Η γυάλινη συσκευασία και η ανακύκλωσή της

0
2624
Οι εταιρείες μιλούν για το περιβάλλον

Από τον Δρ.Παναγιώτη Τσαούσογλου, ΓΙΟΥΛΑ Α.Ε.Η ανάγκη συσκευασίας τροφίμων και ποτών κατέστη επιτακτική με την αστικοποίηση του πληθυσμού των ανεπτυγμένων χωρών. Περιγράφεται σε ιστορική αναδρομή η ανακάλυψη του γυαλιού, η εξέλιξη της μορφοποίησης της υαλόμαζας από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερα. Η μακροχρόνια χρήση των γυάλινων περιεκτών και η ανακύκλωση τους περιγράφεται και αποδεικνύεται ότι το γυαλί είναι το πιο βασικό υλικό συσκευασίας για βιώσιμη ανάπτυξη.
……………………………………………………………………….
Η ανάγκη συσκευασίας στη ζωή μας είναι τόσο βασική όσο και η ανάγκη της διατροφής μας. Ο πρωτόγονος άνθρωπος σκέφτηκε να συσκευάσει το νερό σε ασκιά που είχε από τα ζώα του. Έτσι αντί να πηγαίνει κάθε φορά που διψούσε στην πηγή γιανα ξεδιψάσει, γέμιζε ένα ασκί με νερό, το έφερνε στο κατάλυμά του και έτσι εξυπηρετούσε όλη την οικογένειά του.

Το γυαλί είναι από τα πρώτα υλικά συσκευασίας και έχει μακροχρόνια θέση στο χώρο τηε συσκευασίας. Η υαλουργία έχει δραστηριότητα 3.500 ετών, χρησιμοποιεί πρώτες ύλες που είναι ανεξάντλητες όπως, άμμο, σόδα, μαρμαρόσκονη και ελπίζουμε να διατηρήσει τη θέση της στη συσκευασία για πολλά χρόνια. Η αρχαιολογική έρευνα τοποθετεί την εφεύρεσή του γυαλιού στην τρίτη χιλιετία, Π.Χ. στην περιοχή της Μεσοποταμίας. Βρέθηκε μια συνταγή μίγματος υλικών (σε σφηνοειδή γραφή) που τηκόμενα δίδουν υαλόμαζα.
Η πρώτη σημαντική ανακάλυψη για τη μορφοποίηση της υαλόμαζας, ο υαλουργικός αυλός, συνέβη στην εποχή του Χριστού, και με αυτόν παράγονται τα υαλουργικά φυσητά αντικείμενα.

Το γυαλί που χρησιμοποιείται για τις γνωστές μας φιάλες είναι της άμμου-σόδας-μάρμαρου (Soda Lime Glass) και παρακάτω φαίνεται η μέση σύνθεση των διαφόρων γυαλιών που χρησιμοποιείται διεθνώς για τους υάλινους περιέκτες. Είναι η πλέον οικονομική με τις καλύτερες ιδιότητες για την παραγωγή των περιεκτών.

ΠΡΩΤΕΣ ΥΛΕΣ ΥΑΛΟΥΡΓΙΑΣ
1. ΑΜΜΟΣ (SiO2) 59%
2. ΣΟΔΑ (Na2Co3) 19%
3. ΜΑΡΜΑΡΟΣΚΟΝΗ (CaCO3) 13%
4. ΔΟΛΟΜΙΤΗΣ (MgCO3 – CaCO3) 5%
5. ΑΣΤΡΙΟΙ (πηγή Al2O3) 4%
6. ΓΥΑΛΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΑΠΟ 15% ΕΩΣ 50% ΣΤΟ ΜΙΓΜΑ

ΑΝΑΛΥΣΗ ΓΥΑΛΙΟΥ ΦΙΑΛΩΝ ΚΑΙ ΒΑΖΩΝ

SiO2 72,1%
Να2Ο 15,1%
CaO+MgO 11.0%
Al2O3 1.7%
¶λλο 0.1%

Η σύνθεση αυτή θα δώσει γυαλί διαφανές (flint) με μια ελαφριά απόχρωση υποπράσινη που η χροιά της εξαρτάται από την περιεκτικότητα των πρώτων υλών σε οξείδια του σιδήρου.

Emerald Green: τα εμπορικά χρώματα των περιεκτών είναι το πράσινο γυαλί που χρωματίζεται στη μάζα του από οξείδια χρωμίου και σιδήρου.

Amber: το χρώμα της φιάλης της μπύρας χρωματίζεται με κάρβουνο και θειάφι επίσης μέσα στη μάζα του.

Blue: ωραίο λαμπερό μπλε χρώμα που το δίδει το κοβάλτιο.

Οι πρώτες ύλες δηλαδή ¶μμος-Σόδα-Μάρμαρο και διάφορες άλλες βοηθητικές ύλες αναμιγνύονται σε αναλογίες τέτοιες ώστε μετά την τήξη τους να δώσουν υαλόμαζα της συνθέσεως που αναφέρθηκε. 1200 κιλα αυτού του μίγματος αποδίδουν 1000 κιλά υαλόμαζας. Στο μίγμα των πρώτων υλών προστίθεται γυαλί από ανακύκλωση. Για την παραγωγή της υαλόμαζας σε μεγάλες ποσότητες που απαιτούνται από τις σύγχρονες μηχανές υαλουργίας απαιτείται ένας υαλουργικός κλίνβανος. Ο κλίβανος αυτός κατασκευάζεται από πυρίμαχα υψηλής ποιότητας. Το μυστικό της καλής υαλόμαζας βρίσκεται στην επιτυχία της διατήρησης σταθερών συνθηκών στον κλίβανο. ¶παξ και ο κλίβανος φτάσει στη θερμοκτασία των 1580οC μετά από προσεκτική προθέρμανση διάρκειας δύο εβδομάδων θα πρέπει να διατηρηθεί σε αυτή τη θερμοκρασία μέχρι το τέλος της ζωής του.

Ένας κλίβανος των 100m2 κοστίζει περισσότερο από 9 εκατομμύρια ευρώ. Και είναι δυνατόν να αποδώσει συνολικά 850.000 έως 900.000 τόνους υαλόμαζας στη διάρκεια της ζωής του.
Η υαλόμαζα που έχει διαυγάσει και η θερμοκρασία της έχει ρυθμιστεί έτσι ώστε να έχει ένα ιξώδες κατάλληλο για μορφοποίηση, δια ειδικού καναλιού οδεύει προς τις μηχανές σχηματοδοτήσεως.

Η Ελληνική αγορά σε γυάλινους περιέκτες ευρίσκεται περίπου στους 170.000 τόνους ετησίως ή 600εκ. τεμάχια. Αυτή η αγορά καλύπτεται από την εγχώρια παραγωγή και από εισαγωγές. Οι εισαγωγές από το 2000 άρχισαν να μειώνονται σημαντικά.

Σήμερα για την παραγωγή ειδών συσκευασίας από γυαλί υπάρχουν οι βιομηχανίες:

Α) ΓΙΟΥΛΑ Α.Ε. με σύγχρονο εξοπλισμό, με εγκατεστημένη τηκτική ικανότητα γυαλιού 140.000 τόνους ή 500 εκ.τεμ.ετησίως. Έχει τη δυνατότητα να καλύψει τις ανάγκες σε υάλινα αντικείμενα της χώρας μας και επιτυγχάνει εξαγωγές περίπου 12.000 τόνους ετησίως.

Β) Υπάρχει επίσης η εταιρεία ΑΦΩΝ ΒΑΛΑΒΑΝΗ στη Λάρισα με τηκτική ικανότητα υαλόμαζας 26.000 τόνους ετησίως για την παραγωγή φιαλών κρασιού αλλά και άλλων ποτών.

Γ) Η ΚΡΟΝΟΣ ΑΒΕΕ στην Ελευσίνα (πρόσφατα συγχωνεύτηκε με την ΓΙΟΥΛΑ ΑΕ) επίσης παράγει φιάλες υψηλών προδιαγραφών με πολύ λευκό γυαλί 4-5.000 τόνους ετησίως. Η τελευταία εξειδικεύεται στην παραγωγή ποτηριών και άλλων επιτραπέζιων ειδών.

Οι εταιρείες μιλούν για το περιβάλλον

Ο Έλληνας καταναλωτής τα τελευταία χρόνια μέτρησε όχι μόνο την ευκολία του αλλά και την επιβάρυνση που υφίσταται από ακριβές συσκευασίες. Η ευαισθησία του προς το περιβάλλον τον ώθησε τώρα προς τη γυάλινη συσκευασία. Το γυαλί είναι φιλικό προς το περιβάλλον και ανακυκλώνεται άπειρες φορές, χωρίς να υποβαθμίζεται η ποιότητά του. Τα πλεονεκτήματα της γυάλινης συσκευασίας είναι η διαφάνεια και η αδράνεια της προς το περιεχόμενο, το οποίο διατηρεί χωρίς να το αλλοιώνει, αλλά ούτε και να του προσθέτει ανεπιθύμητες ιδιότητες. Ο καταναλωτής έχει τη δυνατότητα να βλέπει τι αγοράζει.

Η υαλουργία ως γνωστό προσπάθησε και πέτυχε με τη βοήθεια των ηλεκτρονικών υπολογιστών να ελαφρύνει κατά 50% τα προϊόντα της, χωρίς αυτά να χάσουν τις αντοχές τους κσι έτσι να είναι ανταγωνιστική σε σχέση με τα άλλα υλικά συσκευασίας. Η ΓΙΟΥΛΑ ΑΕ κατέχει δεσπόζουσα θέση στα Βαλκάνια μετά την εξαγορά δύο μεγάλων υαλουργικών βιομηχανιών στη Βουλγαρία και μιας στη Ρουμανία. Σε σύντομο χρονικό διάστημα πραγματοποιήθηκαν σημαντικές επενδύσεις και τα τρία αυτά εργοστάσια εκσυγχρονίστηκαν, καλύπτοντας ανάγκες των τοπικών αγορών και επιτυγχάνοντας σημαντικές εξαγωγές στις γειτονικές χώρες.

ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΓΥΑΛΙΟΥ
Το γυαλί όπως αναφέρθηκε είναι ένα μίγμα ανόργανων οξειδίων. Η ανακύκλωση του γυαλιού είναι μια απλή διαδικασία. Το γυαλί που συλλέγεται θραύεται σε μέγεθος φουντουκιού, καθαρίζεται από ξένες ουσίες που πιθανόν να έχουν ευρεθεί τυχαίως μέσα του. Τα μαγνητιζόμενα υλικά, κυρίως καπάκια σιδηρά που χρησιμοποιούνται για την πωμάτωση των φιαλών, απομακρύνονται με ισχυρούς μαγνήτες. Τα ελαφρά αντικείμενα π.χ. χαρτιά, ορισμένα ελαστικά προϊόντα απομακρύνονται με αέρα που φυσάει στην επιφάνεια της μεταφορικής ταινίας που μεταφέρει το υαλόθραυσμα. Η απομάκρυνση άλλων υλικών π.χ. καπάκια αλουμινίου, πορσελάνες, χαλίκια και άλλα στερεά υλικά γίνεται με χειροδιαλογή. Εν συνεχεία το γυαλί πλένεται με νερό για να απομακρυνθούν οργανικές ενώσεις, κυρίως σάκχαρα. Είναι δυνατόν να στεγνωθεί το γυαλί και εν συνεχεία να χωρισθεί στα δίαφορα χρώματά του.

Στις χώρες με μεγάλα ποσοστά ανακύκλωσης γυαλιού, υπάρχουν κάδοι ανακύκλωσης γυαλιού σε κάθε νοικοκυριό. Στη χώρα μας ανακυκλώνονται περίπου 45.000 τόνοι ετησίως υαλοθραύσματος. Οι συνολικές ανάγκες της χώρας είναι της τάξεως των 170.000 τόνων ετησίως. Επομένως το ποσοστό της ανακύκλωσης της γυάλινης συσκευασίας προς το παρόν είναι αρκετά χαμηλό και ακόμη περισσότερο απογοητευτικό γίνεται αν αναλογισθεί κανείς ότι από τους 45.000 τόνους της ετήσιας ανακύκλωσης οι 40.000 τόνοι προέρχονται από τους μεγάλους εμφιαλωτές τροφίμων και ποτών. Με τη ψήφιση του νόμου 2939 ελπίζουμε ότι η εφαρμογή του θα δώσει μεγάλη προώθηση στην ανάγκη της ανακύκλωσης των υλικών συσκευασίας.

Στη ζωή μας σύντομαθα υιοθετηθεί η φιάλη μιας χρήσεως οπότε η κατά κεφαλή κατανάλωση γυάλινων φιαλών από 50 σήμερα θα ξεπεράσει τις 100, όταν στις χώρες τις Ευρώπης ευρίσκεται τώρα πλέον στις 200. Η ανακύκλωση θα γίνει επιτακτική ανάγκη και το ποσοστό μας στην ανακύκλωση θα πρέπει να αυξηθεί εντυπωσιακά. Μια φιάλη πολλαπλής χρήσεως συνήθως το χρόνο γεμίζει 6 φορές και η μέση διάρκεια αυτών των φιαλών είναι περίπου 5 χρόνια.

Στην υαλουργία η ανακύκλωση του γυαλιού είναι ένα μέρος της βιομηχανικής διαδικασίας. Σε ένα λίαν αποδοτικό εργοστάσιο το ποσοστό απόδοσης σε εμπορεύσιμα προϊόντα συνήθως δεν ξεπερνά ένα 92% και σε μέση απόδοση εργοστάσιο το ποσοστό αυτό μειούται στο 85%. Επομένως πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε αυτό το 15% των προϊόντων να ανακυκλώνεται και να αποτελεί πρώτη ύλη μαζί με το μίγμα των πρώτων υλών για την παραγωγική διαδικασία. Τα Ελληνικά υαλουργεία τώρα δέχονται 45.000 τόνους ετησίως υαλόθραυσμα προς ανακύκλωση. Το ποσό αυτό είναι δυνατό να αυξηθεί και να φτάσει τους 140.000 τόνους ετησίως. Με αυτό το υψηλό ποσοστό θα εξοικονομηθούν σημαντικές πρώτες ύλες όπως άμμος περίπου 90.000 τόνους ετησίως, σόδα 34.000 τόνους ετησίως που εισάγονται και θα εξοικονομηθεί και ανάλογο συνάλλαγμα.

Στην υαλουργία δεν δημιουργούμε στερεά απόβλητα διότι όπως τονίσθηκε όλα τα προϊόντα που απορρίπτονται ανακυκλώνονται.

Δρ.Παναγιώτης Τσαούσογλου
ΓΙΟΥΛΑ Α.Ε.

(www.yioula.gr)

Σχόλια