφέροντος

Τα αποτελέσματα μακροχρόνιας έρευνας του Ευρωπαϊκού Γραφείου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας των Ηνωμένων Εθνών (World Health Organization), αποτέλεσαν ένα ισχυρό «ράπισμα» στις αναπτυγμένες και αναπτυσσόμενες κοινωνίες της Ευρώπης για την άγνοια και έλλειψη ενδιαφέροντος για τη σχέση που υπάρχει μεταξύ των οξυμένων περιβαλλοντικών προβλημάτων και της ευάλωτης παιδικής υγείας. Δεν παραγνωρίζει κανείς βέβαια το χρόνιο, ανασφαλές και ανθυγιεινό περιβάλλον στις φτωχές χώρες του αποκαλούμενου τρίτου κόσμου, ωστόσο όταν το ένα τρίτο των θανάτων και των μόνιμων προβλημάτων υγείας των παιδιών στην ετερόκλητη, γηραιά ήπειρο αποδίδεται σε εξωγενείς, περιβαλλοντικούς παράγοντες, τότε η ανησυχία και ο προβληματισμός γίνεται ακόμα μεγαλύτερος.

Τον Ιούνιο του 2003, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προανήγγειλε τη στρατηγική και το σχέδιο δράσης της διευρυμένης Ενωμένης Ευρώπης για την αντιμετώπιση της παιδικής θνησιμότητας και την πρόληψη βλαβών στην υγεία των παιδιών που προκαλούνται από την ποιότητα του περιβάλλοντος. Το σχέδιο δράσης, γνωστό ως πρωτοβουλία SCALE από το ακρωνύμιο του Science-Children-Awareness raising- Legislation-Evaluation (Eπιστήμη-Παιδιά-Ενημέρωση-Νομοθεσία-Αξιολόγηση), υιοθετήθηκε τελικά και ξεκίνησε να υλοποιείται με άμεση συλλογή και αξιοποίηση πληροφοριών πάνω στις επιπτώσεις του περιβάλλοντος στην παιδική υγεία. Είναι φανερό ότι οι παραπάνω όροι καταβολής του SCALE αντανακλούν πέντε συνιστώσες συστηματικής δράσης του σχεδίου. Το Σχέδιο αυτό καθώς και τα αποτελέσματα μιας σειράς – baseline – αναφορών συνέβαλαν στην ολοκλήρωση μιας μοναδικής ίσως μελέτης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας που παρουσιάστηκε με αφορμή την 4η Υπουργική Σύνοδο για το Περιβάλλον και την Υγεία, στη Βουδαπέστη, τον περασμένο Ιούνιο.

Η μελέτη «Study on environmental burden of disease in children»συγκεντρώνει και αναλύει μεγάλου εύρους στοιχεία από 51 χώρες της Ευρώπης ταξινομημένα σε τρεις ζώνες αναφορικά με τη σχέση θνησιμότητα ενηλίκων-θνησιμότητα παιδιών, στην πρώτη από τις οποίες (πολύ χαμηλή θνησιμότητα ενηλίκων- πολύ χαμηλή θνησιμότητα παιδιών) συγκαταλέγεται και η χώρα μας.

Πριν αναφερθούμε στα βασικά πορίσματα της μελέτης, πρέπει να σημειώσουμε ότι ασκήθηκε κριτική για τη μεθοδολογία της μελέτης καθώς και την ενσωμάτωση των παιδικών τραυματισμών που προκαλούνται στο αστικοβιομηχανικό περιβάλλον μέσα στο σύνολο των περιπτώσεων της παιδικής θνησιμότητας και των ασθενειών που καταγράφησαν ως αποτέλεσμα των επιπτώσεων της ποιότητας του περιβάλλοντος. Το Εconews υποστηρίζοντας πάντα την καλοπροαίρετη και θετική κριτική, θυμάται ότι και στις περιπτώσεις εκείνες που εκτενείς έρευνες σχετικά με την επαγγελματική υγεία στις Η.Π.Α. αλλά και την Ευρώπη είδαν το φως της δημοσιότητας πριν από αρκετά χρόνια, η κριτική που ασκήθηκε στην αρχή αποδείχθηκε εκτός από υποκινούμενη και λανθασμένη.

Η παραπάνω μελέτη εστιάζει στους εξής παράγοντες τους οποίους θεωρεί περιβαλλοντικούς κινδύνους ή καλύτερα περιβαλλοντικούς παράγοντες διακινδύνευσης της παιδικής υγείας: την ποιότητα αέρα μέσα και έξω από τους εσωτερικούς χώρους, το νερό και γενικότερα την υγιεινή καθώς και σε ορισμένους μεμονωμένους παράγοντες όπως το μόλυβδο και τους τραυματισμούς.

Ξεκινώντας από την ποιότητα του αέρα στο εξωτερικό περιβάλλον, η μελέτη αποκαλύπτει ότι περίπου 13.000 θάνατοι κάθε χρόνο παιδιών ηλικίας 0-4 ετών αποδίδονται στις υψηλές συγκεντρώσεις αιωρούμενων στερεών και γενικότερα στην κακή ποιότητα του ατμοσφαιρικού περιβάλλοντος που δύνανται να προκαλέσουν άσθμα, κακή πνευμονική λειτουργία, οξύ αναπνευστικό πρόβλημα, μείωση του βάρους των νεογέννητων, κ.α. Στο σύνολο των ανόργανων και οργανικών στερεών ουσιών που αιωρούνται στην ατμόσφαιρα και που παρουσιάζουν ανεξάρτητα από τη χημική τους σύνθεση κοινές φυσικές ιδιότητες (μέγεθος σωματιδίων, ικανότητα προσρόφησης άλλων ουσιών, οπτική συμπεριφορά, κ.α.) είναι δυνατό να υπάρχουν και τοξικές ενώσεις όπως βαρέα μέταλλα, αμίαντος, κ.α. η παρουσία των οποίων εξαρτάται από διάφορους παράγοντες και λειτουργίες της πόλης ή της υπαίθρου.

Αν η συγκέντρωση των αιωρούμενων στερεών στον ατμοσφαιρικό αέρα (PM 10) μειωνόταν στο επίπεδο στόχο της Ε.Ε. για το 2005 (40 mg/m3) εκτιμάται ότι μέχρι 3.217 ζωές παιδιών της παραπάνω τάξης ηλικίας θα σώνονταν στη ζώνη Β της μελέτης (σε αυτήν συγκαταλέγεται η γειτονικές μας Αλβανία, Τουρκία, Βουλγαρία, κ.α.) και 1.788 ζωές στην ζώνη Γ (σε αυτήν συγκαταλέγονται μεταξύ άλλων η Ρωσία, Λευκορωσία, Εσθονία, κ.α.).

Το ατμοσφαιρικό περιβάλλον των εσωτερικών χώρων, στους οποίους δαπανάται το 90% της ζωής των παιδιών στην Ευρώπη, δεν είναι αθώο όταν υπάρχουν πηγές επιβάρυνσης της ποιότητας του αέρα όπως οι θερμάστρες στερεών καυσίμων. Περισσότερα από 50.000 παιδιά ηλικίας 0-4 ετών, εκτιμάται ότι έχασαν τη ζωή τους από αναπνευστική δυσλειτουργία (ποσοστό 37.5% του συνόλου της καταγεγραμμένης θνησιμότητας στη μελέτη). Το 90% των θανάτων καταγράφηκαν στη ζώνη Β, ενώ 9.000 ζωές δεν θα είχαν χαθεί, εάν τα νοικοκυριά ανέβαιναν την ενεργειακή σκάλα θέρμανσης προς καθαρότερα καύσιμα όπως το ντίζελ, ή το φυσικό αέριο.

Το πρόβλημα της φυσικής έλλειψης νερού σε αρκετές χώρες γίνεται εντονότερο λόγω της ρύπανσης των υδάτινων αποθεμάτων, της έλλειψης υποδομής συγκέντρωσης και διάθεσης νερού, της μη ύπαρξης πόρων για τη συντήρηση του δικτύου που τροφοδοτεί αστικές και μη περιοχές, και της αυξανόμενης κατά κεφαλή, κατανάλωσης νερού. Με δυσκολία μπορούμε να αντιληφθούμε ότι 3 στους 5 κατοίκους του υπό ανάπτυξη τρίτου κόσμου δεν έχει ευχέρεια στη χρήση γλυκού, καθαρού νερού, ότι 3 στους 4 δεν εξυπηρετείται από κανένα είδους αποχέτευση, ενώ δεκάδες εκατομμύρια εκτίθενται κάθε χρόνο σε ασθένειες που προκαλούνται από ακατάλληλο για πόση νερό. Προς έκπληξή μας, παρόλο που το 90% του πληθυσμού των χωρών της μελέτης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας εξυπηρετείται από βελτιωμένα συστήματα ύδρευσης, υπάρχουν χώρες σήμερα της πρώην Σοβιετικής Ένωσης ή άλλες που διαθέτουν την ίδια υποδομή που διέθεταν 20 χρόνια πριν. Εκτιμάται ότι 2 εκατομμύρια άνθρωποι στην Ευρώπη δεν έχουν καθόλου πρόσβαση σε καθαρό νερό. Περίπου 5.3% των καταγεγραμμένων θανάτων παιδιών ηλικίας 0-14 ετών αποδίδεται σε ασθένειες που προκλήθηκαν από μολυσμένο νερό, κακές συνθήκες υγιεινής και ανυπαρξία ή φτωχή επεξεργασία λυμάτων.

Παρόλο που στις τελευταίες δεκαετίες οι θάνατοι παιδιών λόγω τραυματισμών στην Ευρώπη έχουν μειωθεί σημαντικά, αποτελούν την πρώτη (23 % επί του συνόλου) αιτία πρόκλησης θανάτου στο υλικό της μελέτης του WHO. Εξ ατυχήματος πτώσεις, δηλητηριάσεις, πνιγμοί, αυτοκινητιστικά ατυχήματα αποτελούν μερικές από τις αιτίες χωρίς να λείπουν και σκόπιμες πράξεις βίας ή πολέμου. Το ποσοστό θανάτων παιδιών ηλικίας 0 – 19 ετών επί του συνόλου που αντιστοιχεί στη ζώνη Α στην οποία συγκαταλέγεται και η χώρα μας, ανέρχεται στο 30% , στη ζώνη Β 11% και στη Γ 39%.

Πέρα από την πολιτική και τα μέτρα προστασίας της παιδικής ηλικίας από το βλαπτικό περιβάλλον σε διεθνές ή κοινοτικό επίπεδο που θα συζητήσουμε ξανά από το βήμα του Econews, αυτό που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία δεν είναι να επιμηκύνουμε το προσδόκιμο ζωής μέσα από τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου αλλά το υγιές προσδόκιμο ζωής (healthy life expectancy) μέσα από έργα βελτίωσης της ποιότητας του περιβάλλοντος.
post_title: Παιδική υγεία και περιβάλλον

Σχόλια